Jeffrey Bredenhoff werd door het onmogelijke heen predikant

Het eerste wat opvalt bij het betreden van zijn studeerkamer is de knielbank voor het bureau. En de toga in de hoek van de kamer, hangend aan een houten standaard. Echtgenote Dianne is buiten bezig met het installeren van zoon Bram in de auto waarmee ze hem naar een zorgboerderij in Lelystad gaat brengen. Vanuit de woonkamer klinken stevige orgelklanken. Voorzichtig zet ds. Bredenhoff (35) twee mokken met cappuccino op een salontafeltje en neemt plaats naast een boekenkast vol theologie. Een halfjaar na zijn bevestiging als predikant van hervormde gemeente De Ark in Urk begint het pastorieleven voor hem vertrouwd te voelen. ### _In wat voor gezin groeide u op?_ „Een gezin in Wapenveld, op de Veluwe, als enig kind. Ik ben geboren in India en was tien maanden toen mijn ouders me hebben geadopteerd, vanuit een weeshuis in Bombay.” ### _Wat deed die wetenschap met u?_ „Soms realiseerde ik me dat mijn moeder me had weggegeven. Dat doet een mama toch niet? Later leer je dat te relativeren. Er zullen ongetwijfeld omstandigheden zijn geweest die het noodzakelijk maakten. In Wapenveld was ik een van de weinige gekleurde mensen. Ik werd er goed geaccepteerd, maar je bent toch anders. Als we in de klas zongen: ”Ben je blank of bruin”, was ik de enige met een afwijkend kleurtje. :::author_streamer 1::: Echt last heb ik er niet van gehad. Tegenwoordig mag je die oude sinterklaasversjes niet meer zingen. Ik zong uit volle borst mee: „Ook al ben ik zwart als roet, ’k meen het toch goed.” Dat laat zien hoe vreemd de gevoelens van een geadopteerd kind kunnen zijn. Er zit weinig logica in. Een buitengeslotene heb ik me nooit gevoeld. Natuurlijk werd ik weleens uitgescholden, maar echt discriminatie heb ik nooit ervaren. Een blank kind kan voor iets anders dan zijn huidskleur worden uitgescholden.” ### _Het positieve overheerste._ „Absoluut. We waren niet vermogend, maar ik ben nooit iets tekortgekomen. Wel leerde ik al jong dat je hard moet werken. Mijn vader werkte in de bouw; de wekker ging elke morgen om tien voor zes. Hij bleef alleen thuis als hij echt ziek was. Die mentaliteit heb ik overgenomen. Je krijgt niets cadeau en als er iets nieuws moet komen, hoor je er eerst voor te sparen. Het belangrijkste is dat ik door die adoptie het christelijk geloof leerde kennen. India heeft intussen meer inwoners dan China; het percentage christenen is er heel klein. Het feit dat ik nu predikant ben, beschouw ik als leiding, verkiezing, een wonder.” :::inline_image 1::: ### _U hebt nooit de behoefte gevoeld om uw biologische moeder op te zoeken?_ „Als kind soms, bij het ouder worden niet meer. Zeker niet tijdens de jaren van studie. Ik ben een emotioneel mens; zo’n zoektocht zou me al mijn energie kosten. Heel egoïstisch misschien, maar dat was het me niet waard. Nu is er meer ruimte voor, maar mijn moeder moet 64 jaar zijn als ze nog leeft. Nee, het is goed zo.” ### _Hoe beoordeelt u de scherpe kritiek op adoptie?_ „Bepalend is voor mij hoe een kind wordt weggehaald. Onzuivere praktijken verwerp ik ten zeerste. Mijn moeder heeft me afgestaan, dat is een andere situatie. Als het om hechting gaat, zie je grote verschillen. In een gemeente waar ik pastoraal werker was, bezocht ik een echtpaar met geadopteerde kinderen. Met een van hen ging het prima; een ander kon bijna niet meer leven met het idee dat ze door haar biologische moeder was afgestaan. Dan nog blijft de vraag wat de oorzaak daarvan is. Ook ik heb als tiener een moeilijke tijd gehad. Voor mijn ouders was er soms geen land met me te bezeilen. Kwam dat door mijn adoptie, of was het algemeen puberaal gedrag? Ook biologische kinderen van die leeftijd zou je soms achter het behang willen plakken. Het stuit me tegen de borst als wel erg snel de adoptiekaart wordt getrokken. Misschien ben ik daar te nuchter voor.” ### _Hoe was het geestelijk klimaat thuis?_ „We behoorden tot de Nederlands gereformeerde kerk en gingen daar alleen op zondagmorgen naartoe. Onderweg naar m’n grootouders, waar we na de dienst altijd koffiedronken, zetten mijn ouders de radio al snel aan. Als we gingen eten, waren we even ”stille”, om in gedachten te bidden. Ik had een kinderbijbel waaruit mijn moeder me voorlas. Dat was het wel zo’n beetje. Nadat ik de dominee een keer hoorde bidden om een zegen over de middagdienst, informeerde ik thuis hoe dat zat. „Waarom blijven wij dan thuis?” Een duidelijk antwoord kreeg ik niet, tot groot verdriet van de ouders van mijn moeder, heel gelovige mensen. Die leefden echt bij het Woord van God. Mijn vader kwam uit een ander milieu. Mijn ouders hebben denk ik gezocht naar een compromis, dat geleidelijk verwaterde. Sinds enkele jaren speelt het geloof weer een grotere rol in hun leven. „Mooi gepreekt, jongen”, zei pa laatst. Dat is zegen van Boven.” ### _Waardoor werd het in uw leven anders?_ „Dat kan ik alleen uit Gods trekkende kracht verklaren. Op de middelbare school ging ik na schooltijd de Bijbel lezen. Hetzelfde gedeelte las ik na de avondmaaltijd vaak aan tafel. Ik kwam in een soort radicale periode en begon de kerk en de Bijbel interessant te vinden. Vooral het Johannesevangelie vond ik mooi. Ik kreeg er een betrekking op, om het zo te zeggen. Door de school kwam het in ieder geval niet. Ik zat op het Christelijk College de Noordgouw in Heerde, maar de C stelde weinig voor. Ik vond het een vrij linkse bedoening daar.” ### _Hoe vonden uw ouders de verandering die zij zagen?_ „In het begin erg lastig. Met mijn vader had ik er vaak woorden over, waarschijnlijk ook doordat we op elkaar lijken. We zijn allebei koppig. Op een gegeven moment ging ik ook ’s middags naar de kerk en kreeg ik de eigenaardige behoefte om een stropdas om te doen. Dat leek me iets wat hoorde bij het serieus nemen van de dingen van het geloof. Thuis vonden ze dat maar niets, zeker als op zondagmiddag collega’s van mijn vader wat kwamen drinken. Toch bleef ik het doen.” :::author_streamer 2::: ### _Vanuit welke motivatie?_ „Ik was zoekende. Begeleid werd ik niet, dus ik moest alles zelf zien uit te vinden. Ik las EO-visie, maar nam ook een abonnement op De Saambinder, nadat ik een foto van de synode van de Gereformeerde Gemeenten had gezien. Allemaal mannen in het zwarte pak. Dat was voor mijn gevoel echt. Ik raakte er ook van overtuigd dat ik mensen moest waarschuwen. Tegen mijn ouders zei ik dat ze moesten geloven, omdat het anders verkeerd met hen zou aflopen. Mijn vader was dan van slag. Wat zeg jíj nu allemaal? Achteraf heb ik er spijt van. Ik sliep vaak slecht na zulke uitbarstingen. Zulke fouten maak je als je niet in het geloof bent opgevoed. Uiterlijke en innerlijke zaken kon ik niet goed van elkaar onderscheiden. Dat veranderde geleidelijk. Wel ben ik er nog steeds van overtuigd dat binnenkant en buitenkant met elkaar in overeenstemming moeten zijn.” ### _Wanneer ontstond het verlangen om predikant te worden?_ „Al heel jong. We hadden een keer een predikant die de kinderen naar voren riep, waarschijnlijk met een bijzondere dienst. Hij had een driedelig pak aan met een zakhorloge. Dat wil ik ook, dacht ik. Op andere momenten had ik niks met het geloof. Op het vmbo werd het verlangen serieuzer, maar ik ontdekte dat je om predikant te worden naar de universiteit moet. Toen heb ik het idee geparkeerd, totdat ik van een predikant hoorde dat er een hbo-opleiding tot kerkelijk werker was. Daarmee word je ook een soort dominee. Dat gaf mij hoop.” ### _En toen werd u vader, op zestienjarige leeftijd._ „Tot mijn schande. Ik kreeg een relatie met een meisje uit ons dorp. Die hield geen stand. Een leven in de wereld wilde ik niet, ik kon het ook niet. Doordat we bijna buren waren liep de zorg voor onze dochter soepel, maar die zonde heeft wel een stempel op mijn leven gezet. Hij blijft je achtervolgen. En je hebt altijd wat uit te leggen. Gaat het over zonden, dan houd ik vaker mijn lippen op elkaar. Ik weet wie ik zelf ben.” ### _Later kreeg u opnieuw verkering._ „Ja, met Dianne. Ook zij komt uit Wapenveld, dus ze kende mijn achtergrond en wist dat we vanaf het begin met z’n drieën waren. Dat maakte de start van onze relatie niet gemakkelijk, ook omdat m’n schoonouders er in het begin niet gelukkig mee waren. Dat snap ik heel goed, al was het wel lastig in die tijd. Zelf heb ik verder in de familie weinig van moeite ervaren. :::inline_image 2::: Opa en oma Veldhuizen, Diannes grootouders, hebben me direct warm ontvangen. Misschien speelde mee dat ze als predikantsechtpaar veel verschillende pastorale situaties hadden meegemaakt. De toga die daar hangt, was van opa. Bij mijn intrede had ik hem aan, maar hij past me niet goed. Daarom heeft de gemeente me een nieuwe geschonken. De toga van opa Veldhuizen gaf ik een plaats in mijn studeerkamer, als aandenken. Ik vind het heel bijzonder dat hij me die gaf en heb er een nieuw befje voor gekocht.” ### _Door uw vrouw leerde u de reformatorische wereld kennen. Hoe was dat?_ „In het begin heel vreemd. De psalmen van 1773, niet-ritmisch zingen, de Statenvertaling, het was allemaal nieuw voor me. Ook de prediking was heel anders dan ik altijd had gehoord. Ds. L.C. Talsma, die destijds in Wapenveld stond, had het in elke dienst wel een keer over eeuwig wel of eeuwig wee, tot in doopdiensten toe. Daar heb ik me vreselijk aan gestoten, totdat het bij me naar binnen sloeg. Dit is waar. Het gáát in de Bijbel over eeuwig wel of eeuwig wee. Deze man maakt het niet mooier dan het is en stuurt je niet de kerk uit met een verhaaltje over de schepping die zo mooi is. De schepping ís mooi, maar we moeten zelf herschapen worden. Ik kreeg liefde voor deze prediking en voor de psalmen in de oude berijming. Die taal werd de taal van mijn hart.” ### _Ging u ook de zogeheten refo-cultuur waarderen?_ „Ik mag me geen refo noemen, denk ik, maar ik zou het wel willen, omdat ik van structuur en duidelijkheid houd. In een deel van de reformatorische wereld vind je die. Zo gaan we om met de zondag. Zo gaan we om met wat we bekijken of beluisteren. Zo kleden we ons. Zo zijn onze manieren. Ik weet dat er soms buitensluiting plaatsvindt wanneer je niet aan bepaalde menselijke gewoonten voldoet. Dan maak je de buitenkant tot binnenkant, dat is niet goed, maar ik ben me thuis gaan voelen in de zuil, de bubbel.” :::author_streamer 3::: ### _Gaat u daarom ook doordeweeks in het zwart gekleed, zelfs met een zwarte stropdas?_ „Ja, dat deed ik al toen ik nog kerkelijk werker was. Ik heb er veel kritiek op gehad, maar voor mij laat deze kleding zien dat je je ambt serieus neemt. Het zit ’m voor mij niet in die kleur. Wel wil ik herkenbaar zijn als ambtsdrager. Ik beschouw dat pak als mijn uniform. Waarom vindt iedereen het gewoon als een agent in uniform loopt en ben je ouderwets wanneer je als predikant herkenbaar bent? Met een toga heb ik wat minder. Daar ben ik van huis uit niet aan gewend en ik vind het een lastig ding, met die flapperende mouwen. Maar ik heb hem gekregen. En Dianne, die een toga van huis uit wel kent, vindt dat hij erbij hoort. ### _Vanaf het vmbo was het een enorm traject om predikant te worden. Hoe kijkt u daarop terug?_ „De studie ging best goed, totdat onze Bram werd geboren, een jongen met een beperking. Na tweeëneenhalf jaar is zijn ontwikkeling gestopt. Er waren weken dat we nauwelijks sliepen, omdat hij de hele nacht schreeuwde. Ik hield het studeren vol vanuit mijn roeping, anders was het me niet gelukt. Bij elke toets die ik niet haalde, wat vaak gebeurde, dacht ik weer aan het doel. Vooral Dianne heeft veel offers gebracht. Ze vroeg zich meer dan eens af of het wat zou worden. Ook ik ging eraan twijfelen. Heb ik mezelf iets voorgehouden wat me niet toekomt?” ### _Er was wel belangstelling voor u?_ „Ja, toen ik nog studeerde werd ik benaderd door vijf beroepingscommissies, waaronder die van Urk. Ik zei: „Jullie mogen best komen praten, maar ik neem niets in overweging. Dat mag ik niet en wil ik ook niet.” Het onderzoeksvoorstel voor mijn scriptie was in eerste instantie afgekeurd en ook de afronding verliep moeizaam. Ik zat niet voor niets op het vmbo, een hooggeleerd iemand ben ik niet. Stiekem spookte al door mijn hoofd om toelating tot het predikantschap op grond van singuliere gaven aan te vragen. Dat was mijn laatste strohalm voor het geval de scriptie niet zou worden geaccepteerd. Dan moest de Heere Zelf maar spreken. Gelukkig was het niet nodig en kwam het toch goed.” ### _En belde Urk opnieuw._ „Dat vond ik bijzonder. Het is een gemeente met zo’n tweeduizend leden en een kerkenraad met bijna vijftig ambtsdragers. Niet direct een gemeente om te beginnen.” ### _Schrok de omvang af?_ „Nee, dat niet. Ik heb wel onderschat wat er allemaal aan nieuwe dingen op je afkomt en wat die emotioneel met je doen. Bij de eerste avondmaalsviering vergat ik om zelf het brood te nemen, door de spanning. Je wilt alles goed doen en goed zeggen. Ik heb inmiddels vier huwelijksdiensten geleid; hoe voer je een huwelijksgesprek? Hoe vul je een doopzitting in? De voorbereiding van al dat soort gesprekken kost meer tijd dan ik had ingeschat. Daarnaast heb je alle zorgen in zo’n grote gemeente en de bestuurlijke processen. Als broekie zonder ervaring moet je daar ineens wat van vinden. Dat vind ik soms lastig. Zeker met Urkers, die soms stevig tegen elkaar kunnen uitvaren. Tijdens de eerste vergadering vroeg ik: „Broeders, gaat het hier altijd op deze manier?” „Dit is Urkers”, zeiden ze, „daar moet je even aan wennen.” :::author_streamer 4::: Ik ben niet de voorzitter van de kerkenraad, daar ben ik dankbaar voor. Ik wil ervoor waken dat ik de manager word. Dit is niet mijn gemeente, dat hoop ik ook nooit te zeggen. Ik mag deze gemeente tijdelijk dienen. Dat probeer ik zo goed mogelijk te doen, maar zo de Heere wil en wij leven zal ik een keer vertrekken. Daarom kan ik tijdens een vergadering soms rustig een poos luisteren zonder iets te zeggen. Ik wil best mijn mening geven, maar niet als beste optie. Laat staan dat ik knopen ga doorhakken of me laat claimen door een bepaalde partij. Te meer omdat hier nogal wat heeft gespeeld. De vorige predikant is losgemaakt.” :::inline_image 3::: ### _Geeft dat een zekere angst; wacht mij ook dit lot?_ „Nee, wat de toekomst brengen moge, ik weet me in Gods hand. Een heerszuchtig type ben ik niet. Ik sta midden in de gemeente en probeer naar eer en geweten mijn ambt te vervullen. Van het werk geniet ik enorm. Hier zag ik tijdens al die jaren van studie naar uit. Het brengt wel extra stress met zich mee, naast de zorg die we hebben voor onze Bram en de drie andere kinderen die we na hem kregen. De ene week overlijdt er onverwachts een gemeentelid, de andere week is er een huwelijk op vrijdag, terwijl de kinderen vrij zijn. Dan denk ik weleens: heb ik er goed aan gedaan om predikant te worden? Dat zie ik als een aanvechting van satan. Hij fluistert me in: Ga lekker wat anders doen en laat die verkondiging zitten. Maar ik kán niet anders. „Predik het Woord, volhardt daarin.” Dat las de scriba toen hij de beroepingsbrief kwam brengen.” En ik doe het heel graag. Vaak laat ik als voorzang Psalm 84 zingen. „Hoe branden mijn genegenheên… Eén dag in Uw voorhoven is beter dan duizend elders.” Ik leef van zondag naar zondag en zou al tevreden zijn geweest met een plekje als dorpelwachter. Dat is ver overtroffen. Nog steeds begin ik elke dag met diepe dankbaarheid, ondanks alle moeiten en zorgen waarmee ik word geconfronteerd.” ### _Hoe vergaat het uw vrouw en kinderen hier?_ „Iemand zei eens tegen me: „Als God je roept, zorgt Hij ook voor de rest.” Dat is bewaarheid. Dianne houdt niet van water en van vis, maar toen de beroepingscommissie van Urk voor de eerste keer belde, zei ze tegen me: „Dat zou een mooie plaats voor ons zijn.” De kinderen zijn heel goed opgevangen en beginnen al Urkers te praten.” ### _Er lopen hier niet veel mensen met een donkere huidskleur._ „Dat is zo, maar het was blijkbaar geen belemmering voor een beroep. Ook als blanke van buitenaf blijf je op Urk een vreemde, maar we hebben ons hier vanaf het begin welkom gevoeld.” ### _U wordt door een breed palet aan gemeenten gevraagd voor gastbeurten. Hoe komt dat?_ „Ik probeer net zo in de kerk te staan als opa Veldhuizen, al heb ik met de volkskerkgedachte iets minder dan hij. We zijn allebei van harte lid van de Gereformeerde Bond, maar proberen de hele kerk te dienen. Waar ik word gevraagd, daar kom ik. In liturgie wil ik me aanpassen, mijn prediking is overal dezelfde. Als ik een drumstel zie staan, komt weleens de gedachte boven: wat doe ik hier? Maar ook deze mensen moeten weten dat het Woord van God een zaak van eeuwig wel of eeuwig wee is. Misschien hebben ze dat nog nooit gehoord, net zoals ik destijds. Ik geniet het meest van de reacties van kinderen op mijn preken. Het Woord is voor heel de gemeente. Daarom heb ik de kinderen liever onder het Woord dan bij de kindernevendienst. Ik hoop altijd weer dat ze beseffen: dit is ook voor mij. Ze hoeven niet alles te begrijpen, maar ik doe er wel m’n uiterste best voor. Met een preekstem en moeilijk taalgebruik heb ik niks. Doe maar gewoon.” ### _Hoe is het contact met de medepredikanten in Urk?_ „Ik zit op een leeskring met een aantal collega’s, over kerkmuren heen. Dat vind ik heel mooi, maar ik voel me daar nog steeds wat een aparte jongen. Door de smet die ik met me meedraag. En door de achterstand die ik heb ten opzichte van mensen die in de reformatorische traditie zijn opgevoed. Die haal ik niet meer in. In vergelijking met collega’s weet ik nog steeds heel weinig van de kerkgeschiedenis. :::author_streamer 5::: De laatste keer leidde ik die kring en vroeg ik aan ds. Egas: „Dominee, wilt u beginnen?” Na afloop zei hij tegen me: „Ik ben Anton, hè.” Dat weet ik, maar ik moet over een drempel om hem bij de voornaam te noemen. Dat ligt niet aan de houding van die collega’s, het zit in mezelf. Het gevoel van Paulus om de voornaamste zondaar te zijn, herken ik heel sterk. Dat is ook niet erg. Laat me maar dicht bij de grond blijven. Dan is alles wat je ontvangt genade.” ### _Kreeg de Heere Jezus daardoor meer waarde voor u?_ „Hij is voor mij alles geworden. Aan Hem en aan het Woord heb ik genoeg. Niet dat het hier altijd van een leien dakje gaat. Soms kan ik niet met een Bijbelgedeelte uit de voeten. Een andere keer moet ik de preekstoel op nadat er thuis onderling gedoe is geweest, vanwege de zorgen of gebrek aan slaap. Het laat zien wie je bent en blijft. Ik weet me een dienaar van het Goddelijk Woord, maar dat hoeven ze na mijn sterven niet op mijn rouwkaart te zetten.” ### _Wat dan wel?_ „Het laatste vers van Psalm 119. „Ik heb gedwaald als een verloren schaap.” Dat blijf je ook als herder. „Ai, zoek Uw knecht…” Pas vroeg ik in een preek aan de gemeente: „Waarom zetten we de naam van de predikant eigenlijk op een doopkaart?” Het maakt toch niet uit door wie je gedoopt bent? Zíjn Naam moet eeuwig eer ontvangen. Zo wil ik leven en zo hoop ik te sterven.”

Jeffrey Bredenhoff werd door het onmogelijke heen predikant

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Jeffrey Bredenhoff werd door het onmogelijke heen predikant

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram