Ds. Jan Willem Ester is pastor voor alle nationaliteiten

Achter de bescheiden woning van het echtpaar Ester in het dorpje Mookhoek ligt ongerept land. Bij helder weer kan ds. Jan Willem Ester de hoogbouw van Rotterdam zien liggen. Daar dient hij sinds 2022 de christelijke gereformeerde kerk van Rotterdam-centrum, een aanstelling voor 50 procent. De rest van de week is hij druk met zijn werk onder zeevarenden in de haven van Moerdijk, twintig minuten rijden van Mookhoek. In 2014 werd hij lid van het Deputaatschap Varenden van de Christelijke Gereformeerde Kerken. „Ds. H. van der Ham was vrijgesteld voor dit werk. Toen hij in 2022 met emeritaat ging, is uit financiële overwegingen besloten het deputaatschap op te heffen. Dat vond ik geen goed idee. Voordat ik theologie ging studeren, zat ik op de landbouwschool. Daar leerde ik van een docent dat geld in de westerse wereld nooit een probleem is. Als je maar laat zien dat je goed werk verricht.” Samen met enkele anderen richtte hij de interkerkelijke stichting SOS-Zeevarenden op. De bestuursleden komen uit de breedte van de gereformeerde gezindte. „We worden gesteund door bedrijven, kerken en particulieren. Ze vroegen mij als voorzitter. Dat zag ik niet zitten, maar ik gaf aan wel naar de schepen te willen. Dat vonden ze een uitstekend idee.” ## Agent Van huis uit kende hij de zeevaart niet. „Mijn vader was journalist, mijn moeder onderwijzeres. Ik ben opgegroeid in Utrecht, maar heb een liefde voor het platteland. Daarom ben ik naar de landbouwschool gegaan. Ik weet me nog steeds verbonden met gewone arbeiders. Daardoor voel ik me thuis op haventerreinen tussen schepen en containers. Ik vind het heerlijk om bij die zeelui te zijn, met ze te praten en te horen van hun zorgen.” Dankzij internet kan de havenpastor zien waar schepen liggen. Een speciale app biedt aanvullende informatie, onder meer over de ligduur. Via mail, app of telefoon legt hij contact met de agent van de maatschappij waarvoor het schip vaart. „Die moet toestemming verlenen voor boordbezoek. Eén agent weigert vrijwel altijd, terwijl zeevarenden volgens een internationaal verdrag recht hebben op geestelijke zorg. Alleen in december was ik op zijn schepen welkom, voor het bezorgen van kerstpakketten.” ## Schaken Vanmorgen lagen er in Moerdijk niet veel schepen, zag de predikant op zijn beeldscherm, maar er komen nieuwe binnen. „Begin van de middag rijd ik via de kiltunnel naar Moerdijk en ga ik die schepen langs. Het havenbedrijf van Moerdijk werkt enorm mee. Dat stelde een pand ter beschikking als zeemanshuis en een bus waarmee we de mannen kunnen vervoeren. Dat gebeurt door vrijwilligers. Ook de gastheren en -vrouwen van het zeemanshuis doen het werk onbetaald.” Na elk scheepsbezoek noteert Ester de datum, de naam van het schip, wie hij er gesproken heeft en wat er is besproken. „De meeste schepen komen vaker in de haven, voor sommige schepen is Moerdijk zelfs de thuishaven. Er staan intussen al heel wat zeelui in het adresboek van mijn mobiele telefoon. Voor de kerstviering in het zeemanshuis op tweede kerstdag heb ik ze allemaal een uitnodiging gestuurd, via WhatsApp. Omgekeerd appen ze mij soms, vaak om te melden dat ze in aantocht zijn. Eén zeeman vroeg me of ik naar het zeemanshuis wilde komen om weer met hem te schaken.” ## Beveiliging Voordat hij aan het werk onder zeevarenden begon, volgde de havenpastor in Hamburg een training van de International Christian Maritime Association (ICMA). „Daar hoorde ik voor het eerst de term ”sea blindness.” De mensen op het land hebben geen idee van wat er op zee gebeurt. Ze beseffen ook niet dat 90 procent van hun spulletjes van overzee komt en mensen daarvoor maandenlang van huis zijn.” :::inline_image 1::: De beveiliging van de haventerreinen werd in de achterliggende jaren drastisch aangescherpt, vanwege mensensmokkel. „Je moet je constant legitimeren. Dat geldt ook voor de zeevarenden. Vooral zij zijn de dupe van de verscherpte beveiliging. Als ze van boord willen, moet er een officiële beveiliger bij zijn. Kleinere maatschappijen hebben die niet alle uren van de dag beschikbaar. In dat geval moeten de bemanningsleden zelf een beveiliger betalen: 65 euro voor de heen- en 65 euro voor de terugreis. De praktijk is dat ze dan maar aan boord blijven.” Naast de agent moeten ook de kapitein en de eigenaar van de kade waar het schip ligt toestemming geven voor bezoek van de havenpastor. „Die reageren vrijwel altijd positief. Ons werk wordt breed gewaardeerd.” Op de meeste schepen treft de predikant een mix van nationaliteiten. „Er zijn ook schepen met uitsluitend Oekraïners, Russen of Turken. Dan kun je moeilijk contact leggen, want die spreken vaak nauwelijks Engels.” ## Poolse kapitein Een groot deel van de zeevarenden is afkomstig van de Filipijnen. De hogere posities aan boord worden meestal bezet door mannen uit Europese landen. „Gisteren sprak ik een Poolse kapitein. Die heeft het makkelijk. Hij is zes weken op het schip en daarna zes weken thuis. De Filipijnen zitten negen maanden op zo’n schip, soms nog langer. Ze beschermen zichzelf door niet te veel aan thuis te denken, want er kan in die periode van alles gebeuren. Ik sprak een man van wie de vrouw was overleden terwijl hij aan boord was. Hij kon zelfs niet bij de begrafenis zijn.” :::author_streamer 1::: In zijn onafscheidelijke tas heeft Ester flyers met informatie over het zeemanshuis en christelijke lectuur, waaronder Bijbels en dagboeken in verschillende talen. Aan boord is het handelen naar bevind van zaken. Soms is er alleen tijd om wat lectuur uit te delen. Een andere keer kan hij zeelieden individueel spreken, of treft hij een groep aan in de mess. :::inline_image 2::: „Een enkele keer krijg ik officieel het woord. Dan vertel ik eerst iets over het zeemanshuis en wat we daar doen. Vervolgens toon ik de lectuur die ik bij me heb en vraag ik of iemand er belangstelling voor heeft. Vaak ontstaan dan vanzelf gesprekken, meestal over het dagelijkse leven, maar ook over het geloof. Gisteren kwam een Oekraïense zeeman naar me toe. Zijn vrouw en kinderen zijn naar het buitenland gevlucht, zijn moeder zit nog in Oekraïne. Hij maakt zich grote zorgen. Zo mogelijk lees ik met die mannen uit de Bijbel, of bid ik met ze.” ## Vriendschappelijk Opvallend is voor de christelijke gereformeerde havenpastor de openheid onder zeelieden voor de boodschap van de Bijbel. „Een deel is gelovig, anderen zijn geïnteresseerd. Ze stellen mijn bezoek sowieso op prijs. Vaak willen ze met me op de foto. Er komt verder niemand aan boord voor hen persoonlijk. De onderlinge sfeer is doorgaans goed. Dat is een vereiste als je zo lang intensief samenwerkt op een klein oppervlak. Ook de meeste Oekraïense en Russische zeelui werken vriendschappelijk samen. Beide partijen lijden onder die oorlog.” :::author_streamer 2::: De uitzichtloze strijd is regelmatig onderwerp van gesprek. „Voor sommigen is het te emotioneel om erover te praten. Een Oekraïense jongen die ik sprak, maakte zijn eerste reis op een schip. Hij weet dat hij na terugkomst in militaire dienst zal moeten. Dat wil hij niet. „Het wordt mijn dood.” Hij was heel bang en emotioneel. Zijn ouders zitten in Italië, hij weet niet waar.” De lectuur die hij uitdeelt, betrekt ds. Ester onder meer van de Duitse uitgever Gute Botschaft Verlag in Eschenburg. „Die komt elk jaar met mooie Engelstalige dagboekjes. We krijgen er dozen vol van, gratis, onder meer voor onze kerstpakketten. Daarnaast deel ik veel Bijbels uit. De organisatie Het Havenlicht schenkt ons exemplaren van de Sailor Bible, een Engelstalig Nieuw-Testament in hedendaagse taal met een cover voor zeelieden. Eén kapitein vroeg me of de hele crew een Bijbel kon krijgen; hij wilde er ook een voor zijn vrouw.” ## Geveild Het zeemanshuis in het havengebied van Moerdijk is maandag- tot en met donderdagavond geopend van zeven tot tien uur. Mits er belangstelling is. „Overdag ga ik de schepen langs. Dan hoor ik of er bemanningsleden zijn die naar ons zeemanshuis willen komen. Daar kunnen ze ontspannen en voor een aantrekkelijke prijs kleding, eten en wat praktische voorwerpen kopen. Voor de meesten is het belangrijkste dat ze er in alle rust contact kunnen hebben met hun vrouw en kinderen, want er is wifi.” :::inline_image 3::: In het afleggen van de scheepsbezoeken wordt de havenpastor bijgestaan door enkele vrijwilligers. „Die bezoeken ook de havens in ’s-Gravendeel en Dordrecht. In ’s-Gravendeel liggen geregeld schepen die aan hun lot zijn overgelaten. De eigenaar laat niets meer van zich horen en er worden geen salarissen uitbetaald. De bemanningsleden zitten daar in de kou en hebben geen geld voor een vliegticket. Of ze blijven op het schip in de hoop toch nog hun loon te ontvangen. Gelukkig zijn er verschillende instanties die zich om hen bekommeren. Ook wij bezoeken deze mannen, brengen eten, bidden voor ze en proberen ze pastoraal te begeleiden. Uiteindelijk worden de schepen vaak geveild.” ## Aandacht De predikant uit Mookhoek heeft geen dag spijt van de beslissing die hij in 2022 nam. „Het werk op die schepen blijft boeiend. Pastorale bezoeken in de gemeente zijn ook mooi, maar op een gegeven moment weet je wat je kunt verwachten. Op zo’n schip is het altijd weer anders.” Tegelijk zijn er veel overeenkomsten met zijn gemeentewerk. De christelijke gereformeerde kerk van Rotterdam-centrum is een multiculturele gemeente. In het royale kerkgebouw worden op zondag vijf diensten gehouden, omdat ook migrantenkerken er gebruik van maken. Binnenkort start een grote verbouwing om het pand geschikter te maken voor het gebruik door verschillende gemeenten en voor alle missionaire en diaconale activiteiten die er plaatsvinden. Ds. Ester zou graag ook een verbinding leggen met de Rotterdamse zeehavens, maar die afstand is te groot. „We zijn nu op zoek naar een gebouw in de buurt van de Waal- of de Eemhaven, waar we op zondag een samenkomst kunnen houden. Onder de paraplu van SOS-Zeevarenden. Het is vanaf het begin heel voorspoedig gegaan met onze stichting. Wat dat betreft zie ik de uitspraak van mijn docent op de landbouwschool bevestigd. Het werk wordt royaal gesteund, al zou er bij de kerken binnen de gereformeerde gezindte nog wel wat meer aandacht voor zeevarenden mogen zijn.”

Ds. Jan Willem Ester is pastor voor alle nationaliteiten

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Ds. Jan Willem Ester is pastor voor alle nationaliteiten

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram