De vrijzinnige presentator Sjors Fröhlich werd burgervader in de Biblebelt

De kantelen aan de bovenzijde van de voorgevel verlenen het monumentale stadhuis in Vianen de uitstraling van een ridderslot. Burgemeester Sjors Fröhlich (58) zetelt op de eerste verdieping. Hier behartigt hij de belangen van Vijfheerenlanden, een fusiegemeente die zeventien steden en dorpen omvat, samen goed voor pakweg 61.000 zielen. Zelf woont hij al bijna 25 jaar in een voormalig boerderijtje aan de Diefdijk in Schoonrewoerd. Hij kent het gebied op zijn duimpje. „Toen ik nog geen jaar was, verhuisden mijn ouders van Enkhuizen naar Meerkerk.” Op 23-jarige leeftijd vertrok hij naar Hilversum, waar hij naam maakte als radio- en televisiepresentator. Omdat de Vijfheerenlanden bleven trekken, keerde hij in 2002 naar die streek terug. Sinds november 2019 is hij burgemeester van de gelijknamige gemeente. ### _U wilde alleen hier burgemeesterschap worden._ „Ja, dit voelt als míjn gemeente. Ik zag de fusie tot stand komen, met heel veel gedoe. Op een gegeven moment dacht ik: ze hebben straks ook een burgemeester nodig. Politiek bestuurlijke ervaring had ik niet, maar het leek me interessant om te bekijken wat ik voor deze gemeente kon betekenen.” ### _Wat is het bijzondere van dit gebied?_ „In de eerste plaats het landschap. Oud polderland, de Lek, de Linge, de stadjes… Ook de volksaard ligt me. Doe maar gewoon. Je kunt alle inwoners van Vijfheerenlanden overigens niet over één kam scheren. Vianen is vanouds een vrijstad, waar je even op adem kon komen als je dingen had gedaan die niet mochten. Dat DNA zit er nog steeds een beetje in. Meerkerk, Schoonrewoerd en Leerbroek hebben juist een streng christelijke traditie, die in de cultuur is verankerd. Wat zwaarmoedig, hard werken, geen poespas en zorg voor elkaar.” ### _Daar voelt u zich bij thuis?_ „Ja en nee. Ik waardeer die volksaard, maar kijk zelf graag alle kanten op. Er zijn mensen die de sfeer in deze streek benauwend vinden. Dat heb ik helemaal niet, al zijn er dingen met betrekking tot kerk en geloof die me blijven verbazen. Toen ik in Schoonrewoerd kwam te wonen, was binnen de Hervormde Kerk de strijd gaande die leidde tot een kerkscheuring. Van nabij zag ik hoe die dwars door families heen ging, op een afschuwelijke manier. Dat begrijp ik nog steeds niet. Bij het geloof in God hoort volgens mij liefde, geen verwijdering. Ook als je het fundamenteel met elkaar oneens bent, kun je toch op een normale manier met elkaar omgaan? Dat is mijn stijl. Ik heb er moeite mee als mensen tegen elkaar tekeergaan of anderen uitsluiten. Dan denk ik: kom op, jongens, zo doe je dat niet.” :::author_streamer 1::: ### _Heeft het nadelen om burgemeester van de eigen woonplaats te zijn?_ „Voor mij overheersen de voordelen. Twee maanden na mijn benoeming kwam corona en ging alles op slot. Veel collega’s die in dezelfde tijd in een nieuwe gemeente begonnen, heb ik daarop stuk zien lopen. Je moet eropuit om de gemeenschap te leren kennen, maar dat kon niet. Ik kende de gemeente al door en door. Omgekeerd weten de mensen dat ik een van hen ben. Een risico is dat ze soms denken wel even wat via jou te kunnen ritselen. Dat valt dan een beetje tegen. In het algemeen overheerst gelukkig het begrip. Zes jaar geleden is de boerderij naast die van ons totaal afgebrand. Bij de herbouw krijg je dan als bewoner met heel veel regelgeving te maken. Ik heb gezegd: „Buurman, ik kan geen dingen voor je regelen. Wel wil ik je de weg wijzen naar de juiste instanties.” Dat begreep hij heel goed.” :::inline_image 1::: ### _U wees op de verschillen tussen de dorpen en steden in uw gemeente. Hoe lastig is dat?_ „Met het eerste college is de afspraak gemaakt alle kernen in hun waarde te laten. Ik woon nog steeds in Schoonrewoerd en de Leerdammer voelt zich nog steeds Leerdammer. Voor elke dorp en elke stad hebben we een woonvisie ontwikkeld, met de inwoners zelf. We wandelden letterlijk met elkaar rond om ideeën op te doen. Volgens mij is dat de enige manier om zo’n fusie goed te laten verlopen. Aanvankelijk was er vooral van de kant van Meerkerk, Ameide en Leerdam veel boosheid, te meer omdat er in Vianen nog een enorme rekening van een oude rechtszaak lag. Uiteindelijk hebben we 92 miljoen euro moeten betalen. Dan snap je de reactie. Wij moeten betalen voor de ellende die Vianen veertig jaar geleden heeft veroorzaakt.” ### _Wanneer ontstond voor het eerst de gedachte dat het burgemeesterschap wel iets zou zijn?_ „Als jongen vond ik het al een bijzonder vak. In Meerkerk hadden we Teus den Breejen, een geweldig leuke burgemeester. Overal waar wat te doen was, zag je hem. Bij de radio kreeg ik ook heel leuk werk en dat werd almaar gevarieerder, dus er was geen reden om naar iets anders uit te kijken. Door de stemproblemen die kreeg, ging ik meer bestuurlijk werk doen. Het leidinggeven en mensen inspireren vond ik ook superleuk. We hadden afgesproken dat ik bij BNR Nieuwsradio twee termijnen van vier jaar vol zou maken als hoofdredacteur. Tegen het einde van de tweede termijn speelde de vorming van Vijfheerenlanden en besloot ik een gooi naar het burgemeesterschap te doen. Ik realiseerde me dat ik als man zonder ervaring weinig kans had. Bovendien ben ik partijloos, dus er was geen fractie in Den Haag die zei: „We moeten die Sjors naar voren schuiven.” Ik heb me wel goed voorbereid en dagen meegelopen met vier bevriende burgemeesters om beslagen ten ijs komen. Met de gedachte: de kans dat ik het word, is minimaal, maar het is al leuk om zo’n proces mee te maken. Daardoor stond ik er heel ontspannen in.” :::author_streamer 2::: ### _En werd u tot uw stomme verbazing gekozen._ „Dat kun je wel zeggen; er waren 23 sollicitanten. Het gesprek met de commissaris van de Koning verliep prettig. Met een stuk of negen anderen werd ik doorgestuurd naar de vertrouwenscommissie van de gemeenteraad. Daar ging het ook goed. Ik mocht door voor een tweede gesprek. Daarna bleven er nog drie over. Uiteindelijk gaan er twee namen naar de minister, voor het geval nummer één zich terugtrekt of onder de tram komt. Ik ging ervan uit dat ik op twee stond en was al trots dat ik het tot de finale had geschopt, maar op een woensdagavond kreeg ik van de voorzitter van de vertrouwenscommissie te horen dat ik het was geworden.” ### _Hoe was dat moment?_ „Dat zal ik nooit vergeten. De verbazing overheerste. Het feit dat ik hiervandaan kom, heeft ongetwijfeld meegespeeld. Uiteindelijk kiest de gemeenteraad de burgemeester. Ik kreeg enorm veel reacties, uit het hele land. Bij Teletekst stond het bericht bovenaan. ’s Avonds zat ik in het NOS Journaal. Op verzoek van de raad ben ik hiernaartoe gekomen om felicitaties in ontvangst te mogen nemen. De dag erna gaat het werk gewoon beginnen.” ### _Hoe blikt u daarop terug?_ „In deze ruimte had ik mijn eerste collegevergadering, met zes wethouders en een gemeensecretaris, allemaal zeer ervaren mensen. Ze keken naar mij met een blik van: kom maar op. Het hielp dat ik al een paar bestuurlijke jaren achter de rug had, maar de ambtelijke en politieke wereld kende ik alleen vanuit journalistiek oogpunt. Er zijn wel veel parallellen tussen het vak van burgemeester en dat van journalist en presentator. Het draait om communicatie en het omgaan met mensen.” ### _Had u collega’s die u om raad kon vragen?_ „Al vrij snel ben ik op bezoek gegaan bij Jan van Zanen van Utrecht, een heel aardige man en een goede bestuurder. Die drukte me met de neus op de feiten. „Sjors, de burgemeesterswereld bestaat uit een aantal soorten. Je hebt de echte burgemeester-burgemeesters, heren die het al heel lang doen. Dan krijg je de categorie die vanuit een wethouderschap burgemeester is geworden. De zijinstromers vormen de onderlaag. Binnen die groep heb je nog de partijlozen, zoals jij. Die staan echt helemaal onderaan de ladder.” Zo’n start was voor mij niet vreemd. In mijn omroepcarrière ging ik op een gegeven moment politieke programma’s maken, terwijl ik geen politiek verslaggever was. Onder Haagse collega’s proefde ik de sfeer: wat komt die gast hier doen? Door NOS-baas Ferry de Groot werd ik op een motor gezet om de Tour de France te verslaan, terwijl ik ook daar geen ervaring mee had. Ik ontwikkelde een manier om me een plek te verwerven. Niet door te vechten, maar door me juist rustig te houden, goed te kijken hoe de dingen gaan en mijn werk zo goed mogelijk te doen. Zeker in het vak van burgemeester moet je gezag en krediet langzaam opbouwen.” :::inline_image 2::: ### _Bent u bewust partijloos?_ „Ja, ik heb altijd gestemd, maar me nooit aan één partij willen verbinden. Dat had ook met mijn werk te maken. Als journalist moet je onafhankelijkheid betrachten. Het heeft me heel erg geholpen in het fusieproces.” ### _Wat voor burgemeester wilde u worden?_ „Je hebt drie wettelijke taken: als voorzitter van de gemeenteraad, als voorzitter en lid van het college en je hebt een eigenstandige bevoegdheid voor openbare orde en veiligheid. De vierde functie –die staat niet in de wet– is de rol van burgervader. Die heb ik altijd als de belangrijkste gezien. Voor iedereen wil ik een toegankelijke burgemeester zijn, want ik ben er voor de inwoners. Dat betekent dat je met hen feestviert, maar ook letterlijk naast hen staat als hun huis afbrandt of je ze opzoekt als een kind door een verkeersongeluk om het leven is gekomen. :::author_streamer 3::: Ik vind het heel bijzonder dat het mensen zo raakt als je in zulke omstandigheden langskomt, belt of een briefje stuurt. Bij bezoeken aan echtparen die 60 of 65 jaar getrouwd zijn, hoor ik onder het genot van een taartje mooie verhalen uit mijn gebied. Ik heb het altijd verschrikkelijk leuk gevonden om met mensen te praten, maakt niet uit wie het is. Soms kom ik hier mensen tegen van wie ik weet dat ze dingen hebben gedaan die echt niet mogen. Ook met hen heb ik dan een goed gesprek. „Je blijft nou wel effe op het rechte pad, hè?” „Dat beloof ik burgemeester, dat beloof ik.” Een andere dag krijgen we de koning en de koningin op bezoek, aan wie ik wat mag vertellen over dit gebied. Ik ben me steeds meer gaan realiseren hoe bijzonder de positie van een burgemeester is. Ministers en Kamerleden, wethouders en raadsleden worden af en toe voor rotte vis uitgemaakt. Dat maak ik zelden mee.” ### _Het ambt bracht wat u ervan verwachtte?_ „Nou, het is niet meegevallen, maar het is wel heel mooi.” ### _Wat viel niet mee?_ „Het burgemeesterschap gaat over alles, groot en klein. Tot een mail van iemand die in Leerdam een parkeerbon heeft gekregen. „Onterecht, burgemeester. Doe er wat aan.” Voor mijn gevoel zit ik sinds half november 2019 in een maalstroom. Vaak gaat het werk ook ’s avonds en in het weekend door. Soms word je uit je bed gebeld voor een calamiteit. Ik hou van hectiek, maar dit is wel heel intensief. Gelukkig zijn er geen dingen echt fout gegaan, al leer ik nog elke dag. En er is nog heel veel te doen.” ### _Dit is een orthodox-christelijke streek, bent u zich daar voortdurend van bewust?_ „Natuurlijk. Zelf ben ik niet strenggelovig opgevoed, maar ik weet wel van de Bijbel en de kerk. Mijn ouders behoorden tot de vrijzinnige geloofsgemeenschap. Ds. Anne van der Meiden, later hoogleraar massacommunicatie, was daar voorganger. Ik vond hem een geweldige man. Heel nuchter, als het moest kritisch op de kerk, soms ook op God. Hij kwam vaak bij ons thuis en ik genoot van zijn verhalen. Ook voor mensen van de zware kerken heb ik respect, maar die wereld ken ik niet van binnenuit.” ### _U hebt er nu wel mee te maken._ „Toen ik aantrad, werd er gebouwd aan de Sealthiëlkerk in Leerdam, een enórm gebouw van een héle zware gemeente. Mij werd gevraagd om bij de opening te spreken. Dat was een lakmoesproef. Ik wist dat veel mensen uit die kerk moeite hadden met mijn benoeming, omdat ik uit de mediawereld kwam. De fractievoorzitter van de SGP, meneer Geluk, zei tegen me: „Sjors, je moet dat doen en ik ga jou helpen.” Daar ben ik hem nog altijd dankbaar voor. Ik heb opgeschreven wat ik wilde zeggen en dat verhaal met hem doorgenomen. Bepaalde zinnen zijn op zijn advies gewijzigd. Het verschil was me vaak niet duidelijk, maar sommige woorden hebben voor deze mensen een lading die ik niet bedoelde. :::author_streamer 4::: Het verhaal is heel goed gevallen en daar was ik ongelooflijk blij mee. Omdat ik kon zeggen wat ik wílde zeggen. Dat het mijn verlangen is dat alle gemeenschappen binnen onze gemeente echt een gemeenschap zijn en de hand naar de ander uitsteken. Dat de kerken letterlijk en figuurlijk de deuren openzetten voor ongelovigen die het moeilijk hebben. Ik waardeerde het zeer dat mijn komst zo op prijs werd gesteld en ik de ruimte kreeg om dat geluid te laten horen. Die hele dienst heb ik bijgewoond, twee en een half uur! Ik vind het soms lastig dat er zo veel angst en somberheid over de mensen wordt neergezet. Ik ben een optimistisch mens en hoop dat God dat ook is. Je mag toch ook genieten van het leven.” :::inline_image 3::: ### _En toen brak corona uit._ „In die tijd heb ik met een aantal kerken forse discussies gehad. Er waren gemeenten die kerkdiensten bleven organiseren. We werden het niet eens, maar de gesprekken zijn altijd respectvol geweest, wederzijds. De orthodox- protestants-christelijke traditie heeft deze streek gekleurd, het is belangrijk dat je daar rekening mee houdt. Ik zie ook de waarde ervan. Drie jaar geleden moesten we op stel en sprong de opvang van Oekraïners realiseren. De kerken hebben daar een fantastische rol in gespeeld. Toen we in Lexmond onze eerste noodopvang voor asielzoekers kregen, was er eerst weerstand. Totdat de dominee zei: „Mensen, dit zijn wij verplicht.” Dat helpt enorm!” ### _Wat zijn voor u de hoofdpijnpunten?_ „De grote nationale issues die lokaal heel voelbaar zijn, zoals het tekort aan woningen, een van de allergrootste problemen van Nederland. Een tweede pijnpunt is de toekomst van ons agrarisch gebied. Er is voldoende te doen voor agrariërs, maar wel op een andere manier. Een derde punt is de opvang van asielzoekers. Ik verzet me tegen het beeld dat het allemaal rovers, plunderaars en verkrachters zijn. Dat is onzin. Overal zie ik hetzelfde patroon. In het begin ongelooflijk veel gedoe en weerstand, op het onfatsoenlijke af. Na een paar weken begint de sfeer te kantelen. Loopt de opvang in een bepaalde locatie ten einde, dan is er opnieuw kritiek, omdat het dorp zich heeft ontfermd over de groep. Waarom mogen ze niet blijven? Het kan verkeren.” ### _U noemde het „van de gekke” dat de NAVO-top in Nederland werd georganiseerd, dat vindt u nog steeds?_ „Ja, in de eerste plaats vanwege het feit dat de burgemeesters er niet bij betrokken werden, terwijl zij verantwoordelijk zijn voor de openbare orde en veiligheid in hun gemeenten. Als ik die niet kan waarmaken door alle capaciteit die acht maanden lang wordt onttrokken door zo’n top, heb ik een probleem.” :::inline_image 4::: ### _Kreeg u veel bijval?_ „Bizar veel. Het bericht is honderdduizenden keren gedeeld. Die massale reactie had deels te maken met mijn verleden, dat realiseer ik me. Veel mensen kennen me nog van de radio. Af en toe probeer ik dat te gebruiken, maar altijd voor de gemeente. Ik hoef niet zo nodig zelf in de publiciteit te komen. Dezelfde dag had ik ook van de ministers van justitie en buitenlandse zaken een reactie. De NAVO is heel belangrijk voor Nederland. Daar ging het mij niet om. Stem zoiets fatsoenlijk af, realiseer je wat het betekent voor de politiesterkte en denk na over de kosten. Dat was mijn tweede punt. Tweehonderd miljoen euro voor één dag vergaderen! Ik blijf erbij dat dat van de gekke is.” ### _Dit jaar werd u herbenoemd door de raad. Zoals verwacht?_ „De samenwerking met de gemeenteraad, basis voor een goed bestuur, is heel plezierig, dus ik was niet somber gestemd. Toch deed het me meer dan ik verwachtte toen de voorzitter van de vertrouwenscommissie me liet weten dat de raad mij van harte opnieuw zou voordragen voor een tweede termijn. Makkelijk zal het niet worden, want de gemeenten krijgen van het Rijk steeds minder geld. We zullen als burgers meer moeten gaan doen. Als er troep op je stoep ligt, kun je die ook zelf opruimen. En dient de gemeenschap de traplift te vergoeden voor iemand die in een huis van drie miljoen euro woont? Over dat soort vragen moeten we eerlijk met elkaar gaan nadenken.” :::author_streamer 5::: ### _U maakte deel uit van de commissie Van Rijn, die onderzoek deed naar misstanden bij omroepen. Hoe was het om weer in uw oude wereld rond te lopen?_ „De aanleiding was verdrietig, maar ik vond het prachtig om te doen. Ten eerste omdat de publieke omroep nog steeds aan mijn hart gebakken is. En we hadden een heel mooie commissie. Van Martin van Rijn heb ik veel geleerd, door de combinatie van scherpte en de rust die hij blijft uitstralen. Heel knap. Ik ben er ook blij mee dat met de aanbevelingen van dit rapport echt iets wordt gedaan. Dat kun je niet van elk rapport zeggen.” ### _Het werk in Hilversum gaf geen heimwee?_ „Ik kreeg heel mooie verzoeken vanuit de mediawereld, maar met volle overtuiging heb ik weer voor Vijfheerenlanden gekozen.” :::kader 1::: :::kader 2:::

De vrijzinnige presentator Sjors Fröhlich werd burgervader in de Biblebelt

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

De vrijzinnige presentator Sjors Fröhlich werd burgervader in de Biblebelt

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram