Ds. H.J. Agteresch verdiept zich in de betekenis van zout in de Bijbel

Sinds hij zich verdiepte in zout, doet ds. H.J. Agteresch de ene na de andere ontdekking op dit gebied. Zo leerde de predikant van de gereformeerde gemeente te Werkendam dat ook de nabijgelegen Biesbosch te danken is aan zoutwinning. „Directe oorzaak van het ontstaan van dit gebied was de Sint-Elisabethsvloed in 1421, maar het wegspoelen van de dijken was het gevolg van veenwinning. Niet alleen om daar turf van te maken, maar ook vanwege het zout in de as.” Zijn belangstelling voor zout ontstond door een bezoek met zijn vrouw aan het Zoutmuseum in Delden. „Daar werden verschillende lijnen naar de Bijbel getrokken. Dat inspireerde me tot het houden van een serie preken over zout. Voor het boek ”Zoutgeheimen” heb ik aanvullend onderzoek gedaan naar feiten en wetenswaardigheden rond zout.” Dit voorjaar hield het echtpaar een korte vakantie op Malta. Het hotel bleek aan de Salina Bay te staan. „Daar waren ook zoutpannen, waarin water uit de Middellandse Zee wordt opgeslagen. Als het verdampt, blijft er zuiver zeezout achter. Ter herinnering heb ik een zakje Maltees zout meegenomen, opgeschept uit zo’n zoutpan.” ### _Hoe werd de prekenserie door de gemeente ervaren?_ „Een van de preken ging over “Gij zijt het zout der aarde.” Die tekst sprak heel veel mensen aan, door de vraag die erdoor wordt opgeroepen. Wie ben ik voor mijn naaste omgeving, in mijn werkomgeving, op school …? De preek over Ezechiël 16, waarin het gaat over een pasgeboren meisje dat is achtergelaten in de woestijn, ongewassen en niet met zout ingewreven, raakte vooral Gods kinderen. Zout kan in de Bijbel ook een negatieve betekenis hebben. Denk aan de vrouw van Lot, die een zoutpilaar werd, en aan Ezechiël 47. In dat hoofdstuk wordt gesproken over het levenwekkende van het water dat uit de tempel vloeit, maar ook over modderige plaatsen en moerassen die tot zout zijn overgegeven. Heel aangrijpend.” ### _Hoe kijkt u zelf terug op het houden van deze preken?_ „Ieder die op latere leeftijd predikant wordt, neemt denk ik iets mee van zijn achtergrond. Ik was hematoloog en heb promotieonderzoek gedaan, dus ik analyseer graag moeilijke vraagstukken. In Gods Woord zijn gedeelten die veelvuldig zijn bepreekt, maar ook onbekendere delen. Juist die wil ik graag onderzoeken. Wat is de boodschap van de Heere hiermee? In mijn interesse voor zout speelde verder mee dat je als arts dagelijks met een infuus werkt, vaak een zoutinfuus.” ### _In het begin van uw boek benoemt u acht eigenschappen van zout. In navolging van anderen?_ „Deels. Enkele bedacht ik zelf, zoals het levensreddende, vanuit mijn oude beroep. Je zou er nog meer kunnen bedenken, maar de acht kenmerken die ik geef, passen heel goed bij de Heere Jezus. Onooglijk, onmisbaar, kostbaar, reinigend, smaakmakend, doordringend, bederfwerend en levensreddend. Hij is hét Licht der wereld en hét Zout der aarde.” ### _Welke eigenschappen van zout zijn in het licht van de Schrift het meest relevant?_ „Dan kom je toch vooral bij het bederfwerende en smaakmakende. Door de zonde is de wereld aan het bederf overgegeven. In die wereld wordt de christen opgeroepen zout te zijn, om het bederf enigszins tegen te gaan en een smaakmaker te zijn.” :::author_streamer 1::: ### _Stelde de uitleg soms voor problemen?_ „Ik had dat met name bij de tekst “Gij zijt het zout der aarde”. De Heere Jezus zegt in dat verband dat zout smakeloos kan worden. Scheikundig is dat onmogelijk. Daar liep ik mee vast, want ik ben ervan overtuigd dat alles door Hem is gemaakt. Hij kent als geen ander de wetten die Hij in de natuur heeft gelegd. In een boek over zout vond ik de oplossing. In Israël gebruikte men voor consumptie het zout uit de zoutmijnen van de Sodomberg. Dat behield zijn kracht en smaak. Je kon ook zout uit de Dode Zee winnen, maar dat ging door de vermenging met chemicaliën geweldig stinken. Broeder ds. M.L. Dekker, destijds nog predikant in Nazareth, heb ik gevraagd hoe hij tegen deze uitleg aankeek. Ik kreeg vrijwel meteen antwoord. Een maand eerder had hij over die tekst gepreekt, met dezelfde uitleg. Voor een schipper uit mijn gemeente was die heel herkenbaar. Hij vervoert zo nu en dan keukenzout, maar ook wel industrie- of pekelzout.” :::inline_image 1::: ### _Hoe waardeert u de term “zoen- en zoutverbond”?_ „Die werd vooral in gezelschapskringen gebruikt. In het werk van oude gereformeerde theologen kom je de uitdrukking alleen in de marge tegen. De term is Bijbels, maar verdient uitleg. Het woord zoutverbond vind je in slechts drie Bijbelteksten. Binnen het geheel van de Schrift is het een synoniem voor het genadeverbond. Opvallend is dat zout ook in culturen die geen weet hebben van de Bijbel, een belangrijke symbolische functie heeft bij verbondssluitingen. Zo zijn er volken waar door beide partijen zout in een pot wordt gedaan, waarna die wordt geschud. Het zout van de een is dan niet meer van het zout van de ander te onderscheiden. Bij een visitatiebezoek voor onze zending aan Guinee, een moslimland, kreeg ik te horen dat aan een bruidspaar op de huwelijksdag drie voorwerpen worden gegeven: een naald, een kalebas en een bus zout. Een naald om te verbinden als het even niet goed gaat, een kalebas als middel om elkaar tot hulp te zijn en zout om bij moeiten onderling de vrede te behouden. Bij Israël werd zout ook toegevoegd aan alle offers die in de tabernakel en later de tempel werden gebracht. De Heere Jezus zei dat ieder offer met zout gezouten moet worden. In de tempel van Herodes was een speciale zoutkamer.” ### _Wat is de reden dat zout alleen bij de voorschriften voor het spijsoffer specifiek wordt vermeld?_ „Ik denk omdat het ook tot voeding voor de priesters diende. De Heere gunde hun lekker eten, al blijft ook bij dit offer de symbolische betekenis van zout het belangrijkst. Het spijsoffer werd bereid volgens een door de Heere gegeven recept, met als ingrediënten zuiver meelbloem, zuivere olie, wierook en zout. Vier destijds kostbare producten. Het zout gaf aan het spijsoffer een hartige smaak. Jezus is het Spijsoffer met een hoofdletter. Al het smakeloze van Zijn kinderen heeft Hij aan het kruis genageld, opdat zij door Zijn borgschap tot zout zouden worden.” ### _Wat zijn de consequenties van de roeping om een zoutend zout te zijn?_ „Volgens de kanttekening bij de Statenvertaling heeft de Heere Jezus alleen tot Zijn discipelen gezegd dat ze het zout der aarde zijn, maar om hen heen stond die hele schare. Ook zij hoorden deze woorden, die hen als een spiegel werden voorgehouden. We zijn geschapen naar Gods beeld, als zout. In de zondeval hebben we het weggeworpen, maar dat neemt onze verantwoordelijkheid niet weg. Die wetenschap moet ons in de nood brengen, aan Gods voeten. Hij is niet alleen de Schepper maar ook de Herschepper, Die Zijn beeld in ons weer wil herstellen en dan ook het zout teruggeeft. Dat moet vervolgens worden gebruikt. De boodschap van het Evangelie moet worden uitgedragen. Zo word je een zoutend zout.” ### _Hoe verhoudt zich dat tot de samenklontering van reformatorische christenen?_ „Die is Bijbels bezien niet wenselijk, zo eerlijk moeten we zijn. Zout behoort niet samen te klonteren, maar gestrooid te worden. De levieten leefden verspreid over heel Israël. We hebben onze kracht gezocht in de verzuiling. Daarover zijn veel positieve dingen te zeggen, maar we hebben er tegelijk schuld mee gemaakt. We hadden onvoldoende oog voor de buitenwereld. Ik ben blij dat dit nu verandert. Als arts werkte ik in de reguliere gezondheidszorg en zag ik van nabij wat christenen daar kunnen betekenen.” :::author_streamer 2::: ### _Hoe ligt de relatie die Jezus legt tussen gezouten zijn en de vrede bewaren?_ :::inline_image 2::: „Kort voor de betreffende tekst heeft Jezus zijn discipelen vermaand vanwege hun discussie wie van hen de meeste was. Hij waarschuwt hen tegen het geven van ergernissen, voor anderen tot een struikelblok te worden, waarbij Hij concreet wijst op het gebruik van handen, voeten en ogen. Als die je hinderen, houw ze af of ruk ze uit. Beter met één hand, voet of oog in de hemel komen dan met twee in het helse vuur. Een zeer scherpe boodschap. Tegen deze achtergrond van het oordeelsvuur gaat de Heere Jezus spreken over een ander soort vuur. Louteringsvuur, met een zuiverende functie, net als zout. Vandaar zijn uitspraak: „Want eenieder zal met vuur gezouten worden.” Daarmee doelt hij op het totale leven, dat handel, wandel en zien omvat. Op Christus kwam het vuur van Gods oordeel. Omwille van Hem krijgen zijn kinderen van de Vader het louteringsvuur. Loutering door het Woord, de Geest, kruisen in het leven en vervolgingen. We dienen te leven als een gezouten offeraar, die in vrede willen leven. Ik wees er al op dat zout onder meer symbool is van gemeenschap, vriendschap. Philpot noemt zout een embleem van eeuwige vrede.” ### _Welk preek over zout heeft u persoonlijk het meest geraakt?_ „Die over het spijsoffer. Vanuit de voorgeschreven ingrediënten moet je constateren dat bij ons alles onvolkomen is. Je komt uit bij Christus, het volkomen Spijsoffer. „U dan die gelooft, is Hij dierbaar”, zegt Petrus. Dierbaar In Zijn lijden én in Zijn leven. Hij is de volkomen Zaligmaker.” ### _Kijkt u sinds het houden van deze preken anders naar zout?_ „Zeker. Eerder schreef ik een boek over de zes heilige voorwerpen in de tabernakel. Je weet dat die op Christus zien, maar als je je erin verdiept, ga je steeds meer daarvan ontdekken. Hetzelfde had ik bij het bestuderen van de Bijbelgedeelten over zout. Heel verrassend vond ik wat ik tegenkwam in een boekje van dr. M. van Willigen. In Handelingen 1 lees je over de laatste ontmoeting van de Heere Jezus en Zijn discipelen, kort voor Zijn hemelvaart. „En als Hij met hen vergaderd was …”, zegt onze Statenvertaling, maar het Griekse ”sunalizomenos” heeft ook de betekenis van samen een maaltijd met zout gebruiken. Iets verderop lezen we dat de Heere Jezus zegt: „En gij zult Mijn getuigen zijn.” In de laatste maaltijd van Christus op aarde zit dus een prachtige symboliek en een verwijzing naar Zijn eerdere boodschap: „Gij zijt het zout der aarde.” Dat zijn bijzondere ontdekkingen.” _N.a.v. ”Zoutgeheimen. Bijbelse gedachten rond zout”, door ds. H.J. Agteresch; uitg. Den Hertog; 219 blz., prijs € 17,95_

Ds. H.J. Agteresch verdiept zich in de betekenis van zout in de Bijbel

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Ds. H.J. Agteresch: Seksualiteit is een thema waarmee we allemaal te maken hebben

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Ds. H.J. Agteresch verdiept zich in de betekenis van zout in de Bijbel

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Ds. H.J. Agteresch: Seksualiteit is een thema waarmee we allemaal te maken hebben

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram