Op/met vakantie

Als kleuter verbleef ik samen met een broer en twee zussen anderhalf jaar als tuberculosepatiënt in het hervormde sanatorium Zonnegloren in Soest. Heel veel (ansicht)kaarten uit alle hoeken van het land werden naar ons gestuurd. Vooral nadat onze naam vermeld was in de ziekenrubriek van diverse bladen op gereformeerde grondslag.
De kaarten die speciaal aan mij zijn gestuurd, heb ik grotendeels bewaard. Een daarvan, een luxe kerstkaart die de burgemeester me toezond, kreeg een speciaal plaatsje. Zoals u begrijpt, was het een bonte verscheidenheid.
Er waren ook heel wat kerkkaarten bij. Dat is het begin geworden van mijn kerkkaartenverzamelwoede. Die ging later over in het verzamelen van boeken en brochures erover. Maar nog meer van alles wat handelt over wat daarin te koop is 'om niet'.
Opvallend was dat er maar heel weinig kaarten waren met een bijbelse boodschap. Waar dat in zat, weet ik niet. Was men toen mogelijk nog wat terughoudender met het zenden van teksten en verzen?

Op een van de kaarten was een afgeladen bus met kinderen getekend. Bovenop lagen vele koffers en tassen. Een klein jongetje in een miniatuurautootje werd op sleeptouw genomen. 'Leve de vacantie' stond op de bus. En het onderschrift luidde: 'Een groet van de vacantieclub. Wij nemen het niet zo nauw'.

Momenteel gaan velen 'met' vakantie. Of is het 'op' vakantie gaan? Volgens de neerlandici kan het allebei.
De discussie over 'op' of 'met' herinnert aan het verschil tussen rooms-katholieken en protestanten. Rooms-katholieken gaan óp vakantie, protestanten gaan mét vakantie. Het zou net zo kenmerkend zijn als het dragen van de trouwring. De rooms-katholieken droegen die links, de protestanten rechts. Ik ken zelfs iemand die, in de tijd toen dat nog speelde, als zelfstandig ondernemer de boeren langs ging en zijn ring verwisselde naar gelang hij vermoedde van welke kerk de klant was.

Ooit vroeg ik een collega voor wie ik in de vakantietijd als kandidaat enkele preekbeurten mocht vervullen: „Gaat u nog met vakantie?" Hij zei: „Nee, want vakantie gaat ook niet met mij."

In de tijd van Jacobus Revius bestond er nog geen vakantie. Het was een gering aantal mensen vergund eropuit te trekken. "Zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen" ging toen tweeënvijftig weken op, zonder maar een enkele snipperdag. Toch is het volgende gedicht van hem voor de moderne vakantieganger hoogst actueel:

Wat batet veel gereyst in landen wijt-gelegen
Soo ghy niet in en gaet des Heeren smalle wegen?
Wat batet te besien soo menich schoone stat
Soo ghy het hemelrijck int herte niet bevat?
Wat batet dat ghy roemt van velerhande spraken
Indien des Geestes tael u niet en can vermaken?
Wat batet dat ghy weet, en vele daer van cout,
Hoe hier of daer een weirt syn gasten onderhout
Indien ghy niet en weet hoe dat ghy moet onthalen
Dien Gast die in u siel comt vanden hemel dalen?
Reist vry ter plaetsen daer ghy vremde dingen siet,
Maer wacht u, en vervremt van uwen Schepper niet.

De Engelsen gebruiken voor het woord vakantie 'vacation'. Maar het meest gebruiken ze de woorden holy days, heilige dagen.
Dat bracht Spurgeon tot deze uitspraak: „Laat uw holy days Holy Days zijn." Voor degenen die de Engelse taal niet machtig zijn: „Laten uw vakantiedagen heilige dagen zijn."

Dat is toch iets beter dan het onderschrift van de ansichtkaart: 'Leve de vacantie, wij nemen het niet zo nauw.'