Ds. Martijn van Mourik en echtgenote Elze voelen zich ontworteld, maar niet eenzaam

De pastorie van hervormd Emst staat pal naast de kerk. Woonkamertafel en keukentafel liggen vol speelgoed voor het kroost van ds. Martijn (32) en echtgenote Elze (33) van Mourik: vijf kinderen in de leeftijd van één tot negen jaar. Ze groeiden allebei op in Waarder, een polderdorp tussen Gouda en Woerden. Dat de pastorie hen wachtte, wisten ze al toen ze verkering kregen. Aanvankelijk wilde Martijn het onderwijs in. „Meester, dacht ik op de basisschool. Op de middelbare school werd het docent. Mijn interesse ging uit naar de romaanse talen, maar rond mijn zeventiende jaar kwam ik tot de overtuiging dat het roer om moest en werd het theologie. Tijdens de middelbare school had ik al een bijbaan op de administratieve afdeling van een uitzendbureau, daar bleef ik parttime werken.” Hij begon de studie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam bij het Hersteld Hervormd Seminarium. „Daar startte net de joint bachelor van de VU en de Protestantse Theologische Universiteit. Binnen die bachelor werd een aantal vakken gegeven door docenten van het Hersteld Hervormd Seminarium. De master heb ik aan de PThU gedaan. Het waren toch wel twee verschillende werelden. Ik ben dankbaar voor de basis die ik meekreeg aan het Hersteld Hervormd Seminarium. Die maakte me weerbaarder in het brede theologische debat met christenen uit andere richtingen in het christendom en met niet-christenen.” ## Gevuld leven Kort voor de start van de studie kreeg hij verkering met Elze. „We zaten allebei in de hervormde kerk, kwamen uit een soortgelijk gezin en onze vaders werkten bij hetzelfde bedrijf.” Elze schrok er niet van toen hij haar vertelde dat hij theologie ging studeren vanuit het verlangen predikant te worden. „Als kind zei ik dat ik met een boer of een dominee zou trouwen. Dat leek me leuk. Het is een dominee geworden.” :::author_streamer 1::: Halverwege de studie van Martijn, in 2015, traden ze in het huwelijk. Over de toekomst in de pastorie spraken ze zelden. „Wat moet je ervan verwachten, ik had geen idee”, bekent Martijn. „Je zou het een gezonde naïviteit kunnen noemen. Als God ons naar een bepaalde plaats leidt, zal het daar ook wel goed komen.” :::inline_image 1::: „Bovendien hadden we een gevuld leven”, voegt Elze toe. „We kregen kinderen en Martijn was druk met de combinatie van studie en werk.” Door de komst van kroost groeide de behoefte aan inkomen en daarmee ook de baan bij het uitzendbureau. Vooral het schrijven van de masterscriptie kwam daardoor in het gedrang. „Het verdelen van de tijd tussen werk, scriptie en gezin was niet altijd gemakkelijk”, blikt Martijn terug. „Daardoor heb ik vijf jaar over de master gedaan.” ## Losse schroeven In 2019 was het karwei geklaard, maar er kwam geen beroep. Twee jaar bleef hij fulltime bij het uitzendbureau werken, als hoofd van de salarisadministratie. Met vreugde. „We hadden het als gezin goed, ik genoot van mijn werk, we woonden in de nabijheid van onze familie en vrienden en er was geen financiële nood. De periode van wachten heb ik niet als een zware beproeving ervaren.” Vaak ging hij ’s zondags uit preken. In november 2021 kreeg hij totaal onverwachts een telefoontje van de scriba van de hervormde gemeente te Emst. Die liet weten dat de kerkenraad overwoog hem te gaan beroepen. „Het eerste wat ik tijdens dat gesprek deed, was het opzoeken van Emst. Ik had geen idee waar die plaats lag.” Het oriënterende gesprek leidde tot een beroep. „Dan staat je bestaande leven ineens op losse schroeven. Wat gaat er nu gebeuren? Wat is het voor gemeente, wat zijn het voor mensen? Dat gaf een bepaalde spanning. Niet negatief, maar je beseft dat alles anders gaat worden. Het gaf ook blijdschap. Nu is het zover. Eerst leef je met de mogelijkheid dat er een telefoontje kan komen. Als het er is, gaat alles ineens snel. Het beroep overwegen, ontslag nemen, je voorbereiden op een verhuizing. Bovendien was Elze in verwachting van onze Florian.” ## Bloemen :::inline_image 2::: Opmerkelijk was voor Elze dat kort voor het telefoontje uit Emst op school aan de kinderen werd verteld over de roeping van Abram uit Ur. „In een gesprek daarover aan tafel zei ik: „Als papa een keer een beroep krijgt, worden wij hiervandaan geroepen.” Na dat telefoontje wist ik: dat wordt geen nee.” Op 24 april 2022 deed de voormalige administrateur intrede in het Veluwse dorp. Twee dagen ervoor verhuisde hij met vrouw en kinderen naar Emst. „Dat was voor ons een spannende gebeurtenis. We zijn allebei geboren en getogen in Waarder en geen fan van veranderingen. Met twee kinderen op de basisschool en twee kinderen thuis, waarvan één in de wieg, trek je ineens naar een ander deel van het land.” De ontvangst was allerhartelijkst. „Op de dag na de verhuizing kwam een vrouw uit de gemeente al wat lekkers brengen. Er werden ook bloemen en kaarten bezorgd. We voelden ons echt welkom.” ## Onbestemd Het winterwerk in de gemeente was net achter de rug. Dat gaf Martijn de gelegenheid om zich te richten op bezoekwerk en de verschillende soorten vergaderingen. „Die had ik tijdens mijn stage al wel meegemaakt, maar het is toch anders als je echt aan de knoppen zit.” :::author_streamer 2::: De maandag na de bevestigings- en intrededienst voelde hij zich onbestemd. „Wat ga ik nu doen? In mijn vorige baan was dat duidelijk. Als predikant moet je zelf tot een invulling zien te komen. Zelfstandig werken zonder directe aansturing was ik gewend, maar de heldere kaders vielen weg. Wat is gewoon? Wat hoort erbij? Hoeveel tijd besteed je aan dit, hoeveel aan dat? Heb ik aan het eind van de week genoeg gedaan? Niet in de ogen van mensen, maar in het licht van mijn roeping. Dat vond ik in het begin lastig. Cijfers zijn duidelijk. Iets is goed of fout en als je het fout doet, merk je dat vrij rap. Dat is in dit werk veel vager. Beide werelden hadden nauwelijks verder uit elkaar kunnen liggen.” Door de kerkenraad voelde hij zich van meet af aan gesteund. „Sturing was er niet direct, maar dat vond ik wel goed. Ik beleefde het als een natuurlijk uitzoekproces. Liep ik tegen dingen aan, dan nam ik contact op met mijn mentor of met andere predikanten die ik ken.” ## Geen mevrouw Elze kwam door het naar school brengen van de kinderen al snel in contact met gemeenteleden. Martijn leerde de gemeente in de loop der jaren kennen door het bezoekwerk en de catechese. „Het ledental ligt rond de 800, dus iedereen bezoeken zat er niet in. Dan hadden we voor 200 avonden oppas moeten regelen.” Elze gaat mee naar huwelijksrecepties, met kraambezoeken en condoleances. Bij het kennismakingsbezoek liet de kerkenraad haar weten dat ze tot niets verplicht was. „Vroeger werd de echtgenote van de dominee vanzelfsprekend voorzitter van de vrouwenvereniging. Dat is hier gelukkig niet het geval. Ik vind het prima om gewoon lid te zijn.” Geen moment voelde ze zich eilandbewoner in een glazen huis. „Alleen tijdens bijvoorbeeld de kerstviering op de ouderenmiddag word ik met mevrouw aangesproken, nog niet eens door iedereen. Voor de jongere mensen ben ik gewoon Elze. Dat vind ik prettig. Ik ben geen mevrouw, maar een gewone moeder met kinderen die elke dag wel een keer ruzie maken.” Martijn is in de gemeente wel de dominee. „Alleen binnen de kerkenraad tutoyeren we elkaar. Daarbuiten ben ik ds. Van Mourik. Dat was ik gewend van de predikanten in Waarder en het past bij me.” ## Kritiek Elze is er intussen aan gewend dat haar echtgenoot ook haar pastor is. „Het beïnvloedt niet mijn manier van luisteren. Als Martijn op de kansel staat, zie ik hem in de eerste plaats als mijn predikant.” Vanaf het moment dat hij ging proponeren, las ze vooraf zijn preken door. „Daardoor kan ik die makkelijker vasthouden dan preken van gastpredikanten. Ik weet wat er komt.” Martijn vindt het prettig dat Elze zijn preken controleert op inhoud en stijl. „Dat blijft ze doen, want het bevalt goed. Waarom zou je het dan afschaffen? Als ze terechte kritiek heeft, pas ik die passage aan.” In het begin was het soms wel zoeken om samen te ontdekken hoe je nuttige kritiek geeft en ontvangt. „Kritiek begint vaak met een soort gevoel. Wat is er dan aan de hand? Waarom roept dit stukje vragen op of roept het deze keer vragen op? Pas als de reden helder is, kun je bepalen wat je ermee doet: aanpassen, uitbreiden, weglaten of nog iets anders. Je moet elkaar ook leren kennen in preek- en kritiekstijlen. Dat geldt trouwens ook voor commentaar uit de gemeente. Onduidelijke kritiek creëert onzekerheid, terwijl heldere kritiek verder kan helpen.” ## Structuur Voor de arbeid in de gemeente heeft Martijn geen vaste structuur. „Ik heb het weleens geprobeerd, maar er is altijd wel iets wat de planning doorkruist. Daar moet ook ruimte voor zijn. Ik wil in het ambt niet met wachtlijsten werken, zoals in de zorg.” Wel wil hij zijn preken op vrijdag gereed hebben. Elze merkt het direct als hij bezig is met de voorbereiding daarvan. „Dan ligt er tijdens de lunch een briefje naast zijn bord waarop hij soms wat noteert.” :::author_streamer 3::: „De stroom van gedachten kun je niet ineens stilzetten”, verklaart Martijn. „Als me iets invalt, schrijf ik het meteen op om te voorkomen dat het me ontschiet.” Soms tot lichte ergernis van Elze. „Dan zit hij zo in zijn eigen bubbel dat ik denk: wij zijn er ook nog. Gelukkig is dat niet dagelijks.” :::inline_image 3::: Het feit dat hij nog niet kan terugvallen op oude preken, geeft de voorganger geen angstig gevoel. Wel is de druk soms hoog, zeker in de tweede helft van december met alle bijkomende diensten. „Dan is het: weer een preek af, wéér een af… Afgelopen week had ik twee trouwdiensten, een ouderenmiddag waarvoor ik de meditatie moest verzorgen en op zondag een doopdienst. Pas kwamen er ineens ook nog twee dagen verplichte nascholing om de hoek, met in dezelfde week een trouwdienst. Toen heeft een collega de avonddienst op zondag van me overgenomen.” ## Vaste basis In werkwijze en preekstijl is geen enkele predikant voor hem hét voorbeeld. „Natuurlijk zijn er mensen die me hebben gevormd, maar ik ben niet druk bezig om hen na te doen. Ik wil mezelf zijn. Als ik met vragen zit, bel of mail ik een collega van wie ik denk dat hij me advies kan geven. De ene keer deze, de andere keer die.” Elze vroeg weleens wat aan de vrouw van haar oud-predikant bij wie ze werkte en met wie ze een goede band kreeg. „En ik bezoek de ochtenden voor hervormde predikantsvrouwen in deze regio, drie tot vier per jaar. Dan heb je een gelegenheid bij uitstek om ervaringen te delen. Je hoort van anderen hoe ze met dingen omgaan. Daar kun je zo nodig op terugvallen.” :::author_streamer 4::: Tot nu toe waren er geen gebeurtenissen die grote spanning bij haar veroorzaakten. „Tegenwoordig denk ik soms wel: met een halfjaar kan het hier afgelopen zijn. Dat houdt me dan bezig, want we hebben het goed. Het enige lastige van deze plek is de afstand naar familie. Die proberen we geregeld te bezoeken. In een wereld waarin veel verandert, blijft je familie een vaste basis.” „Als predikant ben je redelijk definitief ontworteld”, constateert Martijn. „Het pelgrim zijn, op doorreis zijn, geen vaste stad meer hebben, blijft voor honkvaste mensen zoals wij lastig. Maar als God je roept, ondersteunt Hij je ook, hebben we ervaren.”

Ds. Martijn van Mourik en echtgenote Elze voelen zich ontworteld, maar niet eenzaam

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Ds. Martijn van Mourik en echtgenote Elze voelen zich ontworteld, maar niet eenzaam

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram