Geroepen tot dienst in Gods gemeente

Het gesprek vindt plaats in congrescentrum De Schakel in Nijkerk. Daar zal ds. Verhoeven (66), voorzitter van de Gereformeerde Bond, deze dag zo’n zeventig theologiestudenten toespreken. Hij heeft er zin in om hen door een meditatief openingswoord een hart onder de riem te steken. Zoals hij dat ook doet voor collega’s in het woord waarmee hij de jaarlijkse predikantenvergadering opent. Vijftien toespraken van hem en zijn voorganger ds. A.J. Mensink werden recent gepubliceerd onder de titel “Wees dan navolgers”, een uitgave in de Artios-reeks. Hoewel primair bedoeld voor predikanten, kunnen ook andere ambtsdragers hun winst doen met de inhoud. ### _Hoe beleeft u zelf uw ambt?_ „Ik ben in toenemende mate dankbaar en verwonderd dat ik dit werk al 39 jaar mag doen. Vroeger was ik meer bezig met mezelf. Kan ik het wel? Krijg ik de preken voor zondag klaar? Mede door een periode op het zendingsveld ben ik gaandeweg gaan beseffen dat er een enorme beweging van het Koninkrijk is. Het is een voorrecht dat je daarvan als ambtsdrager een klein deeltje mag zijn.” ### _Op een post die geen functie is._ „Daar ligt een spanningsveld. Het is geen baan die je kunt afbakenen. Niet dat je als predikant 24 uur per dag werkt, maar je staat wel altijd aan. Het is een “way of life”. Daar moeten we ook weer niet te gewichtig over doen, want hetzelfde geldt voor een boer. De kunst is om ambt, privé en gezin, als je dat mag hebben, op een goede, geestelijke en ontspannen manier te laten samenvloeien, want ze lopen hoe dan ook door elkaar heen.” ### _De predikant is een betaalde vrijwilliger. Weegt dat?_ „Ja, het geeft een extra verantwoordelijkheid. Ambtelijk bezien zijn we niet in dienst van de kerkenraad, maar ontvangen we een wedde waarmee we worden vrijgesteld voor de dienst aan de Heere. Dat is iets bijzonders. In een groot deel van de wereld moeten predikanten zelf in hun levensonderhoud voorzien. Het is goed om dat te beseffen.” ### _Ziet u uzelf als een ouderling met een leeropdracht, of is een predikant meer?_ „Dat vind ik een moeilijke vraag. In het bevestigingsformulier wordt gezegd dat de predikant een ouderling met een bijzondere opdracht is. Daar valt vanuit de Bijbel veel voor te zeggen, maar omdat we in Nederland als predikanten zijn vrijgesteld, is er ook een verschil. Door die positie wordt er meer van je verwacht, in zekere zin terecht. Wat dat betreft verschilt de concrete invulling van het ambt per land, afhankelijk van de omstandigheden en de cultuur. Omdat de Bijbel wel bouwstenen aanlevert voor ambtelijk denken, maar geen uitgewerkt ambtelijk stelsel voorschrijft. De hervormde kerk van Hongarije kent een bisschop. Ik heb ook kennisgemaakt met presbyteriaanse kerken waar alleen de predikant en ouderlingen deel uitmaken van de kerkenraad, de diakenen niet. In onze situatie is een ander belangrijk verschil tussen een predikant en de overige ambtsdragers dat een predikant voor zijn hele leven wordt geordend tot dit ambt, en gedurende zijn loopbaan vaak meerdere gemeenten dient. Ouderlingen en diakenen komen op uit het midden van de gemeente en worden voor een afgebakende periode verkozen. Zo is het althans in de Protestantse Kerk. En dan is er nog het verschil dat je als predikant bevoegd bent tot de bediening van het Woord en de sacramenten. Daarmee ben je overigens niet méér dan andere ambtsdragers. Ik weet me een van hen.” :::inline_image 1::: ### _Wat ziet u als de belangrijkste taak van ambtsdragers?_ „Het gebed. Daarin schiet ik zelf veel tekort. Een aantal jaren geleden hebben we alle predikanten die we als Gereformeerde Bond kunnen bereiken, gevraagd naar hun persoonlijke gebedsleven, ook voor de gemeente. Het is geen goed teken als het gebed voor de gemeente in de pastorie korter duurt dan het gebed voor de gemeente op de kansel. Het belangrijkste in het ambt is het blijvende besef een zondaar te zijn die leeft van genade. Daar begint alles mee.” :::author_streamer 1::: ### _Hoe ervaart u uw positie binnen de kerkenraad?_ „Ik heb het voorrecht dat ik altijd een kerkenraad had die een broederkring was en is. Dat vind ik geweldig mooi, ook door de variatie. Die broeders zijn heel verschillend in leeftijd, maatschappelijke positie en levenservaring. En ze doen het allemaal in hun avonduren, naast het dagelijkse werk en het gezin. Daar heb ik enorm veel respect voor. Door de jaren heen heb ik veel wijze broeders ontmoet, die me geholpen hebben. Ook het gebed in de consistorie, de hand die je krijgt en het gesprek na de dienst blijft helpend. De ene zondag ervaar je dat sterker dan de andere, maar het blijft bijzonder als je je omringd weet door broeders op wie je kunt terugvallen.” ### _Wat zijn voor u belangrijke criteria bij het stellen van kandidaten voor het ambt?_ „Het belangrijkste criterium is dat iemand zelf de Heere kent, van genade leeft en met Christus wandelt. Vervuld van de Heilige Geest, zoals de Bijbel zegt. Een man van gebed, die de verborgenheden van het geloof onderzoekt. In 1 Timotheüs 3 geeft Paulus allerlei aanvullende aanwijzingen waar geen mens aan voldoet, maar ze staan er wel. Dat is een spanningsveld, zo ervaar ik het ook. Als je het ambt primair vanuit die aanwijzingen benadert, is het bij voorbaat een onmogelijkheid. Toch heeft de Heere het ingesteld. Menselijk gesproken was het veel eenvoudiger geweest als Hij Zelf of engelen dit werk zouden verrichten, maar Hij legt de taak op de schouders van zondige mensen. Daarom hebben we elke dag genade en het gebed om wijsheid, liefde, kracht en inzicht nodig. Dan weet je je gedragen door de roeping.” ### _Dat wist Paulus ook. Waarom stelde hij dan toch zulke hoge eisen?_ „Ik gaf al aan dat hier een groot spanningsveld ligt. Het besef niet aan die norm te voldoen, maakt je steeds nederiger. Zo kan de Heere je gebruiken om anderen te dienen en te onderwijzen.” ### _Hoe dient het stellen van kandidaten door de kerkenraad plaats te vinden?_ „In de Protestantste Kerk kunnen gemeenteleden namen indienen. Als kerkenraad bespreek je de aangedragen personen. Dat is een van de moeilijkste momenten, omdat je het over mensen hebt, maar in deze situatie is het onvermijdelijk. Je doet het met grote voorzichtigheid richting die personen, maar ook met het oog op het geestelijk welzijn van de gemeente. Zo objectief mogelijk. Je moet ver weg blijven van het ambt onwaardige vriendjespolitiek. Je overweegt ook de omstandigheden van mensen. In het algemeen geldt dat het niet de sterren in de gemeente zijn, die je moet hebben, maar juist zij die hun eigen gebreken zien. Gods kracht wordt in zwakheid volbracht.” ### _Hoe ziet u de relatie tussen ambt, gezin en werk? Dient de roeping tot het ambt altijd prioriteit te krijgen?_ „Die moet in ieder geval zwaar wegen. Het is niet zomaar een functie waartoe je wordt geroepen. Het ambt heeft professionele kanten, maar die mogen het ambtelijke niet gaan overvleugelen. Dan word je een soort ambtenaar, terwijl je door de gemeente, als het lichaam van Christus, wordt verkozen om een geestelijk ambt te vervullen. Dat besef neemt helaas af.” :::author_streamer 2::: Als er in een gemeente iets speelt dat vermaning verdient, hoor ik van ambtsdragers soms: „Wie ben ik om er wat van te zeggen?” Maar dat hoort nou juist bij de bediening die je hebt ontvangen. Het ambt heeft iets van het tegenover van Christus ten opzichte van de gemeente. Je komt als ambtsdrager uit die gemeente op en staat er tegelijk tegenover, omdat je er geestelijk leiding aan hebt te geven. Je bent niet de loopjongen van de gemeente, maar van Christus. In die spanning word je geroepen, maar ook bekwaamd, geholpen en gezegend. Laten we dat laatste vooral niet vergeten. Het is een geweldig voorrecht als je tot ambtsdrager wordt verkozen. Ik denk aan een eenvoudige broeder die aan het einde van zijn ambtstermijn in alle oprechtheid zei: „Ik zal het gaan missen, want ik heb door het ambt veel geleerd.” Wanneer je huisbezoeken serieus voorbereidt, is de eerste zegen voor jezelf. Dat is ook mijn eigen ervaring.” ### _Concreet: de roeping tot het ambt moet eigenlijk altijd worden aanvaard?_ „Zo zal ik het niet zeggen, maar je dient die voor het aangezicht van God wel zeer ernstig te nemen. Uiteindelijk blijft het een persoonlijke beslissing. Ik kan niet oordelen over het hart van een ander. Elk mens is bovendien anders, fysiek én mentaal. Iemand die de roep tot het ambt niet aanvaardt, wil ik niet wegzetten als lui of afvallig. Wel stel ik vast dat het in de Protestantse Kerk moeilijker wordt om lege plaatsen vervuld te krijgen. Mede door de krimp van gemeenten.” :::inline_image 2::: ### _Werd het ambt ook zwaarder?_ „Dat kun je wel zeggen, ja. Omdat door de secularisatie en de toegenomen mondigheid het gezag niet op voorhand functioneert. Daardoor komt het nu voor dat een gemeentelid laat weten geen behoefte te hebben aan huisbezoek, als een ouderling een afspraak wil maken. Er zijn ambtsdragers die daarin meegaan en zo hun ambtelijke volmacht naar beneden halen. Dat mag niet.” ### _Hoe kijkt u aan tegen specialisatie binnen de kerkenraad: een jeugdouderling, een ouderling voor het evangelisatiewerk…_ „Zeker in grote gemeenten lijkt het me verstandig, om iedereen recht te doen. Ik heb er zelf goede ervaringen mee. Wel blijf je gezamenlijk verantwoordelijk voor alles wat er gebeurt in de gemeente.” ### _Welke theologische kennis dienen ouderlingen te hebben om toezicht te kunnen houden op de leer?_ „Niet elke ouderling hoeft theologisch geschoold te zijn, maar het geheel van het ouderlingenberaad moet voldoende onderlegd zijn om vanuit de Bijbel en de belijdenis te kunnen horen of dat wat de predikant brengt naar de Schrift is. Dat geldt wel in het bijzonder rond het beroepingswerk. In mijn eigen gemeente is een deel van elke kerkenraadsvergadering gewijd aan toerusting. Als Gereformeerde Bond organiseren we regionale bijeenkomsten voor toerusting van gemeenteleden, waar ook ambtsdragers op af komen. De Artios-reeks is vanuit dezelfde motivatie opgezet. Als het goed is, vormen de ouderlingen ook elkaar. Een voorwaarde daarvoor is onderling vertrouwen. Dat is een bijkomende reden om in elke kerkenraadsvergadering tijd in te ruimen voor toerusting. Daarmee versterk je de broederband. De belangrijkste vorm van toerusting blijft dagelijks biddend de Bijbel lezen.” ### _Hoe beleeft u zelf de opdracht om leiding te geven?_ „Als zwaar, want ik heb er mijn leven lang al moeite mee om verantwoordelijkheid te nemen. Vanuit mezelf zoek ik het liefst naar verbinding, maar er zijn ook momenten waarop je moet zeggen: „Zo is het en niet anders.” Dan kun je je niet verschuilen achter je conflictmijdende karakter. Dat geldt ook voor andere karaktertrekken, zoals opvliegendheid. Iemand zei eens tegen me: „U moet er wel rekening mee houden dat ik een Rotterdammer ben.” Waarop mijn antwoord was: „Dan kan zijn, maar misschien is die Rotterdammer wel de oude mens.” Het is voor mij een wonder dat de Heilige Geest ons inschakelt, ondanks onze zwakheden en onhebbelijkheden. Daarin hebben we ons vanuit het Woord te laten corrigeren. Zo beleef ik ook de verkondiging. Ik preek tot mijzelf en de rest luister mee.” _“Wees dan navolgers. Handreikingen over het ambt voor predikant en kerkenraad”, door ds. A.J. Mensink, ds. J.A.W. Verhoeven en P.J. Vergunst (red.); uitg. Groen; € 15,99._

Geroepen tot dienst in Gods gemeente

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Geroepen tot dienst in Gods gemeente

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram