Ds. A.T. Huijser weet zich vooral geroepen tot bidden en verkondigen

Hij voelde al maanden dat het water geregeld tot aan de lippen stond. Tijdens de zomervakantie kwam ds. A. T. Huijser (48) tot het besef dat het zo niet langer kon doorgaan. In augustus plaatste de predikant van de gereformeerde gemeente te Rijssen-Noord een bericht in de kerkbode waarmee hij de gemeente liet weten dat hij zich gedwongen zag een en ander strakker te begrenzen. „Ik was intens moe en kreeg allerlei lichamelijke klachten. Hoofdpijn, hyperventilatie, continu een gejaagd gevoel. Elke keer denk je dat het misschien overgaat, maar op een gegeven moment worden de signalen zo duidelijk dat je ze niet meer kunt negeren. Ik houd van een open communicatie, vandaar dat bericht in de kerkbode.” ### _Op advies van de kerkenraad?_ „Nee, het was mijn eigen beslissing. Er werd wel heel begripvol op gereageerd. Met enkele broeders had ik eerder al gesproken over de werkbelasting. Ze zagen dat die voor mij te hoog was en waren bereid om mee te denken, maar liepen daarbij een beetje tegen mijn eigenwijsheid aan. Ik erkende dat ik bepaalde werkzaamheden moest afstoten, maar uiteindelijk probeerde ik toch alles vast te houden.” ### _Waarom?_ „Het voelt voor mij als tekortschieten wanneer ik taken moet loslaten omdat ik het niet meer red. Daarin speelt een zekere faalangst mee. Het zit van jongs af in mijn karakter om het voor iedereen goed te willen doen. En ik spiegel me denk ik te vaak aan de ijzeren Heinen in ons kerkverband, die alles lijken aan te kunnen.” :::author_streamer 1::: ### _Enkel uit faalangst of speelt ook hoogmoed een rol?_ „Als je het psychologisch gaat afpellen, zal dat aspect ongetwijfeld meespelen. Waarom wil je alles perfect doen? In de veertien jaar dat ik nu predikant ben, heb ik wel geleerd dat het menselijk hart moeilijk te doorgronden is. Het hart van gemeenteleden én dat van jezelf. We kunnen zaken geestelijk duiden, terwijl er veel vleselijks bij zit. Daarnaast spelen psychische structuren een rol. Nog niet zo lang geleden werd een afspraak in de avond op het laatste moment afgezegd. Ineens zat ik thuis op de bank met een gewoon leesboek. Al snel begon ik me schuldig te voelen. Ik kan een ander in de gemeente opzoeken, aan een nieuwe preek beginnen, een recensie schrijven… Dat is niet gezond.” ### _Zocht u er ooit professionele hulp voor?_ „In mijn vorige gemeente kwam ik in contact met een therapeut. Het was kort na de coronaperiode en het overlijden van onze zoon. Ook toen liepen de innerlijke spanningen behoorlijk op. Ik vroeg die man of hij wat tips voor me had. Hij is bij me in de pastorie geweest en concludeerde dat ik iedere beschikbare ruimte in mijn persoon laat opvullen met zaken die mensen bij me neerleggen. Waarna hij de vraag stelde: „Voel je je nog vrij?” Ik moest antwoorden: „Nee, totaal niet.” Daarmee zijn we in volgende gesprekken aan het werk gegaan. Ik kreeg inzicht in mijn psychologische structuur en onderken sindsdien waar gevoelens en gedragingen uit voortkomen. Die herkenning helpt.” :::inline_image 1::: ### _Het inzicht voorkwam toch niet dat u opnieuw in uw valkuil stapte._ „Klopt. Een diepgewortelde persoonlijkheidsstructuur kun je heel moeilijk ombuigen. Aanvaarden dat goed ook goed genoeg is, blijft voor mij een worsteling. Enerzijds vanwege het besef dat het om de heilige bediening van het Woord van God gaat, dan is het beste niet goed genoeg. Anderzijds kunnen ook daar perfectionistische motieven onder liggen. Verlossing van jezelf is de grootste verlossing, op en onder de kansel.” ### _Hoe reageerde de gemeente op het bericht in de kerkbode?_ „Heel begripvol. Ik kreeg een paar mooie reacties. Meerdere gemeenteleden zeiden: „Het is toch absurd dat de dominee nooit een vrije dag heeft.” Dat hield me een spiegel voor. Je denkt dat gemeenteleden verwachten dat je zeven dagen per week voor hen in touw bent, maar is dat wérkelijk zo? De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er mensen zijn die inderdaad zo tegen het ambt aankijken, maar de meesten begrijpen dat ook een predikant zijn beperkingen heeft. Fysiek en mentaal.” ### _Welk element maakt dit werk voor u vooral zwaar?_ „De geestelijke dimensie. Je bent altijd met heilige dingen bezig en loopt elke dag tegen je eigen onheiligheid aan. Je moet geestelijk werk verrichten, ook als je je volslagen geesteloos voelt. Dat innerlijke conflict geeft het gevoel voortdurend boven je macht te moeten werken. Je schiet bij voorbaat tekort. Dat legt een enorme druk op je. Daar komt bij dat de Heere de nood van de zielen in Rijssen echt op mijn hart heeft gelegd. Dat maakt het preken voor die massa mensen tot een intense worsteling. De Heere heeft me daarin wel onderwijs gegeven, door een mier in de achtertuin. Ik zag hoe dat beestje bezig was met het verslepen van een minuscuul steentje. Voor mij minuscuul, voor dat beestje was het een enorm obstakel. Ineens zag ik in die mier mijn eigen beeld. De Heere hoeft maar een wenk te geven om de hele gemeente te bekeren. Op de pinksterdag waren het er drieduizend in één keer; nog een paar honderd meer dan er in de Noorderkerk zitten. Ik kan die mensen niet bekeren; dat vraagt God ook niet van me. Dat heeft me een bepaalde rust gegeven, maar ook een sterk verlangen naar de blijken van Zíjn werk.” :::author_streamer 2::: ### _In uw boekje ”Op en onder de kansel” citeert u dr. A. van Brummelen, die adviseerde het overbodige af te snijden om het essentiële te behouden. Wat is overbodig?_ „Ds. Van Aalst, destijds docent op de Theologische School in Rotterdam, zei tegen ons dat de werkdruk al behoorlijk zou afnemen als elke ambtsdrager – ouderling, diaken en predikant – zich zou houden aan de taakomschrijving die in het bevestigingsformulier wordt gegeven. Dat was een zeer terechte opmerking. Volgens het formulier voor de bevestiging van predikanten is mijn eerste taak de prediking en de gebeden. Vooral het gebed wordt snel slachtoffer van de overvolle agenda. Daarin zie ik een list van de duivel. Daarom heb ik de gemeente laten weten alle ochtenden van de week nodig te hebben voor de voorbereiding van twee preken. In alle rust, zodat er ook ruimte is voor gebed. Ik kan niet bidden en voel me vaak nergens zo arm en leeg als in de binnenkamer, maar dat neemt niet weg dat het gebed voor de gemeente een essentieel onderdeel van het ambt is.” :::inline_image 2::: ### _Er wordt wel gezegd dat het de eerste taak is van een predikant?_ „Niet zonder reden. Als de apostelen te veel verwikkeld raken in de zorg voor de armen, adviseren ze er afzonderlijke ambtsdragers voor aan te stellen, zodat zij kunnen volharden in het gebed en de bediening des Woords. Het gebed noemen ze als eerste. In het bevestigingsformulier voor ouderlingen en diakenen wordt nadrukkelijk naar deze tekst verwezen. Mannen die de Heere in de kerkgeschiedenis op een bijzondere wijze heeft willen gebruiken, waren mannen van gebed.” ### _Hoe kijkt u aan tegen de opvatting dat een predikant een ouderling met een leeropdracht is?_ „Naar de letter van het bevestigingsformulier is dat juist, maar de praktijk is anders. In ieder geval in mijn kerkverband. Als predikant word je geacht op allerlei sleutelmomenten het voortouw te nemen, waardoor gemeenteleden sneller bij jou aankloppen, en je positie toch anders waarderen dan die van een ouderling. Zie dat maar eens te veranderen.” ### _Wat ziet u naast de prediking en het gebed als uw kerntaken?_ „De catechese en het pastoraat voor de érnstig zieken. Als ik ieder die behandeld wordt ga bezoeken, beland ik in een chronisch tijdgebrek. Bij minder ernstige dingen houd ik het vaak bij een telefoontje. Het bezoek laat ik dan over aan de wijkouderling. Een probleem is dat je in onze kerkelijke cultuur nogal eens hoort: „Er zijn twee ouderlingen geweest, maar van de dominee heb ik niets gehoord.” Daar moet je mee leren omgaan. Ik heb eens tegen iemand gezegd: „Als u de Zaligmaker net zo graag tot uw ziel zag komen als Zijn dienaar in uw huis, zou het er in uw leven al heel anders uitzien.” De dominee wordt te veel beschouwd als de kroon op alles. Ongemerkt gaat de knecht zo de plaats van de Meester innemen; dat is voor iedereen ongezond. :::author_streamer 3::: Met het afleggen van verjaardagsbezoeken aan ouderen ben ik op advies van mijn kerkenraad gestopt. Mijn broeder in Rijssen-Zuid deed dat al eerder. Ik besteed graag tijd aan jongeren en hun vragen, gezinnen in de branding van deze tijd en vooral aan mensen met geestelijke vragen. Alle kraambezoeken en bezoeken in verband met huwelijksjubilea doe ik nog steeds zelf. Dat is naast de begrafenissen en huwelijken al een flinke kluif in een gemeente met 2260 leden en doopleden. In de eerste vijftien maanden van mijn verblijf in Rijssen had ik dertig begrafenissen. Gelukkig is het de laatste tijd in dat opzicht heel rustig. De middagen verdeel ik nu in blokken van drie kwartier. Vol is vol. Voorheen probeerde ik toch nog een gaatje te vinden als iemand voor iets belde.” ### _Welke plaats heeft het eigen gezin in uw agenda?_ „Ik doe mijn best om er bewust tijd voor in te ruimen, maar het blijft een worsteling. Zaterdagmiddag probeer ik wat leuks te doen met de kinderen. Daarnaast trek ik zo nu en dan een aantal dagen met hen op. Een zus van me woont in Amerika, die bezoek ik geregeld. Afgelopen jaar met een zoon, komend jaar hoop ik het met onze dochter te doen. Voor mezelf is zo’n verblijf in Amerika een bevrijding. Als ik in Nederland op vakantie ben, voel ik nog altijd een bepaalde druk. Zodra ik in het vliegtuig zit, is die weg. „Dan hebben we een andere vader”, zeggen mijn kinderen.” ### _Hoe noodzakelijk is het dat de predikant voorzitter is van de kerkenraad?_ „In mijn kerkverband is dat een soort automatisme. Daar kun je vragen bij stellen. Toen ik op 21 mei 2008 naar het curatorium in Rotterdam ging, stond ik daar op de stoep met maar één gedachte. Ik wist me geroepen om het Woord te verkondigen, zonder me te realiseren wat er allemaal nog bij komt. Onder meer dat je als predikant ook voorzitter van een kerkenraad bent en bij toerbeurt voorzitter van een classis. Heb je de gave daarvoor, prima, maar de vanzelfsprekendheid mag er van mij af. We zeggen nogal eens maar een voorbijganger te zijn. Waarom zou je de leiding dan niet laten liggen bij degene die al leidinggaf, als dat naar tevredenheid verliep? Daarmee voorkom je tegelijk dat je te veel je eigen stempel op een kerkenraad of gemeente gaat drukken. Dat is niet gezond.” :::inline_image 3::: ### _Welke taak ziet u voor uzelf weggelegd in de zorg voor mensen met een bredere problematiek dan alleen op geestelijk terrein?_ „In Sliedrecht, mijn eerste gemeente, heb ik de fout gemaakt dat ik de grens tussen het werk van een predikant en dat van een psycholoog soms wat uit het oog verloor. Mede vanuit mijn interesse voor de diepere lagen van het leven. Het gevolg was dat de focus nogal eens verschoof van pastoraat naar psychologie. Bij mijn komst naar Rijssen heb ik besloten dat anders te gaan doen. Nu maak ik in een eerste gesprek rond dit soort vragen al duidelijk dat ik er ben voor de geestelijk kant. Voor de medische, psychologische of pedagogische aspecten moeten gemeenteleden bij een ander zijn. Ik weet er wel wat van, maar beperk me nu echt tot het pastorale. Anders trek je als predikant ook een veel te grote broek aan en zeg je mogelijk dingen die niet juist zijn.” ### _Hoort het wel tot de taak van een predikant om allerlei maatschappelijke en medisch-ethische ontwikkelingen bij te houden?_ „Zeker. Ds. A. Moerkerken, destijds rector van de Theologische School van de Gereformeerde Gemeenten, adviseerde de studenten om breed te lezen en kennis te nemen van de moderne cultuur. Die moet je kunnen duiden. Vervolgens dien je wel je grenzen te bewaken. Je bent geen allesweter.” :::author_streamer 4::: ### _Merkt u al dat u het wat rustiger hebt gekregen?_ „Alleen het afgeven van het signaal in de kerkbode heeft me al geholpen. Zaak is nu dat ik me houd aan wat ik heb afgesproken en accepteer dat ik niet aan alle verwachtingen kan voldoen, hoe lastig ik dat door mijn karakter ook vind. Gelukkig heb ik een lieve, betrokken en verdraagzame kerkenraad en gemeente.” ### _Wat is uw advies aan kerkenraden?_ „Mijn ervaring is, en dat hoor ik ook van collega’s, dat ze allemaal zeggen: „Dominee, pas goed op uzelf.” Maar vervolgens moet je zelf je werkkader invullen. Dat is een lastige, want je verkoopt niet graag nee. Naar mijn mening zou elke kerkenraad een reëel werkplan voor de predikant moeten opstellen. Wat hoort bij een gemeente van deze omvang tot zijn taak en wat niet? Dat kan vervolgens aan de gemeente worden meegedeeld, nog voordat een dominee naar de gemeente komt. Als predikant kun je dan zo nodig naar je taakomschrijving verwijzen en hoef je je niet steeds te verontschuldigen. Wanneer je zelf moet bepalen wat tot je taken hoort, ga je snel over je grenzen heen.”

Ds. A.T. Huijser weet zich vooral geroepen tot bidden en verkondigen

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Ds. A.T. Huijser weet zich vooral geroepen tot bidden en verkondigen

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram