In Katwijk worden nog zeevissers opgeleid

Als je niet bekend bent in Katwijk, rijd je de visserijschool zo voorbij. Het karakteristieke voormalige schoolgebouw is omgevormd tot appartementencomplex. Het huidige pand vormt één geheel met een rij woningen aan de Zuidstraat, aan de voet van de Nieuwe Kerk. De ramen tonen afbeeldingen van schepen op zee. ”MBO-opleidingen Zeevaart & Zeevisvaart”, meldt een bord aan de zijgevel naast de ingang. ”Kattukers” hebben het kortweg over de visserijschool. Het instituut maakt deel uit van het Scheepvaart en Transport College (STC) in Rotterdam. Vorig jaar besloot de gemeente in samenwerking met ondernemers binnen de visserijsector het pand terug te kopen en voor twee jaar gratis te verhuren. Om te voorkomen dat het visserijonderwijs uit Katwijk zou verdwijnen. Ook in de gangen achter de centrale entree hangen afbeeldingen van vissersschepen, variërend van kotters op de Noordzee tot kolossale hektrawlers voor de kust van Afrika. In een van de lokalen doceert Henk Braam aan een groep van nog geen tien leerlingen nautische vakken. ## Invaller De geboren Scheveninger volgde jaren geleden zelf de opleiding aan de visserijschool. Daarna koos hij voor een baan in de waterbouw en de koopvaardij. Daar was hij werkzaam totdat hij op een dag werd gebeld door de school in Katwijk. „Ze zochten een invaller voor de nautische vakken, voor een paar maanden. Dat is intussen 25 jaar geleden.” :::inline_image 1::: Onder zijn pakket vallen de vakken stabiliteit, verkeersregels op zee, het beladen van schepen en het onderwijs op de brugsimulator. Het aantal leerlingen zag hij gestaag afnemen. „Een paar jaar geleden dacht ik mijn pensioen hier niet te zullen halen. Nu ben ik wat positiever. De instroom was dit jaar weer wat hoger. Bij ons en op de visserijschool van Urk leren de studenten nog hoe ze netten moeten boeten. Als deze scholen verdwijnen, is die kennis in Nederland weg. Dat beseffen de grote rederijen in de sector ook. Vandaar dat ze de school financieel ondersteunen.” Door het kleinschalige karakter heeft het onderwijsinstituut volgens de ervaren docent iets van een clubhuis. „De jongens komen hier graag. Ik zie ze de hele dag en krijg het te horen als ze een vriendin hebben of hun verkering is uitgegaan. Die sfeer is kenmerkend voor de visserijschool van Katwijk.” ## Netten breien Derdejaarsstudent Ronald Hoek woont nog geen vijf minuten fietsen bij de school vandaan. Zijn opa was visserman, vader had een baan aan de wal. „Ik wil weer naar zee. Je ziet vaker dat het een generatie overslaat.” Het is vooral de vrijheid die hem trekt. En het stevig doorwerken. Zijn recente stage liep hij op een baggerschip van Boskalis. Twaalf uur op, twaalf uur af. „Niks mis met dat werk, maar het is mij te tam. Alle dagen hetzelfde: haven in, haven uit. Voor reparaties kwam gespecialiseerd personeel aan boord.” Zijn toekomst ziet hij op de brug van een hektrawler. „Daar ga ik mijn tweede stage doen; opnieuw 150 dagen aan een stuk.” :::author_streamer 1::: Nu reist hij vier dagen per week van Katwijk naar Rotterdam, voor de nautische en technische vakken. Op dinsdag volgt hij in zijn woonplaats de visserijvakken, samen met jaargenoot Justin Tanis. „Het is bijna privéonderwijs. De docent, meneer Schaap, is een soort vader voor ons. Met al je vragen kun je bij hem terecht. Hij heeft ons ook geleerd hoe je netten moet breien en boeten, voor mij het mooiste vak. Dan doe je tenminste wat.” ## Mentaliteit Brevan Huijkman is sinds twaalf jaar werkzaam bij het STC en sinds vijf jaar onderwijsmanager voor de nautische opleidingen. Een dag per week werkt de voormalige marineofficier op de vestiging in Katwijk. „Na de brede basisopleiding van twee jaar gaan de studenten voor een halfjaar op stage. Dan kunnen ze ontdekken waar hun interesse ligt. De laatste anderhalf jaar specialiseren ze zich op het gebied van hun keuze: zeevisserij, waterbouw, koopvaardij of techniek, voor een functie in de machinekamer.” :::inline_image 2::: Van de zeventig studenten in Katwijk zijn er zo’n twintig die voor de visserij gaan. Een deel is op stage. Gedurende de laatste twee jaar van de opleiding worden alleen de specifieke visserijvakken in Katwijk gegeven. Daar zijn lokalen ingeruimd voor praktijkonderwijs in het fileren van vis en het boeten van netten. Daarnaast worden ze onderwezen in visserijtechnieken, duurzaamheidsprogramma’s en wet- en regelgeving voor de sector. Typerend voor de visserijstudenten is volgens Huijkman hun mentaliteit. „De meesten komen uit visserijfamilies, houden van aanpakken en kennen het vak. Bij binnenkomst weten ze er al veel meer van dan ik. Als ze in het eerste jaar een dagje meevaren op een kotter, leggen ze het schip probleemloos aan de kant.” ## Sociale cohesie Wanneer hij in Katwijk werkt, wordt de onderwijsmanager nog steeds geraakt door de sociale cohesie. „Deze school heeft iets van een grote familie. De docenten en studenten kennen elkaars achtergrond; vreugden en zorgen worden onderling gedeeld. In Rotterdam kun je als student onder de radar blijven, dat is hier ondenkbaar.” De afname van het aantal studenten voor de zeevisserij is deels het gevolg van de krimp van de sector door belemmerende wet- en regelgeving. En negatieve publiciteit. Onterecht, vindt Huijkman. „De rederijen doen heel veel aan het bevorderen van duurzaamheid. Ze zijn zelf ook gebaat bij het op peil houden van de visstand, maar een negatief imago buig je niet zomaar om.” De visserijscholen in Urk en Den Helder zijn vooral gericht op de kottervisserij, niet ver van de kust. De meeste Katwijkse studenten kiezen voor de pelagische visserij in de oceaan, met zogeheten hektrawlers. Het enorme net achter het schip vangt complete scholen vis, volgens Henk Schaap een van de meest duurzame vormen van visserij met minimale ongewenste bijvangst. De oogst uit zee wordt in de drijvende fabriek schoongemaakt, verwerkt, verpakt en ingevroren. De visserijschool in Katwijk bereidt studenten voor op dit bestaan. ## Stuurhuis Tijdens hun stage krijgen ze al een behoorlijk salaris. „Je leert dit vak door mee te doen, niet door toe te kijken”, verklaart docent Henk Braam. „Het is niet te vergelijken met een stage aan de wal. Onze jongens maken dagen van twaalf uur per dag. Visserij gaat dag en nacht door, ook op een kotter. Naast de werkzaamheden op het schip houden ze hun stagedagboek bij en werken ze aan keuzedelen voor school.” Zijn collega Henk Schaap stamt uit een Katwijks vissersgeslacht. „Opa had gevaren, een aantal ooms voeren, mijn vader was schipper op een kotter.” Zelf koos hij na vier jaar vissen op zo’n schip voor werk op een hektrawler van rederij Cornelis Vrolijk. In de jaren erna klom hij geleidelijk op tot schipper, bij verschillende rederijen. In 2017 maakte hij vanwege fysieke klachten de overstap naar de visserijschool. Daar doceert hij de specifieke visserijvakken, van ecologie en verduurzaming tot visverwerking en netten breien. „Het ouderwetse ambacht. Dat leerde ik op zee al aan stagiairs. Ik liet ze een stuk netwerk naar boven halen en hing het op in het stuurhuis. Dat was tegelijk een soort praktijklokaal.” ## Kwetsbaar Zijn visserijklassen tellen meestal niet meer dan zes leerlingen. „Mijn voorganger had er soms nog een kleine dertig. Zonder steun van de gemeente en het bedrijfsleven kan dit niet uit. Het blijft kwetsbaar. Ik heb nu twee derdejaars studenten. Die kun je alle aandacht geven, maar het is lastig om competitie aan te brengen.” Door zijn betrokkenheid bij het landelijk platform voor visserijonderwijs ontmoet hij geregeld collega’s van de visserijscholen in Urk en Den Helder. „Dan denken we gezamenlijk na over noodzakelijke aanpassingen van het onderwijsprogramma. De sector is continu aan het innoveren en de regelgeving verandert, net als de situatie op de Noordzee. Als school moeten we ervoor zorgen dat het lesmateriaal en de examens daarop aansluiten. Het is niet ongebruikelijk dat het onderwijs tien jaar achter de praktijk aan hobbelt. In de visserij gaan de veranderingen zo snel, dat die periode veel te lang is.” ## Scheepsbezoek Om studenten kennis te laten maken met een hektrawler, organiseert hij via zijn oude werkgevers regelmatig een scheepsbezoek. Zo ook vandaag. Met de twee derdejaarsstudenten rijdt hij van Katwijk naar IJmuiden, waar het hoofdkantoor van rederij Cornelis Vrolijk is gevestigd. In de haven voor het kantoor ligt de 126 meter lange Carolien, voor een grote onderhoudsbeurt. :::inline_image 3::: Elk bezoek aan een schip waarop hij zelf voer, is voor Schaap een feest. „De Nederlandse bemanningsleden ken ik bijna allemaal. Het is leuk om weer even bij te praten. De studenten krijgen hier een indruk van het type schip waarop ze gaan werken, in ieder geval tijdens een stage. Voor de rederij is het een stuk promotie. Alle reders in de pelagische sector, zoals Parlevliet & Van der Plas, Cornelis Vrolijk en Van der Zwan, zitten aan deze jongens te trekken. Over het vinden van een baan hoeven ze niet in te zitten.” ## Matroos Justin Tanis uit Ouddorp begon zijn opleiding aan de vestiging van het STC in Stellendam, maar die ging vorig jaar ter ziele. Daar waren geen samenwerkingsinitiatieven tussen de sector, de gemeente en het STC om de school in de benen te houden. Daarom moet hij nu voor de visserijvakken naar Katwijk, twee uur enkele reis. Vissen zit hem in het bloed. „Mijn overgrootvader en opa hadden een eigen kotter, mijn vader had zijn eigen kotter, twee oudere broers varen op de kotter van een ander. In de vakanties ga ik met hen mee.” Zijn eerste stage van ruim vijf maanden liep hij op een schip van Global Seatrade, een koopvaardijreder. „Transport van windmolenbladen en voertuigen tussen Engeland en Cyprus. Ik heb ook een reisje met containers gemaakt, naar Amerika. Om een goed beeld te krijgen, liep ik mee in de machinekamer, op de brug en aan dek voor onderhoudswerk, samen met Filipijnen. Bij een opleiding tot officier is het niet altijd leuk om te worden ingezet als matroos, maar zo raak je wel bekend met alle werkzaamheden.” ## Relaxte sfeer Begin 2027 hoopt hij aan zijn laatste stage te beginnen. Op een hektrawler. „Ik ben benieuwd hoe dat me gaat bevallen. Op zo’n schip heb ik nog nooit gevaren. Bevalt het me goed, dan kan ik er blijven. Het vaste ritme in de pelagische visserij is zes weken op, zes weken af. In de verlofperiode heb ik dan nog de mogelijkheid om met een kotter mee te gaan. De kotters vissen van zondagnacht tot vrijdagmorgen.” :::inline_image 4::: De school in Katwijk doet hem veel denken aan die in Stellendam. „Ook dat was een klein schooltje met een relaxte sfeer en een goede band met de docenten. Dat past bij mij. Ik kan goed overweg met Ronald en meneer Schaap. Die voer zelf jarenlang op zo’n schip en heeft veel connecties in de visserij. Dat is het mooie van deze school. Je krijgt les van mensen die het vissersleven van binnenuit kennen.”

In Katwijk worden nog zeevissers opgeleid

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

In Katwijk worden nog zeevissers opgeleid

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram