Joanne Blok-den Butter had in haar vader ook een geestelijke leidsman

De uiterlijke gelijkenis met haar vader is onmiskenbaar. Dat hoort Joanne Blok-den Butter (61) vaker. De inwoonster van het Betuwse Randwijk, moeder van zes kinderen, beschouwt het als een compliment. Ze denkt ook met dankbaarheid aan haar jonggestorven moeder terug, maar met haar vader had ze een bijzondere band. Ze herkent bij zichzelf een aantal van zijn karaktertrekken. Haar vroegste herinneringen zijn die aan Bunschoten, toen ze nog Hanneke werd genoemd. „Mijn vader had het daar heel druk, want de christelijke gereformeerde kerk van Bunschoten was een enorm grote gemeente. Hij had, denk ik, ook de neiging om werk naar zich toe te trekken. Mijn moeder was altijd thuis voor mij en mijn zusje. Ook vriendinnetjes waren welkom. Tegelijk waren we behoorlijk op onszelf. Voor gemeenteleden met zorgen stond de deur altijd open, maar het was bij ons geen zoete inval.” Haar moeder sprak open over haar innerlijk en leven met God. „Mijn vader was veel geslotener, al wist je door zijn steile karakter goed wat je aan hem had. De opvoeding liet hij grotendeels aan mijn moeder over. Vroeg ze hem in lastige situaties om een oordeel, dan was meteen duidelijk waar de grens lag. Dat stootte mij niet af. Als hij catechisatie moest geven en ik naar de meisjesvereniging ging, liep ik met hem mee. Dat vond ik leuk. Toen ik door ziekte niet mee kon naar de verjaardag van mijn oma, bleef hij thuis om op te passen en las hij me voor uit ”In de Soete Suikerbol” van W.G. van de Hulst. Ik vond het práchtig. Waarschijnlijk heb ik het onthouden omdat het zo bijzonder was. Normaal las mijn moeder ons voor. Zij schreef zelf een aantal kinderboeken.” ## Emigratie Ze was tien jaar oud toen haar vader het beroep van de free reformed church in het Canadese Toronto aannam. „Met ons als kinderen had hij het niet over dat beroep gehad. Dat paste bij vaders uit die tijd. Ik vond het heel spannend. Naar een andere school in een ander werelddeel, waar ik Engels moest gaan praten. Mijn moeder reageerde heel nuchter. „Joh, het is wat het is, we gaan het wel zien.” Zo zit ik nu zelf ook in elkaar.” Eenmaal in Canada raakte ze gefascineerd door al het nieuwe. „De huizen waren anders, de winkels veel groter. Op school vonden ze het heel interessant dat er een meisje uit een ander land was gekomen. Veel ouders hadden een Nederlandse achtergrond, een deel van de kinderen beheerste nog een beetje Nederlands. Op een gegeven moment moesten ze van de juf in het Engels tegen me gaan praten, zodat ik de taal sneller zou leren.” ## Joodse volk Het aannemen van het beroep naar Toronto door ds. Den Butter hing samen met zijn betrokkenheid op het Joodse volk. „Hij hoopte naar Israël te worden uitgezonden, om daar als evangelist te werken. Toen dat niet mogelijk bleek, adviseerde ds. J. Tamminga hem naar Canada te komen. In Toronto, een plaats met een kleine free reformed church, woonden veel Joden. Naast de arbeid in de gemeente zou mijn vader onder hen evangelisatiewerk kunnen verrichten.” :::author_streamer 1::: Hoewel de gemeente maar 140 leden telde, tegenover 1400 in Bunschoten, kwam van het plan weinig terecht. „Binnen de landelijke Free Reformed Church speelde veel en de afstanden waren groot. Mijn vader werd opgeslokt door het vele werk dat op hem afkwam en is nooit toegekomen aan evangelisatie onder de Joden. Wel schreef hij daar het boek ”Volk tussen eeuwigheid en eenzaamheid”, dat nog niet zo lang geleden opnieuw is uitgegeven, en leidde hij veel reizen naar Israël.” ## Briefje Ondanks zijn dominante karakter gaf de predikant zijn oudste dochter veel vertrouwen. „In Canada mocht op school niet worden gerookt, maar die regel werd breed overtreden. Dat bracht de directie tot het besluit om een deel van het plein te bestemmen voor hen die van hun ouders mochten roken. Er was schriftelijke toestemming vereist. Ik vroeg mijn vader zo’n briefje voor mij te schrijven. Omdat is astma had, was ik niet van plan te gaan roken, maar het was een soort statussymbool. Hij luisterde naar me en schreef het begeerde briefje. Dat doet iets met je, zeker in de tienerleeftijd.” :::inline_image 1::: Tegelijk had ze geregeld het gevoel niet aan zijn maatstaf te voldoen. „Hij was voor zichzelf heel veeleisend en legde ook voor ons de lat hoog. Niet zozeer door wat hij zei, maar door zijn houding. Je vroeg je af: doe ik het wel goed genoeg? Ook dat hoorde bij die tijd en die generatie. We woonden nog in Bunschoten toen ik een inleiding voor de meisjesvereniging moest maken. Op zondagmiddag was ik ermee bezig. Toen mijn vader wilde bekijken wat ik opschreef, legde ik mijn handen op het papier. Ik was bang dat hij me zou uitlachen. Daar was hij stomverbaasd over. Hij heeft dat ook nooit gedaan.” ## Pittige tijd Dat haar vader predikant was, vond ze niet bijzonder. „Elke vader heeft een beroep, die van mij is dominee. Zo keek ik ertegenaan. In Toronto heeft hij een pittige tijd gehad. De gemeente daar had een andere ligging en vond zijn prediking veel te zwaar. Daar kregen we als kinderen wel wat van mee. Mijn vader was ervan overtuigd dat hij de Bijbelse waarheid bracht.” De Canadezen hadden een pioniersmentaliteit en namen geen blad voor de mond, ook niet tegenover een dominee. „Daar moest mijn vader erg aan wennen. In Nederland werd behoorlijk tegen hem opgekeken en luisterden de mensen graag naar hem. Buiten de gemeente van Toronto had hij weinig contacten. Hij moet zich eenzaam hebben gevoeld. Meer dan eens was hij ontmoedigd. Dat waren we niet van hem gewend.” Toen een ouder meisje in haar bijzijn openlijk de preken van haar vader bekritiseerde, greep haar moeder in. „Ze heeft de ouders van dat meisje gebeld en gezegd: „Voor kritiek moeten jullie bij mijn man zijn. Onze kinderen moeten er niet de dupe van worden.” In 1978 nam hij het beroep naar Hamilton aan; daar was de sfeer anders.” Als haar vader ’s middags elders voorging, vergezelde ze hem meestal. „Dan preekt hij over de Heidelbergse Catechismus. Het hinderde me niet dat hij ’s avonds bij ons dezelfde preek hield. In die jaren leerde ik goed te luisteren, al werd ik er niet echt door geraakt. Dat is pas veel later gekomen. Mijn vader heeft dat nog geweten. Hij was er heel dankbaar voor.” ## Kwetsbaarder Het beroep door de christelijke gereformeerde kerk van Middelharnis bracht het gezin weer in Nederland. Daar werd in 1987 bij de echtgenote van de predikant longkanker vastgesteld. „Ze liep al een tijd te kuchen. Mijn vader had een beroep uit Canada en moest weer een reis naar Israël leiden. „Je moet nu echt naar de dokter”, zei hij. De huisarts ging ervan uit dat het niets bijzonders was, maar liet voor de zekerheid een foto maken. Daarop was toch iets te zien. Mijn vader wilde daarom de reis naar Israël afzeggen. Mijn moeder vond dat niet nodig. Ze was heel nuchter.” :::inline_image 2::: De uitslag van het vervolgonderzoek kwam sneller dan verwacht. „De specialist vroeg mijn moeder om haar man mee te nemen voor het gesprek. „Die is op reis”, zei mijn moeder, „maar als hij erbij moet zijn, snap ik echt wel wat de uitslag is.” Na dat gesprek heeft ze mijn vader gebeld. Die was helemaal ondersteboven door het bericht. Ik werkte als onderwijzeres in Noordeloos en ben meteen naar Middelharnis gereden. Mijn vader kwam de volgende dag naar huis.” Een halfjaar later overleed de predikantsvrouw. „Als jonge vrouw hoopte ze dat ze niet oud hoefde te worden. Toch heeft ze het tijdens haar ziekte nog moeilijk gehad. Het afscheid nemen viel haar zwaarder dan ze had verwacht. Op het laatst kon ze alles in Gods hand leggen en was het goed. Niet bijzonder, maar gewoon goed. Hoewel de wetenschap dat ze een goede ruil deed voor mijn vader een grote troost was, kwam het verlies hard aan. Geknakt is een te groot woord. Wel is hij een tijd zijn draai kwijt geweest en bleef hij kwetsbaarder. Zeker in die ziekteperiode van mijn moeder zagen we hoe goed ze het samen hadden.” ## Gebedsverhoring Kort na het overlijden van zijn vrouw nam de predikant een beroep uit Urk aan. „Later heeft hij meer dan eens gezegd dat dit een vergissing was, terwijl ik denk dat zijn prediking juist daar voor velen tot zegen is geweest. Als ik dat zei, was zijn reactie: „Dat is dan genade van de Heere geweest. Van mijn kant was het een verkeerd besluit.” Naar ons als kinderen probeerde hij zo goed mogelijk de rol van mijn moeder over te nemen. Omgekeerd had ik het gevoel dat ik er zo veel mogelijk voor hem moest zijn. In de eerste plaats letterlijk. Als ik bij hem was, zat ik rustig op de bank te handwerken en te luisteren als hij iets vertelde.” :::author_streamer 2::: In 1991 trad de weduwnaar in het huwelijk met de beduidend jongere Marianne van Esch. Joanne had er vrede mee. „Hij voelde zich eenzaam in die pastorie en was ook geen man om alleen te zijn. Hij kon nog geen aardappel koken. Op een gegeven moment vroeg hij me of ik werk in de buurt zou willen zoeken, zodat ik weer thuis kon wonen. Dat heb ik serieus overwogen, maar het leek me niet verstandig. Ik woonde al jaren op mezelf.” Het ontvangen van zijn tweede vrouw ervoer haar vader als een gebedsverhoring. „Marianne stond altijd voor hem klaar, ook toen hij van alles ging mankeren. Het was opnieuw een goed huwelijk. Zijn boek over de voorzienigheid heeft hij aan haar opgedragen. Mij gaf het een stuk rust dat er weer voor hem werd gezorgd. Daar kwam bij dat ik kort erna verkering kreeg met Wim. Zijn eerste vrouw is jong overleden; hij bleef met twee kinderen achter. Ik was er blij mee dat zijn eerste schoonfamilie mij accepteerde, zoals wij met Marianne een goede band kregen.” ## Interkerkelijk Door zijn sterke rechtvaardigheidsgevoel had de predikant een zwak voor mensen die naar zijn mening oneerlijk werden behandeld. „Dat was een mooie eigenschap, maar je kracht kan ook je valkuil worden. Hij was zwart-wit en kon dingen moeilijk loslaten. Er was voor hem maar één mening. In werkelijkheid liggen de dingen vaak genuanceerder. Dat besef heb ik van mijn moeder meegekregen.” :::inline_image 3::: Over de toenemende spanningen binnen zijn kerkverband sprak de christelijke gereformeerde predikant zelden met zijn dochters en schoonzoons. „Alleen na synodevergaderingen kreeg je er wat van mee. Hij vond de ontwikkeling verdrietig, maar kon die bij het ouder worden loslaten. Toen het officieel nog niet mocht, ging hij soms al voor in hersteld hervormde gemeenten. Daarin volgde hij zijn eigen koers, misschien mede door de periode in Canada. Hij bezocht ook graag de Leicesterconferentie in Engeland en was een van de initiatiefnemers van de Haamstedeconferentie. Het interkerkelijke sprak hem aan. Hij besefte dat het uiteindelijk niet om de Christelijke Gereformeerde Kerken gaat, maar om de Kerk van God.” ## Leukemie Verschillende keren lag de predikant aan de rand van het graf. Eerst door een ernstige hartoperatie. Later door een longontsteking en een bloedvergiftiging. Vanaf 2008 leed hij aan leukemie. „In de periode van die hartoperatie was ik hoogzwanger van onze jongste. Die is geboren toen hij in het ziekenhuis lag. Daardoor ging de ernst van de situatie wat langs me heen. Pas toen we met ons dochtertje naar hem toe gingen en ik hem zag, realiseerde ik me dat. Hetzelfde was het geval bij die bloedvergiftiging. In dezelfde week werd onze oudste kleindochter geboren. Ik ben misschien ook wat naïef, dat zit in mijn karakter.” De laatste levensfase van haar vader beleefde ze zeer bewust. „We gingen wekelijks naar hem toe en zagen hem geleidelijk minder worden. Hij was dankbaar voor het feit dat hij dankzij de zorg van Marianne thuis kon blijven wonen. Geestelijk had hij het zwaar. Preken ging niet meer. Daardoor had hij alle tijd om met zijn eigen ziel bezig te zijn. Alle ambtelijke zonden kwamen op hem af. Hij zat vaak te piekeren. In het laatste jaar van zijn leven kwam ds. Baars wekelijks op bezoek; daar keek hij elke keer naar uit. Tegen hem uitte hij zich heel open. Naar ons toe was hij door de geestelijke donkerheid wat afwerend als het ging over afscheid nemen.” ## Wonderlijk wel De zondag voor zijn overlijden luisterde de predikant mee met een dienst waarin zijn zielenvriend voorging. „De preek ging over de tekst: „Komt herwaarts tot Mij, allen die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven.” Tijdens die preek werd voor hem alles anders. De Heere kwam over, hij kon sterven. De volgende dag ben ik naar hem toe gegaan. Hij vroeg me om vergeving voor alles wat hij verkeerd had gedaan; dat vind ik nog steeds ontroerend. Het is zó heilzaam als je op die manier afscheid kunt nemen.” :::author_streamer 3::: Wim, als kennisstrateeg werkzaam bij stichting Woord en Daad, zou in Burkina Faso gezeten hebben, maar de reis was gecanceld door heftige onlusten in dat land. „Dinsdag zijn we opnieuw naar zijn woning in Veenendaal gereden. Wim ging boven aan het werk. Ik zou hem roepen als er iets veranderde in de situatie van mijn vader.” Met Marianne en haar zus stond ze bij zijn bed. „Mijn zus ging wat voor hem zingen: „Maar blij vooruitzicht dat mij streelt…” Na de derde regel gaf hij ineens een diepe zucht en was hij overleden.” Toen ik Wim riep, dacht hij dat de koffie klaar was. Heel bizar en tegelijk bijzonder. De Heere maakte alles wonderlijk wel. Ds. Baars, die de week daarna naar Canada moest, kon de begrafenis nog leiden.” ## Bidden :::inline_image 4::: Geestelijk leerde ze haar vader vooral kennen door zijn preken en de vele boeken die hij schreef. „In de laatste fase van zijn leven werd dat wel anders. Vooral wanneer hij lichamelijk heel kwetsbaar was, sprak hij opener over zichzelf.” Tot haar dierbaarste herinneringen behoort er een uit haar vroege jeugd. „Mijn vader ging met me mee naar een handwerkwinkel om een borduurwerkje uit te zoeken voor Moederdag. Dat heb ik bij hem op de studeerkamer zitten maken. Het belangrijkste is dat hij er ondanks zijn drukke bestaan altijd voor ons was. Als je hem nodig had, maakte hij tijd. Wanneer ik een baby verwachtte, kwam hij kort voor de bevalling in z’n eentje bij me op bezoek om voor me te bidden.” Op verzoek van haar vader sprak ze in de rouwdienst een ”in memoriam” uit. „Dat had hij me gevraagd, met het verzoek de Heere centraal te stellen.” Eerst zag ik het niet zitten. „Straks sta ik daar te huilen.” „Dat begrijpen de mensen”, was zijn reactie. Toen het zover was, kon ik in alle rust mijn verhaal doen, heel bijzonder.” Soms heeft ze geestelijke vragen die ze graag aan haar vader zou voorleggen. „Het gebeurt weleens dat ik het antwoord krijg door een preek van hem die ik beluister. Dan is hij ineens weer heel dichtbij.” :::kader 1:::

Joanne Blok-den Butter had in haar vader ook een geestelijke leidsman

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Joanne Blok-den Butter had in haar vader ook een geestelijke leidsman

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram