https://www.terdege.nl RSS for Node Mon, 20 Jul 2026 12:02:42 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/bliksemschichten-uit-een-boom https://www.terdege.nl/artikelen/bliksemschichten-uit-een-boom Mon, 20 Jul 2026 07:51:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/gunnende-liefde-voorkomt-jaloezie https://www.terdege.nl/artikelen/gunnende-liefde-voorkomt-jaloezie Sat, 18 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/naai-zelf-deze-prachtige-shopper https://www.terdege.nl/artikelen/naai-zelf-deze-prachtige-shopper Fri, 17 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/mijn-vrouw-stapte-met-een-autodashboard-de-trein-in https://www.terdege.nl/artikelen/mijn-vrouw-stapte-met-een-autodashboard-de-trein-in Tue, 14 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/woorden-proeven-en-kleuren-horen https://www.terdege.nl/artikelen/woorden-proeven-en-kleuren-horen Thu, 09 Jul 2026 10:45:26 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/sabayon-traditioneel-italiaans-nagerecht https://www.terdege.nl/artikelen/sabayon-traditioneel-italiaans-nagerecht Thu, 09 Jul 2026 08:08:36 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/jaap-janse-bestuurder-van-lelie-zorggroep-werd-als-50-jarige-opnieuw-vader https://www.terdege.nl/artikelen/jaap-janse-bestuurder-van-lelie-zorggroep-werd-als-50-jarige-opnieuw-vader Wed, 08 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/waarom-zelf-het-haar-van-je-kind-knippen-qualitytime-is https://www.terdege.nl/artikelen/waarom-zelf-het-haar-van-je-kind-knippen-qualitytime-is Tue, 07 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/gezellig-samen-weg-bestel-alvast-je-tickets-voor-de-terdege-zomerfair https://www.terdege.nl/artikelen/gezellig-samen-weg-bestel-alvast-je-tickets-voor-de-terdege-zomerfair Mon, 06 Jul 2026 06:37:16 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/israel-beeindigt-vliegtuigkaping-met-een-list https://www.terdege.nl/artikelen/israel-beeindigt-vliegtuigkaping-met-een-list Fri, 03 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/vezelmaxxing-is-de-trend-van-2026 https://www.terdege.nl/artikelen/vezelmaxxing-is-de-trend-van-2026 Thu, 02 Jul 2026 12:24:40 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/deze-10-iconische-merken-en-producten-komen-uit-de-vs https://www.terdege.nl/artikelen/deze-10-iconische-merken-en-producten-komen-uit-de-vs Thu, 02 Jul 2026 11:27:48 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/zo-voorkom-je-teleurstellingen-op-vakantie https://www.terdege.nl/artikelen/zo-voorkom-je-teleurstellingen-op-vakantie Wed, 01 Jul 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/het-plotselinge-overlijden-van-haar-vader-zette-een-blijvend-stempel-op-tineke-van-den-herik-catsburg https://www.terdege.nl/artikelen/het-plotselinge-overlijden-van-haar-vader-zette-een-blijvend-stempel-op-tineke-van-den-herik-catsburg Sat, 27 Jun 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/een-seconde-laden-elf-dagen-stroom https://www.terdege.nl/artikelen/een-seconde-laden-elf-dagen-stroom Thu, 25 Jun 2026 07:49:48 GMT „Het idee was om de arbeiders te verheffen” Emmelot: „Opvallend is hoeveel aandacht er werd besteed aan decoratie, boogjes, veranda’s. Trapgevels, boerderijachtige woningen: je komt hier van alles tegen. De variatie is ongekend.” Naast het hotel waren winkels gevestigd, zoals die van de kruidenier en de groenteboer. „Die zijn er allemaal niet meer.” Het tuindorp had ook kroegen, maar alcohol werd er niet geschonken. Karsten: „Het idee was om de arbeiders te verheffen.” Een kerk is verderop langs de wandelroute te vinden. „Hengelo was van oorsprong een katholieke enclave, waar ook veel protestanten kwamen. Dus moest er een protestantse kerk komen.” Aan de rand van ’t Lansink staat de Bethlehemkerk uit 1934, nu in gebruik als kantoor. „Het is duidelijk geen katholieke kerk. Het gebouw is heel sober.” ## Zwembad Het ideaal achter de tuindorpen werd niet altijd meteen bereikt, weet Emmelot. „Voor het Agnetapark in Delft, hoe mooi ook, was er eerst weinig animo. Arbeiders woonden er vlak bij de fabrieksdirecteur, dat gaf hen een onvrij gevoel. Alsof ze in de gaten werden gehouden. Later veranderde dat wel.” De wandelroute vervolgt langs een grote vijver, het Tuindorpbad. Dit natuurbad bestaat al sinds 1923. Het blauwgroene zwembadgebouw – een rijksmonument – heeft zachtgele vensters. Een grote fontein spuit hoog en breed, aan de overkant is een man aan het hengelen. Op deze lentedag is het zwembad nog gesloten, maar spoedig zullen er weer kinderen van de duikplank springen. Emmelot: „De vijver vind ik toch wel heel uniek. Je ziet hier ook hoe enorm groen het tuindorp is.” >„De oprichter van de machinefabriek had zelf ook nooit doorgeleerd. Het gymnasium vond hij niks” In en om het tuindorp stonden verschillende scholen. Karsten: „Stork had een grote bedrijfsschool, dat was heel bijzonder. Arbeiders leerden in die tijd na de lagere school niet verder door. De oprichter van de machinefabriek, Coenraads vader Charles Theodorus Stork, had zelf ook nooit doorgeleerd. Het gymnasium vond hij niks, hij ging al op zijn dertiende werken. Stork zag al snel het nut in van een beroepsopleiding. Op de bedrijfsschool konden arbeiders een vak leren.” ## Pakketjes In ’t Lansink, grotendeels gebouwd voor de crisis van de jaren 1930, was de sociale droom van Stork een zichtbaar succes. De idealen van verheffing en gemeenschapsvorming werden gerealiseerd, al was de praktijk soms weerbarstig. Emmelot: „Hoewel alcohol ontmoedigd werd of zelfs verboden was, ontstonden er weleens illegale cafés.” Karsten en Emmelot laten het tuindorp achter zich, voor het laatste deel van de route. Via de voormalige fabrieksgebouwen van Stork en de naar koningin Wilhelmina vernoemde bedrijfsschool wandelen ze terug naar het stationsgebied. In de Willem de Clerqstraat valt het oog van Karsten op een A4’tje achter de ruit van een woning. Hij leest voor: „Pakketjes voor de buren worden niet aangenomen.” Emmelot, lachend: „Dat is óók niet volgens het ideaal.” ]]> https://www.terdege.nl/artikelen/wandelen-door-tuindorp-t-lansink-in-oude-industriestad-hengelo https://www.terdege.nl/artikelen/wandelen-door-tuindorp-t-lansink-in-oude-industriestad-hengelo Thu, 25 Jun 2026 07:16:29 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/de-flierefluiter-verhitte-hoofden-en-fonkelende-ogen https://www.terdege.nl/artikelen/de-flierefluiter-verhitte-hoofden-en-fonkelende-ogen Wed, 24 Jun 2026 14:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/ome-jan-deelt-het-evangelie-in-de-trein https://www.terdege.nl/artikelen/ome-jan-deelt-het-evangelie-in-de-trein Tue, 23 Jun 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/dit-drietal-verkoopt-3000-bolussen-per-week https://www.terdege.nl/artikelen/dit-drietal-verkoopt-3000-bolussen-per-week Mon, 22 Jun 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/10-tips-6-recepten-zomerse-picknick-zonder-gedoe https://www.terdege.nl/artikelen/10-tips-6-recepten-zomerse-picknick-zonder-gedoe Fri, 19 Jun 2026 14:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/zo-maak-je-een-verticale-kruidentuin https://www.terdege.nl/artikelen/zo-maak-je-een-verticale-kruidentuin Thu, 18 Jun 2026 09:08:48 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/gezondheid-naar-de-maan https://www.terdege.nl/artikelen/gezondheid-naar-de-maan Thu, 18 Jun 2026 09:00:28 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/ga-dichterbij-op-vakantie-vindt-hendrik-brons-uit-rotterdam https://www.terdege.nl/artikelen/ga-dichterbij-op-vakantie-vindt-hendrik-brons-uit-rotterdam Thu, 18 Jun 2026 07:41:51 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/niet-duur-wel-gedurfd-hoe-heidi-haar-huis-inricht https://www.terdege.nl/artikelen/niet-duur-wel-gedurfd-hoe-heidi-haar-huis-inricht Thu, 18 Jun 2026 07:30:03 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/rieke-schreuder-verloor-plotseling-haar-man https://www.terdege.nl/artikelen/rieke-schreuder-verloor-plotseling-haar-man Wed, 17 Jun 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/rietdekkersfamilie-van-dijk-elk-hoekje-moet-chic-de-friemel-zijn https://www.terdege.nl/artikelen/rietdekkersfamilie-van-dijk-elk-hoekje-moet-chic-de-friemel-zijn Wed, 10 Jun 2026 14:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/de-verhoefs-geven-hun-koopmansbloed-aan-elkaar-door https://www.terdege.nl/artikelen/de-verhoefs-geven-hun-koopmansbloed-aan-elkaar-door Tue, 09 Jun 2026 12:39:47 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/een-houten-kist-een-radiotafeltje-en-een-melkkrukje-marjan-is-gek-op-oude-spullen https://www.terdege.nl/artikelen/een-houten-kist-een-radiotafeltje-en-een-melkkrukje-marjan-is-gek-op-oude-spullen Tue, 09 Jun 2026 12:13:29 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/ziekmakende-oortjes https://www.terdege.nl/artikelen/ziekmakende-oortjes Tue, 09 Jun 2026 11:25:10 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/alexander-russelman-weet-zich-geroepen-als-hoeder-van-kasteel-ter-horst https://www.terdege.nl/artikelen/alexander-russelman-weet-zich-geroepen-als-hoeder-van-kasteel-ter-horst Tue, 09 Jun 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/deze-monchoutaartjes-zijn-bij-iedereen-favoriet https://www.terdege.nl/artikelen/deze-monchoutaartjes-zijn-bij-iedereen-favoriet Wed, 03 Jun 2026 11:19:18 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/eric-en-sander-ebbers-zijn-geboeid-door-geneeskunde-en-oude-auto-s https://www.terdege.nl/artikelen/eric-en-sander-ebbers-zijn-geboeid-door-geneeskunde-en-oude-auto-s Wed, 03 Jun 2026 07:48:56 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/meester-mosterd-een-begrip-in-harskamp https://www.terdege.nl/artikelen/meester-mosterd-een-begrip-in-harskamp Wed, 03 Jun 2026 07:34:21 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/onmisbare-neus https://www.terdege.nl/artikelen/onmisbare-neus Wed, 03 Jun 2026 07:24:07 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/supersonisch-plakband https://www.terdege.nl/artikelen/supersonisch-plakband Thu, 28 May 2026 11:03:14 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/kip-en-champignons-in-een-jasje-van-spek https://www.terdege.nl/artikelen/kip-en-champignons-in-een-jasje-van-spek Thu, 28 May 2026 10:51:57 GMT „Het ornament aan het plafond werd in 1905 besteld uit een catalogus. Dat was gebruikelijk” Op een houten schouw in de bibliotheek memoreert een tekst de tocht naar Chatham. De Jong: „Die schouw is geplaatst in de tijd dat het pand werd verhuurd aan de Stoomvaart-Maatschappij Nederland. In 1667 voer Michiel de Ruyter de Theems op en hakte hij de Engelse vloot bij Chatham in de pan. We hebben achter de spiegel gekeken; we hoopten op een schildering van de zeeslag. Maar helaas...” Beheerder Smits blikt door de vensters en ziet dat de waterval aan de overkant van de gracht is drooggevallen. „Tjonge, dat gebeurt in dit seizoen eigenlijk nooit.” Op de stenen van de waterval ontwaart De Jong feilloos een grote gele kwikstaart. Een scherp oog komt van pas. „Kijk, daar, iets boven die eenden.” ## Moeras Smits: „De ligging van Kasteel Staverden is uniek, met al het water eromheen. En dat midden op de Veluwe, 22 meter boven NAP. Het kasteel ligt hier omdat er vocht aanwezig was, dat maakte landbouw mogelijk. Een kleilaag in de ondergrond houdt het water vast. Dat stroomt van de hellingen van de Veluwe naar de Staverdense Beek.” Tot in de middeleeuwen was de omgeving een groot moeras. Op hogere plekken werd gebouwd. Er kwamen watermolens, het gebied werd ontgonnen, er verrees een burcht met verdedigingswerken eromheen. >„Ik vind het supermooi om het kasteel te zien in het donker, op een winterochtend” Tijdens de renovatie van Kasteel Staverden stuitten werklui op een gemetselde boog uit de veertiende eeuw. De Jong: „Dat hadden we niet verwacht. We kwamen de boog tegen doordat de riolering vervangen moest worden. We hadden het idee dat het kasteel oorspronkelijk op een andere plek was gebouwd. Maar als je dan veertiende-eeuws metselwerk ontdekt, wordt het toch wel waarschijnlijk dat het oude hof ook op deze plek heeft gestaan.” Smits: „Er zijn op het landgoed heel veel overblijfselen, tot grafheuvels aan toe, die laten zien dat mensen hier hebben gewoond en door dit gebied zijn gereisd.” ## Vuurtoren Langs een glas-in-loodraam, met pauw, voert een statige trap naar de bovenverdiepingen. Er volgt een lichte gang, aan weerskanten komen kantoorruimtes. Door een grote opening in het plafond, langs een balustrade, valt overvloedig daglicht naar binnen. De Jong: „Als je omhoog kijkt, zie je de lantaarn (glazen koepel, MdH) van de verdieping hierboven.” Smits: „Ik vind het supermooi om het kasteel te zien in het donker, in de winter, vooral ’s ochtends. Hierbinnen staan dan de lichten aan. Vanaf de weg lijkt het kasteel dan net een vuurtoren.” De Jong: „Van een afstand is het bijna futuristisch.” ]]> https://www.terdege.nl/artikelen/waarom-landgoed-staverden-een-oase-op-de-veluwe-is https://www.terdege.nl/artikelen/waarom-landgoed-staverden-een-oase-op-de-veluwe-is Thu, 28 May 2026 10:48:54 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/jeanet-willems-geknipt-portret-ontroert-mensen https://www.terdege.nl/artikelen/jeanet-willems-geknipt-portret-ontroert-mensen Tue, 26 May 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/en-ja-de-oranjes-binden-de-schaatsen-onder https://www.terdege.nl/artikelen/en-ja-de-oranjes-binden-de-schaatsen-onder Fri, 22 May 2026 17:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/prijswinnend-museum-in-buren-toont-tal-van-oldtimers https://www.terdege.nl/artikelen/prijswinnend-museum-in-buren-toont-tal-van-oldtimers Fri, 22 May 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/babyboom-op-afdeling-verloskunde-in-dirksland https://www.terdege.nl/artikelen/babyboom-op-afdeling-verloskunde-in-dirksland Thu, 21 May 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/wiskunde-moeilijk-dat-ligt-aan-je-hersenen https://www.terdege.nl/artikelen/wiskunde-moeilijk-dat-ligt-aan-je-hersenen Wed, 20 May 2026 19:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/is-kopen-op-shein-of-temu-nu-echt-zo-n-probleem https://www.terdege.nl/artikelen/is-kopen-op-shein-of-temu-nu-echt-zo-n-probleem Wed, 20 May 2026 14:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/vriendinnenreis-antwerpen-18-19-september https://www.terdege.nl/artikelen/vriendinnenreis-antwerpen-18-19-september Mon, 18 May 2026 06:48:12 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/anne-lotte-verhoeve-ik-haal-graag-hoge-cijfers https://www.terdege.nl/artikelen/anne-lotte-verhoeve-ik-haal-graag-hoge-cijfers Fri, 15 May 2026 14:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/jolanda-van-eyk-houdt-van-de-reuring-van-het-onderwijs https://www.terdege.nl/artikelen/jolanda-van-eyk-houdt-van-de-reuring-van-het-onderwijs Fri, 15 May 2026 08:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/10-x-huishouden-in-de-jaren-50 https://www.terdege.nl/artikelen/10-x-huishouden-in-de-jaren-50 Wed, 13 May 2026 13:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/waarom-museumdirecteur-femke-haijtema-gek-is-op-haar-werk https://www.terdege.nl/artikelen/waarom-museumdirecteur-femke-haijtema-gek-is-op-haar-werk Tue, 12 May 2026 14:59:00 GMT https://www.terdege.nl/artikelen/word-je-egoistisch-van-psychologische-hulp https://www.terdege.nl/artikelen/word-je-egoistisch-van-psychologische-hulp Tue, 12 May 2026 10:59:00 GMT „In Terdege had je de stripverhalen van P. Boer. Prachtig, prachtig” Verhoeve staat op om de voorstelling toe te lichten. „Het werkje is gesneden uit één stuk buxushout en toont Jezus die de zondares vrijspreekt. Wat ik er mooi aan vind, is dat het heel fijn is. Er zit een hondje bij – teken van trouw. Je ziet de farizeeën, die de vrouw willen stenigen. En dan zegt Jezus: „Ga heen en zondig niet meer.”” ## Verbeelding „Als kind schijn ik gezegd te hebben dat ik burgemeester of professor in de geschiedenis wilde worden – dat laatste is het niet geworden. Boeken over Michiel de Ruyter en zo, die verslond ik. Ze spraken enorm tot mijn verbeelding. Ik groeide op in de jaren tachtig en negentig, een tijd zonder internet en televisie, met heel veel boeken. In Terdege had je de stripverhalen van P. Boer. Prachtig, prachtig.” De burgemeester schetst een klein landje aan de Noordzee, rond 1572, waar „de watergeuzen door een windvlaag naar Den Briel worden geblazen en het stadje innemen. Grote steden kiezen in een paar maanden tijd voor Oranje, voor de vrijheid van geweten. Het protestantisme vindt ingang. Hoe kon dat gebeuren?” Tijdens zijn studie doorvorst Verhoeve de Nadere Reformatie in de Alblasserwaard, waar hij vandaan komt. „Ik kwam erachter dat het destijds niet zo’n orthodoxe streek was, maar meer gemiddeld.” Als reformatorische, oud gereformeerde jongen krijgt Verhoeve veel liefde en waardering mee voor de zeventiende eeuw. „Een bloeitijd, economisch en spiritueel. Ik heb als tiener veel leespreken gehoord van oudvaders: Smijtegelt, Hellenbroek. Het heeft me taal en metaforen gegeven, ik ben er heel erg door gevormd en geïnspireerd.” Wijzend naar de kast: „Dus ben ik deze boeken gaan verzamelen.” ## Kruistriomf De antieke boeken hebben een omslag van leer of perkament, het laatste crème van kleur. Verhoeve pakt enkele exemplaren uit de kast. „Hellenbroek, over het Hooglied. En hier, ”De kruistriomf van Vorst Messias” en ”De evangelische Jesaja”.” Ook werk van Jacobus Lydius (1610-1679) hoort tot de verzameling. „Hij was predikant in Bleskensgraaf, de plaats waar ik ben opgegroeid. Ik verdiep me graag in de geestelijke sfeer die daar hing. Zoals Erasmus zei: „Haast je naar de bronnen waar je zelf uit dronk.”” Verhoeve begon met verzamelen toen hij een jaar of zeventien was. In een van zijn eerste aankopen, ”De godvruchtige avondmaalganger”, staat de prijs nog vermeld – in guldens. „Kijk, 45 piek. Er werden in die tijd ook wel woekerprijzen gevraagd. Ik heb werken die heel zeldzaam zijn, maar ook die vrij toegankelijk zijn.” In het boek van Petrus Immens steekt een foto van een jeugdige Pieter, bij een predikantsbord in Middelburg. Daarop wijst hij de naam van de auteur aan. >„Het boek heeft een eigen geurtje. Je ruikt de zeventiende eeuw” Petrus van der Hagen (1641-1671) is de favoriete oude schrijver van Verhoeve. „Hij was predikant in Amsterdam en is jong gestorven. Van der Hagen heeft prachtige avondmaalspreken geschreven. Willekeurig citaat: „Kom dan, omhels Hem door het geloof. Zoek hier de vergeving van uw zonden. Zie niet op brood en wijn, maar op Jezus.” Heel warm, heel Bijbels. Het boek is gebruikt in leesdiensten, het gaat al generaties mee. Van der Hagen is heel fris.” ## Synode Antieke boeken herken je aan het perkament, de goudsnede, het lettertype of handschrift. Het onderscheid met moderne boeken is groot. „Het is een heel andere sfeer.” Verhoeve wijst op de ”Institutie” van Calvijn, een exemplaar uit de zeventiende eeuw. Hij tilt de Acta van de Synode van Dordrecht uit de kast. „Een gigantisch groot ding, uit 1621.” Verhoeve slaat het werk open. „Hier zie je de beroemde plaat van de Dordtse synode. Het boek heeft ook een eigen geurtje. Je ruikt de zeventiende eeuw.” De Bijbel naast de haard is een Rammazeynbijbel, een verjaardagscadeau. „In de zeventiende eeuw was de Statenvertaling de nieuwe vertaling, en die was heel populair. Ravesteyn in Leiden kreeg voor vijftien jaar de exclusieve rechten om de Bijbel te drukken. Maar er waren veel meer mensen die graag een Statenbijbel wilden kopen. Wat gebeurde er? In allerlei grote steden zijn er roofdrukken gemaakt, met lokale toestemming. De Rammazeynbijbel is daar een voorbeeld van.” >„Hier: een plaat van de zendingsreizen van Paulus. Dit is toch bijzonder? Bijna 400 jaar oud”  Bijna had Verhoeve een grote kanselbijbel gekocht. „Maar de hoeken waren helemaal afgesleten, doordat dominees er met hun toga’s overheen zwiepten.” Hij opent de Rammazeynbijbel uit 1647, een Statenvertaling met kanttekeningen. „Moet je eens kijken, er staan prachtige platen in. Hier: de zendingsreizen van Paulus. Dit is toch bijzonder? Wat je ziet is bijna 400 jaar oud.”   ## Comrie Verhoeve zoekt in de kast naar werk van Alexander Comrie. „Ja, hier, naast ”De Heidelbergse Catechismus” van Smijtegelt. Dit is ”Eigenschappen van het zaligmakend geloof”, een bekend boek van Comrie, uit de achttiende eeuw. In de vroege zeventiende eeuw was de theologie gericht op de praktijk van de vroomheid. Hoe laat je in je dagelijks leven zien dat je bij Jezus hoort? In de achttiende eeuw raakt de theologie meer verinnerlijkt. Dan klinkt de vraag: maar is het wel voor mij?” In het boek staat een handtekening van Comrie zelf. Verhoeve: „Huizinga (bekend historicus, MdH) noemt dat een historische sensatie. Recent kocht ik een verzameling preken van Comrie uit 1751, daar stond ook zijn handtekening in. Dat deed hij dus vaker. Het was een soort bewijs van authenticiteit. Kennelijk werden er ook weleens boeken nagedrukt.” Pas kocht Verhoeve een originele druk van de ”Redelijke godsdienst”, met een handtekening van Wilhelmus à Brakel. „Dat vond ik wel heel gaaf. Brakel is een van mijn favorieten. Als je dan ziet dat hij het boek zelf getekend heeft, in prachtig, sierlijk handschrift: dat is mooi. Het geeft een verbinding met het voorgeslacht. Geschiedenis is ergens een vorm van naastenliefde voor mensen die overleden zijn.” ## Vonk Verhoeve citeert uit ”De trappen des genadethroons van Jesus Christus”, van Tileman. „„Ik vrees, rechtvaardige God, dat de onreinheid van mijn hart u mag mishagen.” En dan zegt Christus, in een tweespraak: „Ik ben heilig, dierbare ziel, maar niet verschrikkelijk. Ik belast u dat u zich beproeft, maar u zult zich zeer in Mij vertroosten.” Ja! Het gebeurt dan zomaar dat er een vonk van vroomheid overschiet, uit zo’n warme en ernstige tekst. Honderden jaren oud en toch fris.” Schuin tegenover haard en boekenkast tikt een statige klok, waarvan het mechaniek nog even nauwgezet zijn werk doet als in 1688. „Als je hem opwindt, doet hij het een week.” Tik – tik – tik. Pling! „Met een mooi, zacht klokje.” Het belletje galmt nog secondenlang na. „Dit gaat al honderden jaren mee. Het is heel kunstig gemaakt. Je ziet de raderen, echt geweldig.” Het nieuwste verzamelobject, aangeschaft via een veilingsite, is juist gearriveerd en staat in een doos op de eettafel. Geen boek, maar Gouds plateel uit het begin van de twintigste eeuw. Tijd om de doos te openen. Er komt een rokersstel tevoorschijn, met tabakspot, luciferhouder en asbak van handbeschilderd aardewerk. „Plateelschilders hadden een afgeknipte kwast, met één draad in het midden. Via dat draadje droop de verf naar beneden. Zo konden ze heel precies puntjes en lijntjes schilderen. Dat is toch waanzinnig?” ]]> https://www.terdege.nl/artikelen/pieter-verhoeve-geschiedenis-is-naastenliefde-voor-mensen-die-overleden-zijn https://www.terdege.nl/artikelen/pieter-verhoeve-geschiedenis-is-naastenliefde-voor-mensen-die-overleden-zijn Tue, 12 May 2026 08:59:00 GMT