Binnenstappen in vroeger eeuwen: Delft en Museum Paul Tetar van Elven

Korenmolen De Roos draait in hoog tempo. De zomer aarzelt om afscheid te nemen, langs de grachten en aan de reling van bruggetjes bloeien geraniums. Een hardloper vangt de zonnestralen van de fraaie septemberochtend. Boven monumentale gevels en oranje pannendaken: een wolkenhemel als op een schilderij van Johannes Vermeer. Met een korte riedel markeren de klokken van de Nieuwe Kerk het kwartier. Lindes aan de Oude Delft, al een tikje geel, werpen schaduwen over de gracht. Aan de zonzijde, op de stoep voor de lichtblauwe pui van het Stads-Koffyhuis, is het terras goed bezet. Kolossaal zijn de lantaarns aan de gevel van een voornaam achttiende-eeuws huis. ## Wilhelmus De bakstenen toren van de Oude Kerk helt ietwat. Boven de galmgaten torsen oranjerode leeuwen een sierlijke wijzerplaat. Wie vanaf de Kaakbrug over de Voldersgracht naar het stadhuis kijkt, waant zich in vroeger eeuwen. Het raadhuis werd in 1619-1620 gebouwd rond een toren uit 1300. Een man met hoge hoed heeft een opdracht voor een groepje jongeren: twee regels van het Wilhelmus declameren. Het blijkt geen sinecure. :::photo_gallery 1::: Tijd om de bordjes te volgen naar Museum Paul Tetar van Elven aan de Koornmarkt. Het statige pand heeft een groene voordeur, met erboven een verguld venster. De deurbel klingelt door een marmeren hal, directeur Alexandra Oostdijk (64) doet open. Binnen geeft een staand uurwerk feilloos dag, tijd en maanstand aan. De maan – bolle wangen, grote ogen – kijkt melancholisch. >Door hoge vensters en vitrage valt versluierd licht op het fijne houtsnijwerk van een antieke kast In een lichte, hoge ruimte met negentiende-eeuwse schilderijen vertelt Oostdijk over het museum en zijn naamgever, Paul Tétar van Elven (1823-1896). Deze vrij onbekende kunstschilder (zie: ”Geen armlastige kunstenaar”) bleef kinderloos. Zijn tweede echtgenote realiseerde de laatste wens van haar man: zij liet het grachtenpand en de inboedel na aan een stichting. In 1927 werd het huis een museum. ## Woonhuis Bijna een eeuw later trekt het museum ruim 10.000 bezoekers per jaar. Er werken zo’n vijftig vrijwilligers, die verhalen over het huis vertellen. Het pand dateert van begin zestiende eeuw, de keldergewelven zijn nog ouder. Oostdijk: „Het is ingericht zoals we denken dat het was in de tijd van Paul Tétar van Elven en zijn eerste en tweede echtgenote, Louise en Helena. Maar we weten het niet precies. Tussen 1894 en 1925 was het huis verhuurd. Daarna is het heringericht en verbouwd. Zo kwam er een beheerderswoninkje op de plaats van de keuken.” :::photo_gallery 2::: Toch is het nog steeds alsof je het negentiende-eeuwse woonhuis van een kunstenaar binnenkomt, ervaart Oostdijk. „De salon is in authentieke stijl gebleven. Heel bijzonder is de plafondschildering.” Tussen decoraties zijn de namen van beroemde kunstschilders te zien. „Rubens, Hals, Michelangelo. Als een eerbetoon.” Op de schouw staan Delfts blauwe vazen en Mingporselein. Door hoge vensters en vitrage valt versluierd licht op het fijne houtsnijwerk van een antieke kast. Aan de wand hangen familieportretten en landschappen – vooral werk van Paul Tétar van Elven zelf. ## Goudleer Vanaf 13.00 uur staat de voordeur open voor museumbezoekers. Deze dag is vrijwilliger Ron van der Horst gids. Op de eerste verdieping laat hij het atelier zien, met ernaast de bibliotheek. Daar is een van de wanden bedekt met goudleer uit de zeventiende eeuw. „Het is gemaakt van kalfshuid, die werd ingesmeerd met vloeibaar zilver. Daaroverheen kwam goudkleurig vernis. Met houten mallen werden er patronen in het leer geperst, die met olieverf zijn ingekleurd.” :::author_streamer 1::: In het atelier hangen historiestukken en kopieën van werken zoals De Nachtwacht en De Staalmeesters van Rembrandt en De Stier van Paulus Potter. Een enorme stookplaats is opgesierd met wapentuig en kandelaars. Voor het venster, op een tafel, ligt een doos met schildersbenodigdheden. „Dit is pastelkrijt dat Paul Tétar van Elven zelf nog gemaakt heeft, het is 160 jaar oud. Er ligt nog een palet van hem, met tubetjes uit de negentiende eeuw. Het is allemaal bewaard gebleven.” Als de kunstenaar op pad ging om ergens een schets te maken, nam hij de doos met krijtjes mee in zijn tas. „Dat ging rammelen, en dan kon het krijt breken. Daarom vulde hij de doos op met watten.” ## Bakkerij Het huis aan de Koornmarkt is een goede plek om te vertoeven. Tegelijk lonken Delft en de nazomer. In een steegje waar de blauwe regen nog bloeit, staat een groene Gazelle die betere tijden heeft gekend. Rimpelend water wordt weerkaatst in de boog van een stenen brug. Stadsbakkerij De Diamanten Ring verkoopt Delftse gebakjes, waarop het Meisje met de parel prijkt. Onder een Delfts blauwe afwerking schuilt witte chocolademousse, met heerlijke bosbessen. Je kunt het gebak nuttigen op een bankje in de Papenstraat, waar een bedaarde tortelduif net niet eindigt onder de banden van een stapvoets rijdende auto. :::photo_gallery 3::: Voor de Oude Kerk herinnert stevige wind aan de herfst. Binnen is de Bijbel opengeslagen bij Psalm 8: „Uit de mond van kinderen en zuigelingen hebt Gij sterkte gegrondvest.” In het middenschip zit gastheer Aad van der Meer (85), vrijwilliger sinds zijn pensioen. Een tafel is gevuld met informatie over de geschiedenis van kerk en orgel, vooraan ligt een knipsel uit het Reformatorisch Dagblad. ## Weeskinderen Middaglicht valt door een gebrandschilderd raam. Het toont de verspieders Jozua en Kaleb, Mozes in het biezen kistje, en allerlei vormen van techniek. Van der Meer: „De vrijvrouwe van Renswoude liet een fortuin na. Haar enige kind, jonggestorven, is begraven in deze kerk. Op kosten van de Fundatie van de Vrijvrouwe van Renswoude mochten intelligente wezen studeren: wiskunde, tekenen, schilderen, weg- en waterbouw, beeldhouwen, sterrenkunde, scheepvaart en chirurgie. Zoals Mozes geadopteerd werd door de Egyptische prinses en later veel voor zijn volk kon betekenen. Dit is allemaal te zien in het raam.” >Stadsbakkerij De Diamanten Ring verkoopt Delftse gebakjes, waarop het Meisje met de parel prijkt De geschiedenis van de weeskinderen komt voor Van der Meer dichtbij. Hij toont een zwart-witfoto uit 1928, met een groep kinderen voor het Meisjeshuis in Delft. Hij wijst: „Dit is mijn moeder, elf jaar, en dit is haar zus. Toen hun moeder overleed, werden zij tijdelijk afgestaan aan het meisjeshuis.” Wie van de Oude Kerk via de Papenstraat naar de Nieuwe Kerk wandelt, komt langs een keramieken kaart van Delft in de zeventiende eeuw. Die is het waard om uitgebreid in je op te nemen. Even verder, aan de Markt, verheft zich majestueus de toren van de Nieuwe Kerk. Hij reikt naar de witte wolken. Aan de voet van het standbeeld van Hugo de Groot zit schooljeugd in de zon. De meiden kijken naar hun telefoons, de jongens eten een stroopwafel. Een tafereel voor een kunstenaar met een doos pastelkrijtjes, een schilderspalet en tubes verf. :::kader 1::: :::kader 2:::

Binnenstappen in vroeger eeuwen: Delft en Museum Paul Tetar van Elven

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Binnenstappen in vroeger eeuwen: Delft en Museum Paul Tetar van Elven

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram