Ds. E. van den Noort voelt zich op de kansel nog steeds een leraar

Het gesprek vindt plaats op dinsdag, vroeg in de morgen. Dan houdt ds. E. van den Noort (50) nog een mooi stuk dag over. Op maandag plant hij sowieso geen bezoeken. „Dan ben ik de hele dag bezig met het verwerken van mail, administratieve taken, de berichten voor de kerkbode, het voorbereiden van de catechese en het maken van afspraken. In de middag probeer ik de preek voor de komende zondag in de steigers te zetten.” De predikant van de hervormde wijkgemeente Noord in Veenendaal begon zijn maatschappelijke loopbaan als leerkracht. Eerst in het basisonderwijs, met een intermezzo van twee jaar als leerkracht voor kinderen van zendingsarbeiders in Guinee. Daarna doceerde hij godsdienst aan de Pieter Zandt scholengemeenschap. In 2014 werd hij bevestigd tot predikant van de hervormde gemeente te Emst. Van 2019 tot 2025 diende hij de hervormde wijkgemeente 3 in Nijkerk. ### _U hebt een maatschappelijk eertijds; ervaart u de huidige werkdruk als hoger?_ „Ja, vooral door de verantwoordelijkheid die je voelt. In het onderwijs heb je die voor de leerlingen die aan je zorg zijn toevertrouwd. Toch beleefde ik dat anders dan het predikantschap. Tegelijk is dit heel mooi werk, dus ik wil geen klaagzang houden, maar elke week zit je met de deadline van de preek die er op zondag moet zijn. Dat vind ik weleens pittig.” ### _Hoeveel preken maakt u wekelijks?_ „Eén en voor Avondmaalszondagen twee. Vergeleken met predikanten van de Gereformeerde Gemeenten valt dat erg mee. Ik snap niet hoe collega’s die wekelijks twee preken moeten maken alle ballen in de lucht houden.” :::author_streamer 1::: ### _In het middelbaar onderwijs gaf u wekelijks pakweg twintig uur les. Dat vraagt toch ook de nodige voorbereiding?_ „De eerste jaren waren inderdaad zwaar. Na verloop van tijd ga je op je ervaring draaien en wordt het meer een spel. Het lesgeven ging bijna vanzelf. Zo is het niet met preken. Dat doe je niet op de automatische piloot. Elke week wil je met een gedegen exegese komen. Zo nu en dan gebruik ik wat oud materiaal, maar niet standaard. Het is mijn verlangen om nieuwe schatten te ontdekken en voor de gemeente te ontvouwen. Dat vraag veel studie. Het houden van de preek vind ik heerlijk. Dan voel ik me weer een leraar, die dat wat hij tijdens de voorbereiding heeft ontdekt, mag doorgeven.” :::inline_image 1::: ### _Hoe lang werkt u aan een preek?_ „Vanaf het bepalen van de tekst tot het uitprinten van de uitgeschreven preek ongeveer twintig uur.” ### _Dat is voor de doorsnee Nederlander al een halve werkweek._ „Ja, dat is zo. Je merkt het direct als je een keer een vrije zondag hebt. Dan is de druk er even af. Het voorbereiden van de catechese aan drie groepen kost me veel minder tijd. Ik ken de methode inmiddels heel goed. Bovendien is mijn achtergrond in dat werk een voordeel. Het kost me geen energie om voor een groep jongeren te staan. Catechiseren vind ik een van de mooiste onderdelen van het predikantschap. Net als op de kansel mag je de Schriften uitleggen. Dat is mijn eerste taak.” ### _Wat behoort voor u nog meer bij uw ambt?_ „Het pastoraat. Je moet weten tegen wie je spreekt, met welke vragen die mensen zitten en wat ze hebben meegemaakt. Dat speelt mee in de teksten die je kiest en de pastorale toepassingen die je maakt.” ### _U zult niet bij alle leden over de vloer komen?_ „Nee, je moet een keuze maken. Als predikant ben ik sowieso verantwoordelijk voor het crisispastoraat. De bezoeken voor huwelijksjubilea zijn verdeeld over de pastoraal werker – emeritus predikant ds. H.J. Donken – de ouderlingen en mij. Daarnaast breng ik verjaardagsbezoeken aan mensen van 85 jaar en ouder. Het reguliere pastoraat kost me gemiddeld anderhalve middag per week, het crisispastoraat komt er nog bij.” ### _Hebt u soms het gevoel dat het werk u boven het hoofd groeit?_ „Als er plotseling zaken bij komen, zoals een onverwacht overlijden. Dan moet je ineens op rouwbezoek, een begrafenis doorspreken, een rouwmediatie voorbereiden ... Dat geeft wel stress, maar het komt altijd goed. Je gaat gewoon wat langer door. Als de andere huisgenoten op bed liggen, kun je extra veel werk verzetten. Gemeenteleden die voor hun overlijden een ziekbed krijgen, bezoek ik in de laatste fase elke dag, maar daar kun je rekening mee houden bij het invullen van de agenda.” :::inline_image 2::: ### _Werkt u met een weekplanning?_ „Globaal wel. Over de maandag hebben we het al gehad. Dinsdag-, woensdag- en donderdagmorgen ben ik bezig met de exegese en het verwerven van aanvullende informatie voor de nieuwe preek. De middagen zijn deels gevuld met bezoekwerk. Op vrijdag schrijf ik de preek helemaal uit.” ### _Ondanks alle ervaring in het onderwijs._ „Ja, ik zou het wel willen doen als toen, met een schets of wat steekwoorden, maar dat durf ik nog niet aan. Ik ben bang dat ik dan stokpaardjes ga berijden. Het uitschrijven dwingt me om goed na te denken over de opbouw en de toepassing. Ik neem de preek mee de kansel op, maar lees hem niet voor. Zo nu en dan scan ik even waar ik ben, daar blijft het bij. Ik wil echt contact maken met de mensen voor me.” ### _Welke plaats heeft uw gezin in de agenda?_ „Een belangrijke. Op zaterdagmorgen trek ik met de kinderen op. En ze weten dat ze altijd een beroep op me kunnen doen, ook als ik het druk heb. Ik zou het mezelf nooit vergeven als ze later zouden zeggen: „Pap, u was er wel voor de gemeente, maar niet voor ons.” Met mijn vrouw probeer ik zo nu en dan twee dagen weg te gaan, zodat we echt even tijd voor elkaar hebben.” :::author_streamer 2::: ### _Welke taken nemen de ouderlingen in uw gemeente op zich?_ „Zij gaan elke twee jaar op huisbezoek bij alle gemeenteleden in hun sectie. Daarnaast doen ze een deel van de jubilea- en verjaardagsbezoeken. Collega Donken brengt veel bezoeken aan gemeenteleden in tehuizen en leidt in principe ook de begrafenis van deze mensen. Dat is een forse ondersteuning voor me.” ### _Lagen de taken bij uw komst duidelijk vast?_ „Niet helemaal. Ik kreeg te horen dat ik zelf mocht aangeven wat ik aankon. Dat is mooi, maar je wilt dan graag verder gaan in de lijn van je voorganger en niet voor hem onderdoen. Zelf heb ik behoefte aan een duidelijke taakbeschrijving. Die is er ook gekomen, met name voor het bezoekwerk. Dat geeft voor iedereen helderheid.” ### _Bent u voorzitter van de kerkenraad?_ „Nee, dat was ik ook in mijn vorige gemeenten niet. In mijn eerste gemeente heb ik zelf gevraagd me niet met deze taak te belasten. In Nijkerk en mijn huidige gemeente is het een vast gebruik dat een ouderling de vergaderingen leidt. Ik heb helemaal geen behoefte om dat te doen. Als voorzitter moet je ook het vergaderproces managen, nu kan ik me volledig op de inhoud richten. Dat vind ik veel prettiger. En het bespaart me veel werk. Je hoeft als predikant niet alles te doen. Ik voel me ook geen leider.” :::inline_image 3::: ### _Hoe ziet u uzelf wel?_ „Mijn voornaamste taak is invulling geven aan het leerambt. Zo bezien ben ik een ouderling met een leeropdracht. Op die wijze spreekt het bevestigingsformulier ook over het predikantschap. Ik houd de verschillende ambten graag dicht bij elkaar en wil ook niet een te grote scheiding maken tussen de bijzondere ambten en het ambt aller gelovigen. Ik heb een hoge roeping – Christus vertegenwoordigen is niet niks – en tegelijk een relatief lage ambtsopvatting.” ### _We leven in een tijd met veel nieuwe ethische vraagstukken en dilemma’s. Behoort het tot uw taak om daarin leiding te geven?_ „Ja, zeker als zulke vragen in het pastoraat naar me toe komen. Vanuit het leerambt dien je duiding te geven aan maatschappelijke ontwikkelingen, en moeilijke ethische en pastorale kwesties naast het Woord van God te leggen. Zo kreeg ik eens vragen over IVF. „Is die behandeling verantwoord, dominee, en hoever mogen we erin gaan?” Het is verstandig om dan niet meteen antwoord te geven, maar je eerst goed in zo’n onderwerp te verdiepen, om op een verantwoorde manier leiding te kunnen geven. Bij complexe vraagstukken is het verstandig om mensen te verwijzen naar professionals in wie je vertrouwen hebt. Neem een onderwerp als euthanasie. Wanneer kun je daarvan spreken? Valt ook de toediening van een hoge dosis morfine in de laatste levensfase eronder? Bij dat soort vragen verwijs ik mensen naar de NPV of een christelijke arts. Mijn kennis op dit gebied is te beperkt.” ### _Wat is uw advies aan beginnende collega’s?_ „Neem ruim de tijd voor het maken van je preken. In je eerste gemeente moet je een basis leggen die je mee kunt nemen naar volgende gemeenten. Ooit kreeg ik zelf deze raadgeving en daar ben ik nog steeds dankbaar voor. Mijn tweede advies: blijf jezelf en laat je niet in een keurslijf persen. Daarmee zet je jezelf onnodig onder druk. Het derde advies: neem bewust tijd voor ontspanning.” :::author_streamer 3::: ### _Hoe geeft u daar zelf invulling aan?_ „Ik maak graag muziek en houd van lezen. In het zomerseizoen fiets ik elke maandagavond met een interkerkelijke groep. Zo’n 60 tot 80 kilometer in een paar uur. Zaterdagmiddag fiets ik vaak in mijn eentje, of ik ga met mijn vrouw een wandeling maken. Bewegen helpt me enorm bij het opvangen van de werkdruk. Belangrijker dan dit alles is de kracht van God. Hij rust mij steeds weer toe en sterkt me om mijn werk te doen.” :::inline_image 4::: ### _Wat is uw advies aan kerkenraden?_ „Maak een nieuwe predikant duidelijk wat je van hem verwacht en bied hem tegelijk de ruimte om er op eigen wijze invulling aan te geven. Leg in ieder geval niet te veel bij hem neer. Het moet behapbaar blijven. Het jaargesprek dat de Protestantse Kerk in Nederland kent, is een goed middel om dat te toetsen.”

Ds. E. van den Noort voelt zich op de kansel nog steeds een leraar

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Ds. E. van den Noort voelt zich op de kansel nog steeds een leraar

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram