Eerste McDrive te danken aan Koude Oorlog

In 1987 opende de Amerikaanse hamburgerreus McDonald’s de eerste zogenaamde drive-thru van Nederland in Huis ter Heide, vlak bij Vliegbasis Soesterberg. De plek was strategisch gekozen. De Amerikanen, uitvinders van de Big Mac, waren immers dichtbij. Onder de spanning van de Koude Oorlog verschenen in 1954 Amerikaanse jachtvliegtuigen op Soesterberg: het 32e Tactical Fighter Squadron Wolfhounds. Het squadron speelde een cruciale rol in de luchtverdediging van de NAVO tijdens de Koude Oorlog. In een hangar op Soesterberg stonden dag en nacht twee Amerikaanse F-15 Eagles gevechtsvliegtuigen klaar voor luchtverdedigingsmissies of onderschepping van vijandelijke vliegtuigen boven de Noordzee of Duitsland. De Amerikanen zouden tot 1994 op Soesterberg blijven. Ze hadden in Camp New Amsterdam hun eigen, extra beveiligde deel van de vliegbasis. De aanwezigheid van de Yankees (militairen met hun gezinnen) had grote invloed op het dorp Soesterberg, met de bouw van een aparte Amerikaanse woonwijk –met straten vernoemd naar het ruimtevaartprogramma– en faciliteiten zoals taxfree winkels, sportcomplexen en een eigen kerkgebouw. Op het hoogtepunt van de Koude Oorlog huisden er ruim 3500 Amerikanen in en rond Soesterberg. Niet voor niets kwam hier dus de eerste McDrive van Nederland. ## Uniform Natuurlijk waren Amerikaanse militairen al bekend met het fenomeen drive-thru. In hun thuisland ging in 1975 de eerste McDrive open, ook vlak bij een militaire basis en daar was een goede reden voor. Amerikaanse militairen mochten niet in uniform in openbare gelegenheden komen. Door bij een drive-thru langs te rijden, konden ze eten bestellen zonder zich om te moeten kleden. In Nederland was de opening van de McDrive in 1987 een kleine sensatie. Klanten vanuit heel Nederland kwamen uit nieuwsgierigheid langs om het fenomeen dat ze alleen van de televisie en uit films kenden, zelf mee te maken. Regelmatig stonden er lange files. Het werd zelfs zó druk dat buren een rechtszaak aanspanden vanwege overlast. De val van de Muur in 1989 en de ineenstorting van het Oostblok betekende het definitieve einde van de Koude Oorlog. Na het vertrek van de Amerikanen in 1994 werd de vliegbasis in 2008 uiteindelijk gesloten en later heropend als Park Vliegbasis Soesterberg, waar nog steeds militair erfgoed uit die tijd te vinden is, zoals de betonnen vliegtuigshelters. De eerste McDrive van Nederland staat er nog grotendeels hetzelfde bij als in 1987. En wie een geschonken Amerikaanse F-15 wil zien, moet naar het nabij gelegen Nationaal Militair Museum. ## Dienstplicht De Koude Oorlog is een oorlog die eigenlijk nooit plaatsvond, maar die de Nederlandse samenleving wel zo’n vijftig jaar in de greep hield. Tienduizenden jonge mannen vervulden hun dienstplicht. Duizenden vrijwilligers stonden klaar voor de bescherming van de bevolking. Duizenden objecten zijn er gebouwd ter verdediging van Nederland. Commandoposten, luchtwachttorens en bunkers vertellen nog altijd de warme geschiedenis van de Koude Oorlog, die ruwweg liep van 1945 tot 1991, en een stevige stempel drukte, vooral op militair en politiek vlak. Nederland bereidde zich in de Koude Oorlog grondig voor op mogelijke aanvallen uit het oosten. Tussen Kampen en Nijmegen (127 kilometer) werd in het diepste geheim de IJssellinie aangelegd. In geval van dreiging kon een strook van 5 tot 10 kilometer breed tussen beide steden onder water worden gezet. Eind 1952 was de linie, met 200 verdedigingswerken, bedrijfsklaar. Al even geheim was de vestiging van het toenmalige NAVO-hoofdkwartier in de mergelgroeven van de Cannerberg bij Maastricht. In het labyrint van gangen kwamen niet alleen kantoren, er was een kapsalon en zelfs een golfbaan. ## Sporen Na de Tweede Wereldoorlog heerste er weliswaar vrede in Europa, maar echt veilig voelde men zich niet. Immers, zowel de Verenigde Staten als Rusland had (en heeft) de beschikking over een atoombom. De grote mogendheden stonden dus decennialang op scherp, omdat men bang was voor het gebruik van het atoomwapen. De grootste angst tijdens de Koude Oorlog was dan ook een aanval met kernwapens. Vandaar de schuilkelders en noodcommandocentra die op diverse plaatsen werden aangelegd. De regering had bij een nucleaire aanval een noodzetel in Harskamp, op de Veluwe. Veel steden hadden schuilkelders voor de burgerbevolking, zoals die onder het Kruisplein in Rotterdam en de schuilkelder in Rijswijk, nu een museum (zie kader). Ook in Almelo ligt onder het stationsgebouw, naast de fietsenstalling, een echte schuilkelder. Deze werd in 1962 –midden in de Koude Oorlog– gebouwd, inclusief een commandopost van de dienst Bescherming Bevolking. De kelder bood plek aan zo’n vijftig mensen en was vooral bedoeld voor NS-personeel en toevallige passanten op het moment van een ramp. ## Comfort Een stalen deur sloot de kelder hermetisch af. Binnen was een telefoon voor contact met de buitenwereld en uiteraard voldoende voedsel en water om het een aantal dagen uit te houden. Maar het comfort was minimaal. Er waren ook een paar nooduitgangen voor het geval de hoofdingang door bijvoorbeeld gevallen puin niet meer bruikbaar was. Halverwege de jaren tachtig raakten de schuilkelders in onbruik. Ze kregen andere functies of staan er wat verloren bij. Zo heeft de Almelose schuilkelder jarenlang dienstgedaan als een muzikale oefenruimte voor een band. Het bordje ”stilte opname” is nog een stille getuige van die periode. :::kader 1:::

Eerste McDrive te danken aan Koude Oorlog

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Eerste McDrive te danken aan Koude Oorlog

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram