Paul Groen bouwt zijn eigen molen: „Een droom, een doldwaas project”

Tussen Maarssen en Vleuten ligt de Haarrijnseplas, ontstaan door zandwinning voor de Vinex-wijk Leidsche Rijn. Aan het door rietkragen omzoomde water verrijst een molen, al van ver te zien. De achtkanten houtconstructie staat er sinds een klein jaar. Aan het eind van de zomer wordt de omloop om de romp gehangen. Later komt het bouwwerk, met kap bijna 20 meter hoog, op een 3 meter hoge heuvel te staan. Het is een hete dag op de grens van juli en augustus. Paul Groen (56) en zijn vrijwilligers Mark, Harry en Julius houden lunchpauze in hun rode bouwkeet, met lichtsnoer versierd. Op tafel staan koffie, thee, water en appeltaart. Buiten strekt de bouwplaats zich uit, tot aan de voet van de molen – de top is gehuld in bouwzeil. Achter struiken, bomen en riet kabbelt de plas. :::author_streamer 1::: Groen: „Dit is een droom die in vervulling lijkt te gaan, een doldwaas project. Een eigen molen bouwen is al mijn hele leven een wens. Sinds mijn achtste of negende maak ik modellen van molens. Dat is een beetje uit de hand gelopen.” Behalve molenaar is Groen directeur van bureau EAGM, adviseur in monumentenzorg. ## Oost-Duitsland In 2012 zoekt Groen huisvesting voor zijn adviesbureau, kantoorruimte is duur. „Ik dacht: voor dat geld kan ik ook een molen bouwen. Na de val van de Muur in 1989 zag ik in Oost-Duitsland veel oude molens draaien. Ik ben er opnieuw naartoe gegaan.” Wijzend naar een gevaarte buiten: „In het dorp Walkendorf bij Rostock kwam ik die molenkap tegen, ik mocht hem meenemen.” :::photo_gallery 1::: Daarmee is Groens molen verre van compleet. „Ik zocht er spullen bij en spaarde anderhalve molen bij elkaar. Je vindt weleens wat. Tot 2016 was het bij ons crisis en lag de molen opgeslagen. Ik dacht: het gaat nooit meer gebeuren. Toen heb ik een gedeelte verkocht aan het Holland-Park in Berlijn. In 2020, toen het weer goed ging, had ik driekwart molen over.” Na een procedure van drie jaar krijgt de ingenieur uit Montfoort in 2025 zijn bouwvergunning. Eerst gaat hij aan de slag met beroepskrachten. Ook melden zich op de bouwlocatie Duitse ”Zimmerleute”, rondreizende timmerlieden. „Mensen brachten gereedschap en soep, hartverwarmend. Opeens stonden er vrijwilligers voor de deur: naast Mark, Harry en Julius ook Hans, Fred en Ruud. We hebben de stichting Vrienden van de Haarrijnse molen opgericht.” ## Machine Molens vormen een rode draad in het leven van Groen, die op zijn negentiende het vak van korenmolenaar leerde. „De molen is een levensgrote houten machine, een atelier voor je ambacht. Met de natuurelementen, de windkracht, wek je energie op. De truc is om daarmee volkorenmeel te malen waar bakkers hun brood van kunnen bakken. Brood dat je in de supermarkt koopt, komt uit de graanschuren van de wereld: Oekraïne en Canada. Het transport is slecht voor de aarde. Ik wil lokale boeren enthousiast maken om voor de Haarrijnse molen graan te telen.” >„Mensen brachten gereedschap en soep, hartverwarmend. Opeens stonden er vrijwilligers voor de deur” Een boer uit de buurt teelt alvast ecologische tarwe. Groen: „Het is dat de molen nog niet klaar is, anders zouden we nu al malen. Onderin komt een restaurant of lunchroom waar je brood kunt proeven van ons meel. Dat is de droom, die werkelijkheid begint te worden.” ## Karakter Julius Schrijvers (35), zzp’er en molenaar in opleiding: „Als ik nu de molen binnenstap, krijg ik er al gevoel bij.” Groen: „Er zit karakter in. Het is een tweedehands molen, alles is krom en scheef. We werken met oud hout en hout uit lokale bossen.” De gepensioneerde Harry Vermeulen vervaardigde juist de reling voor de omloop. De bovenste plank is van tropisch hardhout, bij wijze van uitzondering. „Omdat het veel te lijden krijgt. Het is keihard, het zaagblad mag opnieuw geslepen worden.” De Haarrijnse molen wordt een zelfkruiende stellingmolen, „de Mercedes onder de molens.” Groen: „Met een schoepenrad richt de kap zichzelf op de wind (het kruien, MdH). De zogenoemde bovenkruier is een Hollandse uitvinding, maar de Duitsers hebben die nog verder geëvolueerd. Normale Nederlandse molens hebben een staart met daaraan een rad. De molenaar draait dan de kap in de wind.” Al sinds de jaren negentig is de plek aan de Haarrijnseplas bestemd voor een molen, die er nooit kwam. Utrecht, waar de gemeente Vleuten in 2001 in opging, dacht niet meer aan de bestemming. In 2021 kocht Groen de grond en diende „out of the blue” zijn bouwaanvraag in. ## Balkon Oude spullen: Groen vindt het zonde om ze weg te gooien. „Op z’n Brabants: de molen is met zundjes bij elkaar gezocht. Hergebruik zit in me, we hebben maar één aarde. De basis van de molenkap komt uit Duitsland, de constructie uit Montfoort. De molenstenen komen uit Harmelen en Montfoort, we gaan nog meemaken of ze kunnen samenwerken. Uit Moelingen bij Eijsden haalde ik tandwielen van gietijzer, heel stabiel. Ik heb veel ellende gezien met houten tandwielen.” :::photo_gallery 2::: ’s Avonds zit Groen uren te puzzelen. „Hoe zal ik dit doen, hoe kan ik dat het beste maken? De molen is geen monument en hij is van mezelf. Dat maakt het leuk om erover na te denken.” Bijzonder is dat het geen replica of herbouw betreft. „Een molenaar die zomaar uit het niets een molen bouwt, dat is dertig, veertig jaar niet voorgekomen.” Uniek wordt het bouwwerk zeker in één opzicht. „Achter aan de kap komt een balkon. Dat heeft geen enkele molen. Het lijkt me fantastisch om na het malen een biertje te drinken met uitzicht op het landschap.” >„Het lijkt me fantastisch om na het malen een biertje te drinken met uitzicht op het landschap” Groen verwacht dat over drie jaar het eerste meel onder de molenstenen vandaan komt. „Rationeel wil ik graag dat de molen af is, emotioneel is het een ander verhaal. Ik vind de bouw superleuk, dit is dé periode van mijn leven. Die kan niet lang genoeg duren. De creativiteit, de sfeer met de vrijwilligers, samen de schouders eronder zetten: dat heeft iets moois.” ## Monsterding Timmerman Julius, gekleed op de zomerhitte, laat graag de molen zien. Ladder na ladder klimt de Utrechtse vrijwilliger omhoog, via de maalzolder naar de steenzolder. Daar is al een maalstoel te zien, en een mengketel. Ook is er hijswerk voor het zakgoed. Op een informatiebord buiten wordt alles uitgelegd, met tekeningen erbij. :::photo_gallery 3::: Na nog meer ladders volgt het huidige topje van de molen, knus onder een laag dak van bouwzeil. Julius: „De molen komt uiteindelijk 25 meter verderop in het veld te staan, ook aan het water. Hij wordt opgetild door de grootste kraan van de hijsspecialist, een monsterding. De locatie is echt fantastisch. Na het zwemmen kun je beneden in het restaurant een broodje eten.” Julius, die graag met zijn handen werkt, vertelt enthousiast. „Het wordt een bijzondere molen, uniek in Nederland. Met elementen die hier niet traditioneel zijn, zoals een windroos. En een balkon, dat is helemaal ongezien. De vlucht van de wieken (de diameter van het wiekenkruis, MdH) is 21 meter. Het wordt imponerend. Paul denkt in beelden, ziet alles in 3D voor zich. Hij heeft het hele plaatje in zijn hoofd.” Julius tilt een tipje van het zeildoek op, voor een vergezicht. :::kader 1::: :::kader 2::: :::kader 3:::

Paul Groen bouwt zijn eigen molen: „Een droom, een doldwaas project”

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Paul Groen bouwt zijn eigen molen: „Een droom, een doldwaas project”

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram