Gedichten voor de laatste dagen van het jaar

## Gedicht 1 – Aan de poort van het jaar En ik zei tegen de man die aan de poort van het jaar stond: „Geef me een lamp, zodat ik veilig in het onbekende kan treden.” En hij antwoordde: „Ga naar buiten, de duisternis in en leg je hand in de hand van God. Dat zal beter voor je zijn dan licht en veiliger dan een bekende weg.” Zo ging ik naar buiten, vond de hand van God, en trad met vreugde de nacht in. En Hij leidde me naar de heuvels en naar het aanbreken van de dag in het eenzame oosten. ## Minnie Louise Haskins (1875-1957) ## Stille overgave Minnie Louise Haskins zou in 1908 tot dit gedicht zijn geïnspireerd, toen ze uitkeek over een oprijlaan met een hek in verte. Decennia later hoorde zij onverwacht haar eigen woorden terug via de radio: koning George VI ”himself” opende er in 1939 zijn kersttoespraak mee. De Tweede Oorlog was juist uitgebroken, veel soldaten stonden op het punt om naar het front te gaan. Bij al die donkere onzekerheid raakte ”The gate of the year”, zoals het gedicht genoemd werd (hoewel het oorspronkelijk ”God knows” heet), de harten van de mensen. Het werd een van de meest geciteerde poëtische teksten van de twintigste eeuw. George VI had het gedicht van zijn dochter Elizabeth gekregen. Zij zou het later ook op de poorten van de Memorial Chapel in Windsor Castle laten graveren. In 2002 liet ze het voorlezen tijdens de begrafenis van haar moeder. Op bovenstaande beroemde fragment volgen overigens nog drie coupletten, die eveneens van stille overgave spreken. Minnie Louise Haskins (1875-1957) was een ongetrouwde Britse schrijfster, zendelinge, studente en docente. ## Gedicht 2 – O God, die droeg ons voorgeslacht O God, die droeg ons voorgeslacht in nacht en stormgebruis, bewijs ook ons Uw trouw en macht wees eeuwig ons Tehuis. Gij zijt, van vóór Gij zee en aard’, hebt door Uw woord bereid, altijd dezelfde, die Gij waart, de God der eeuwigheid. En duizend jaar gaan als de dag van gist’ren voor U heen, een schaduw, een gedachte vaag, een nachtwaak, die verdween. O God, die droeg ons voorgeslacht in tegenspoed en kruis, wees ons een Gids in storm en nacht en eeuwig ons Tehuis. _Isaac Watts (1674-1748); vertaling Evert Louis Smelik (1900-1985)_ ## De psalm die bijna elke Brit hoorde Het is een van de beroemdste bewerkingen van Psalm 90, dit lied van de Engelse dominee Isaac Watts. Dat het bovendien al heel snél bekend werd, komt wellicht doordat John Wesley het in 1737 opnam in zijn ”Collection of Psalms and Hymns”, die breed gebruikt zou gaan worden. Later stond het lied ook vaak in de liturgie van vieringen op Remembrance Day, de herdenking van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, zodat haast elke Brit het hoorde. Van Watts wordt beweerd dat hij Latijn leerde toen hij vier was, Grieks toen hij negen was, Frans toen hij tien was en Hebreeuws toen hij dertien was. Zijn schoolmeester stimuleerde hem al om gedichten te schrijven en toen Isaac later tegenover zijn vader klaagde over de matige kwaliteit van wat er in de kerk gezongen werd, spoorde die hem aan om dan zelf maar wat beters te leveren... Dat deed hij. Het Liedboekcompendium stelt: „Watts kan met recht de vader van het Engelse kerklied worden genoemd” en citeert dan J.W. Schulte Nordholt, die schreef: „met hem is het allemaal wezenlijk begonnen. (…) Een systematische aanpak van de hele problematiek van het zingen in de kerk is pas door Watts ondernomen, zo krachtig, zo definitief, dat pas sinds hem de Engelse kerk een zingende kerk is geworden.” ## Gedicht 3 – Uren, dagen, maanden, jaren Uren, dagen, maanden, jaren vliegen als een schaduw heen. Ach! wij vinden, waar wij staren, niets bestendigs hier beneên. Op den weg, dien wij betreden, staat geen voetstap, die beklijft; al het heden wordt verleden, schoon ’t ons toegerekend blijft! _Rhijnvis Feith (1743-1824)_ ## Romanticus Hoewel de dichter op zijn (andere) werk nogal eens kritiek kreeg, is het allerbekendste lied voor de jaarwisseling in christelijk Nederland toch echt van zijn hand. In zes coupletten bezingt hij treffend de vergankelijkheid van ons, mensen, tegenover de eeuwige bestendigheid van de Heere God. Rhijnvis Feith was het enige kind van een rijk echtpaar uit Elburg. Hij studeerde rechten en promoveerde al na één jaar. Met zijn vrouw en hun (uiteindelijk negen) kinderen woonde hij ’s winters in Zwolle; tijdens de zomers op een buitengoed. Hij was politiek actief en verkeerde graag in literaire kringen. Als schrijver van diverse genres werd hij in zijn tijd een internationaal bekende letterkundige. Toen hij en zijn werk later meer en meer in de vergetelheid raakten, behielden zijn geestelijke liederen –opgenomen in diverse bundels– toch bekendheid. Muziekjournalist Aad Alblas schreef vorig jaar over deze romanticus: „Hem wordt weleens verweten sentimenteel te zijn. Het grappige is, dat hij dat woord zelf ook gebruikt, maar voor hem heeft het een positieve betekenis. Gevoeligheid en sentiment zijn voor hem voorwaarden voor echte poëzie. Hij is daarin typisch een achttiende-eeuwer.” Feitje: zijn ongewone voornaam Rhijnvis is nog altijd in gebruik binnen de familie Feith. ## Gedicht 4 – Psalm 90 Vanouds bent U de God naar wie wij vluchten, bij wie ook onze ouders schuilplaats zochten. Voordat de wereld werd gewekt door woorden, en voor de hoge bergen zijn geboren, was U er, boven, buiten alle tijd, van eeuwigheid en tot in eeuwigheid. (…) Want door uw toorn bezwijken onze harten. Uw licht maakt onze zonde des te zwarter. In moeite en verdriet gaan onze dagen voorbij, als in een zucht, terwijl we klagen. Soms zeventig, soms tachtig worden wij. Dan komt de dood. Ons leven vliegt voorbij. (…) _Enny de Bruijn (1968)_ ## Oudejaarspsalm Zo rond het moment dat de klok op oudejaarsavond twaalf keer slaat, wordt in menige huiskamer vanouds deze psalm gelezen, de enige die –door sommigen– aan Mozes wordt toegeschreven of –volgens anderen– aan Mozes is opgedragen. Mozes, ”de man Gods”. Het lied is een belijdenis van onze zondigheid en vergankelijkheid, tegelijk een gebed om wijsheid, opdat wij dit werkelijk beseffen, en om zegen. Enny de Bruijn –historisch onderzoeker, journalist en schrijver– maakte er enkele jaren geleden deze nieuwe berijming bij, die bestaat uit zes verzen. In een interview zegt zij over haar psalmberijmingen: „Psalm 90 is bij mij een van de vrijere, die vind ik erg mooi. Neem Psalm 90:4: „Elk jaar ziet onze leeftijd langzaam stijgen – / leer ons zo tellen dat we inzicht krijgen. / Hoe lang nog, HEER? Wie vreest uw macht en woede? / Wie zal ons voor uw sterke toorn behoeden? / Ontferm U, kom bij ons terug, en leid / ons, mensen van vandaag, door deze tijd.” Psalm 90 heeft met Psalm 137 gemeen dat de tekst gaat over hoe je in deze tijd moet leven. Dat is het grote thema in mijn leven: Hoe moet je gelovig zijn in deze tijd?” ## Gedicht 5 – Door goede machten trouw en stil omgeven Door goede machten trouw en stil omgeven, behoed, getroost, zo wonderlijk en klaar, zo wil ik graag met u, mijn liefsten, leven, en met u ingaan in het nieuwe jaar. Wil nog de oude pijn ons hart vernielen, drukt nog de last van ’t leed dat ons beklemt, o Heer’, geef onze opgejaagde zielen het heil waarvoor Gij zelf ons hebt bestemd. En wilt Gij ons de bitt’re beker geven met gal gevuld tot aan de hoogste rand, dan nemen wij hem dankbaar zonder beven aan uit uw goede, uw geliefde hand. Maar wilt Gij ons nog eenmaal vreugde schenken om deze wereld en haar zonneschijn, leer ons wat is geleden dan herdenken, geheel van U zal dan ons leven zijn. Laat warm en stil de kaarsen branden heden, die Gij hier in ons duister hebt gebracht, breng als het kan ons samen, geef ons vrede. Wij weten het, uw licht schijnt in de nacht. Valt om ons heen steeds meer het diepe zwijgen, de eenzaamheid, die nergens uitkomst ziet, laat ons dan allerwege horen stijgen tot lof van U het wereldwijde lied. In goede machten liefderijk geborgen verwachten wij getroost wat komen mag. God is met ons des avonds en des morgens, is zeker met ons elke nieuwe dag. _Dietrich Bonhoeffer (1906–1945); vertaling J.W. Schulte Nordholt (1920-1995)_ ## De bittere beker gevuld Terwijl de nazi’s hem gevangenhielden, schreef de nog jonge, maar internationaal al zeer bekende ds. Dietrich Bonhoeffer in december 1944 dit gedicht voor zijn verloofde, Maria von Wedemeyer,en voor zijn familie. Deze laatste kerstgroet is ook Bonhoeffers laatste theologische tekst, voordat hij werd opgehangen, op 9 april 1945. ## Gedicht 6 – Oud en nieuw Het leven snelt de palen van de tijd voorbij naar ‘t ogenblik dat niemand overschrijdt. Wie ‘t stervensuur in God verbeiden mag, sterft met de dag. De dood waarin in Christus’ licht de eeuwigheid het nieuwgeboren hart verblijdt. _Jan van Ginkel (1955-1995)_ ## Jabbokervaringen Jarenlang was Jan van Ginkel bekend vanwege zijn werk als kerknieuwsredacteur bij het Reformatorisch Dagbad en zijn hulp aan –onder anderen– christenen in Oost-Europa. Eind maart 1995 kwam hij om bij een auto-ongeluk, 39 jaar jong. Dat najaar werd een aantal verzen die Jan had geschreven, uitgegeven in de bundel ”Gedichten”. De achterflap zegt: „Jan was een worstelaar; met God en met z’n eigen ziel en geest. En hij was, wat maar weinigen wisten, een dichter, die in zijn zelfgekozen kluizenaarsbestaan in ontroerende en indringende verzen verslag deed van zijn Jabbokervaringen.”

Gedichten voor de laatste dagen van het jaar

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Gedichten voor de laatste dagen van het jaar

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram