Herman Wilbrink maakt de Heidelbergse Catechismus voor kinderen toegankelijk

Aan energie ontbreekt het Herman Wilbrink (34) niet. Naast zijn baan als leerkracht voor groep 7 van de ds. C. de Ridderschool in Nunspeet presenteert de inwoner van Apeldoorn Kits Live voor Terdege en schrijft hij een strip voor dit blad, levert hij luisterverhalen voor Familystream, maakte hij een serie podcasts over de brandweer, is hij actief in zijn kerkelijke gemeente en schrijft hij jaarlijks een kinderboek. In september verschijnt nummer zeventien. Daarnaast werkte hij de achterliggende twee jaar aan het recent verschenen ”Troost in jouw leven. Uitleg voor kinderen van de Heidelbergse Catechismus.” ### _Koos je bewust voor het onderwijs?_ „Nee, op de middelbare school had ik geen idee van wat ik wilde. Mijn decaan vond het onderwijs wel iets voor me. Daarom ben ik de opleiding voor onderwijsassistent gaan volgen. Tijdens de stage, in een gecombineerde groep, had ik het geweldig naar mijn zin. De leerkracht van die klas had kort ervoor een ongeluk gehad; de invaller kwam net van de pabo af. Zij stelde voor dat we allebei een groep voor onze rekening zouden nemen. Ik moest daardoor meteen zelfstandig aan de slag. Na het behalen van mijn diploma ben ik met de studie aan de pabo begonnen.” ### _Wat trekt je in dit werk?_ „Geen dag is hetzelfde. En je kunt leerlingen echt iets bijbrengen voor de toekomst. Ik wil elke dag elk kind bewust hebben gezien en gesproken. Dat geeft een band, waardoor ze ook bij je komen als ze het moeilijk hebben. Dat maakt mijn werk bijzonder.” ### _Wat bracht je tot het schrijven van een uitleg bij de Heidelbergse Catechismus?_ „Het idee ontstond jaren geleden al, toen ik voor het eerst als leerkracht een groep 7-8 kreeg. Op onze school leren de kinderen van de bovenbouw de Heidelbergse Catechismus uit hun hoofd. Elke maandag legde ik de te leren vraag met het antwoord uit. Ik ontdekte dat de kinderen geen idee hebben van wat er staat. Dat merk je ook als ze het betreffende gedeelte na een week moeten opzeggen. Dan krijg je de vreemdste dingen te horen. :::author_streamer 1::: Ik ben op zoek gegaan naar boeken die de Heidelbergse Catechismus in eenvoudige bewoordingen voor kinderen uitleggen. Die zijn er, maar ze behandelen meteen een complete zondag. Ik had behoefte aan een boek met uitleg per vraag met het antwoord. Daar komt bij dat de toelichting in de bestaande boeken heel uitgebreid is en het woordgebruik vaak ver bij kinderen vandaan staat. Op een gegeven moment vroegen ouders van leerlingen me of ik een uitleg bij de catechismus zou willen schrijven. Dat gaf de doorslag om een poging te wagen.” ### _Hoe leerde je zelf de Heidelbergse Catechismus kennen?_ :::inline_image 1::: „Op dezelfde manier, in groep 7 en 8 van de basisschool. Ik leerde zinnen uit mijn hoofd zonder er iets van te begrijpen. De leerkrachten zullen ongetwijfeld uitleg hebben gegeven; we hadden er ook werkboekjes bij, maar de inhoud drong niet tot me door. Volgens mij was ik daarin niet de enige. Kohlbrugge had het over ”de eenvoudige Heidelberger”, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat die voor de jeugd van nu allerminst eenvoudig is. Mede door het verouderde taalgebruik.” ### _Hoe beleefde je als kind de zondagse prediking van de Heidelbergse Catechismus?_ „Die ging over me heen. Dat had vooral met mezelf te maken. De geestelijke dingen interesseerden me destijds niet; ik was vooral druk met voetbal. Als ik een keer met interesse luisterde, was het tijdens een ochtenddienst. De catechismuspreken ervoer ik als een sleur. Nu luister ik er op een heel andere manier naar.” ### _Zou er een taalkundige aanpassing van de Heidelbergse Catechismus moeten komen?_ „Dat ligt heel gevoelig. Daarom koos ik ervoor om in mijn boek eerst de originele vraag met het antwoord te laten afdrukken. Daarna volgt een parafrase voor kinderen onder het kopje ”eenvoudig gezegd”. Vervolgens bied ik een stukje uitleg, zoals ik dat ook op school doe. Ik begin met een kernachtig voorbeeld, dat echt aansluit bij de doelgroep, om de aandacht te trekken. Aan de hand van die intro ga ik met de leerlingen de onderdelen van het antwoord langs en leg ik moeilijke woorden uit. Soms maak ik in een hoek van het schoolbord een verhelderende tekening, die er de hele week blijft staan. Zo gebruik ik bij de behandeling van vraag 2, over de stukken die we moeten kennen om getroost te leven en te sterven, het beeld van een kind dat in het water ligt. Je roept in grote nood naar een man die voorbijkomt. Als hij je heeft gered, ben je hem intens dankbaar. Bij die vraag met het antwoord maak ik een tekening van een kind in het water, de redding door de voorbijganger en het kind dat op z’n knieën voor de redder zit. Omdat ik de kracht van tekeningen ontdekte, vooral bij kinderen die niet zo talig zijn, wilde ik ze ook in mijn boek hebben. Voor de illustraties is Daan van Oostenbrugge gevraagd. Die kende ik al, omdat hij de tekeningen bij mijn strips voor Terdege maakt. Eerder publiceerden we samen een prentenboek. Daan heeft de gave om met eenvoudige tekeningen precies weer te geven wat je wilt overdragen.” ### _Was het eenvoudig om voor dit boek een uitgever te vinden?_ „Ja, dat ging heel soepel. De opzet van de eerste hoofdstukken, over de eerste tien vragen en antwoorden van de Heidelbergse Catechismus, heb ik toegestuurd aan uitgeverij Koster. Die reageerde direct positief. In het hele proces dat volgde kreeg ik enorm veel vertrouwen en vrijheid van mijn redacteur, Joop Hardeman. Ook bij de opmaak van het boek was ik actief betrokken.” ### _Je kinderboeken komen bij Den Hertog uit._ „Dat blijf zo, maar Den Hertog heeft minder ervaring in het uitgeven van boeken zoals ”Troost in jouw leven”. Koster bracht enkele jaren geleden een boek uit met uitleg van de psalmen, geschreven door Janet Duijster. Toen ik dat zag, dacht ik: dit past bij wat ik voor ogen heb als ik denk aan een boek over de Heidelbergse Catechismus. Ik had eerder al contact met Koster door verhalen die ik schreef voor een kerstbundel die ze uitgaven.” ### _Wat verrichtte je aan voorstudie?_ „In al die jaren voor de klas had ik al het nodige rond de catechismus gelezen. Voor het schrijven van dit boek heb ik onder meer ”Het Schatboek” van Ursinus geraadpleegd, als achtergrondinformatie. Belangrijk was voor mij dat het geen theologisch boek moest worden. Het gaat erom dat voor kinderen duidelijk wordt wat er staat en wat de centrale boodschap van de betreffende vraag met het antwoord is.” :::inline_image 2::: ### _Hoe lastig was het om die vertaalslag te maken?_ „Dat vond ik behoorlijk ingewikkeld. Je moet de boodschap zien te vangen in taal van kinderen, zonder iets af te doen aan de inhoud. Na het lezen van een vraag met het antwoord zat ik een poosje voor me uit te staren; daarna noteerde ik de gedachten die bij me waren opgekomen. Vervolgens probeerde ik er een duidelijke en aansprekende tekst van te maken. Van Bijbelse kernwoorden, zoals gerechtigheid, gaf ik bij de eerste keer dat ze in de catechismus worden genoemd een uitleg. Zo heb ik de toorn van God over de zonde omschreven als heilige boosheid. Boosheid die alleen God kan hebben; gekrenkte liefde. In het vervolg van het boek worden de kernwoorden gebruikt zonder toelichting.” :::author_streamer 2::: ### _Hoe kwam je tot de titel?_ „Ik dacht eerst aan: ”De Catechismus voor jou”. De uitgever was daar niet enthousiast over. Dan ga je op zoek naar alternatieven. Het gaat in deze catechismus om troost; daar opent dit belijdenisgeschrift mee. Zo kwamen we bij de definitieve titel, waar ik heel tevreden mee ben. Uiteindelijk gaat het daarom; de enige werkelijke troost in jouw leven. Als je daarvan mag weten, is die troost er ook bij je sterven.” ### _De Heidelbergse Catechismus wordt wel “Het troostboek voor Gods Kerk” genoemd. Terecht?_ „Een bezwaar vind ik dat je met deze benaming de indruk wekt dat de catechismus alleen voor Gods kinderen werd geschreven. Met het gevolg dat niet iedereen zich erdoor aangesproken weet, of mensen zelfs afhaken. Ursinus schreef deze catechismus als een persoonlijk omschreven samenvatting van het christelijk geloof voor het onderwijs aan kinderen. Hen had hij op het oog. Dat besef is te veel verdwenen. Vraag je nu aan kinderen hoe ze de Heidelbergse Catechismus zien, dan is het antwoord: „Een boek voor grote mensen.” Ik lees de Heidelbergse Catechismus als een gesprek tussen een leerkracht en een bekeerde leerling, als voorbeeld voor de anderen. Als het goed is, moet het zo in je leven zijn. Dat kan ook herkenning geven. We zeggen vaak tegen kinderen dat ze moeten vragen om een nieuw hart, terecht, maar er zijn ook kinderen die de Heere al kennen. Bij leerlinggesprekken vraag ik er soms concreet naar. Hoe is het tussen jou en de Heere? Dan krijg je meer dan eens mooie antwoorden.” ### _Was er een check van het manuscript van je boek door derden?_ „Zeker, ik had een brede kring van meelezers. Een aantal mensen met theologische kennis, iemand met taalkundige kennis en een paar leerkrachten. Van hun feedback heb ik dankbaar gebruik gemaakt.” ### _Wat betekende het schrijven van dit boek voor jezelf?_ „Als je zo intensief met de catechismus bezig bent, ga je nog beter de grote lijnen zien. Die komen allemaal samen in de Heere Jezus. Het gaat om Hem. De wetenschap Hem te kennen geeft troost. Een paar jaar geleden ging ik dat voor het eerst persoonlijk ervaren. Het gaat niet om wat ik voel, maar om wat Hij heeft gedaan. Daarin spreekt de Heidelbergse Catechismus de Bijbel na. Daarom geef ik in mijn boek bij elk hoofdstuk een Bijbelgedeelte aan dat de vraag met het antwoord onderbouwt.” ### _Deed je verrassende ontdekkingen?_ „Ja, het viel me nu pas goed op hoe kort het deel over het stuk van de ellende is, terwijl wij daar juist heel veel nadruk op leggen. Het overgrote deel van de Heidelbergse Catechismus gaat over de verlossing en over de dankbaarheid, het leven van de heiligmaking.” :::author_streamer 3::: ### _Zijn er gedeelten die er voor je uitspringen?_ „De vraag en het antwoord over de naam Jezus vind ik heel mooi. Het hoofdstuk daarover is door de uitgever opgenomen in de flyer die onder meer naar de reformatorische basisscholen is gestuurd.” :::inline_image 3::: ### _Hoe beleef je nu de catechismusprediking op zondag?_ „Door het schrijven van dit boek luister ik er anders naar, maar zeker niet kritischer. Nog meer dan voorheen besef ik hoe belangrijk dit onderwijs is en blijft. Niet alleen voor anderen. Met mijn boek probeer ik het hart van kinderen te raken; in de kerk luister ik voor mezelf.” ### _Kunnen we nog meer van dit soort boeken van je hand verwachten?_ „Recent zei een ouder van een leerling tegen me: „Het doop- en het avondmaalformulier zijn ook heel ingewikkeld voor kinderen.” Ik zag meteen voor me hoe een boek daarover eruit zou moeten zien. Maar nu eerst afwachten of deze uitgave over de Heidelbergse Catechismus aanslaat. Daarna zie ik wel verder.” _N.a.v. “Troost in jouw leven. Uitleg voor kinderen van de Heidelbergse Catechismus”, door Herman Wilbrink; uitg. Koster; 270 blz., prijs € 29,90_

Herman Wilbrink maakt de Heidelbergse Catechismus voor kinderen toegankelijk

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Herman Wilbrink maakt de Heidelbergse Catechismus voor kinderen toegankelijk

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram