Prins Constantijn: We vieren te weinig dat we in Europa al zo veel hebben bereikt

Zonovergoten lentelicht breekt door de nevels en maakt Amsterdam-Zuid wakker. Het is dinsdagmorgen rond spitstijd. Talloze energieke mensen zijn onderweg naar hun afspraak. Expats groeten elkaar vanuit lichte beleefdheid, in het Engels vanzelf. Overal ruik je espresso en hangt de geur van potentie. Hier zijn de grondprijzen heet. Glanzende kantoren worden afgewisseld door kleurrijke appartementen en stoere schoolgebouwen. Net langs de snelweg staan hoge en zwenkende bouwkranen, terwijl de drilboren donker dreunen. De fietspaden zijn er breed, het parkeren is duur. Wie hoger reikt, betaalt met schaduw. ## Benaderbaar Het gesprek vindt plaats in The Edge, een superduurzaam, energieneutraal kantoorgebouw. Veel licht, groen en tal van moderne vergaderzalen, ingericht voor video calls. Overal zitten werknemers uit de hele wereld in designstoelen. In deze habitat werkt prins Constantijn. Afkomstig uit het hoge geslacht Oranje-Nassau. Al sinds de twaalfde eeuw spelen de graven van Nassau een relevante rol in Europa. Via de vrouwelijke lijn stamt hij direct af van Willem van Oranje. Zelf is hij vierde in de lijn van troonopvolging. Inmiddels internationaal ambassadeur van bedrijfsinnovatie en sinds 2022 eredoctor aan de Universiteit van Twente in Nederland. Prins Constantijn: choreograaf van het slimme ondernemerschap. ## Techleap Boegbeeld is hij, van Techleap. De organisatie is uniek, eerder een beweging die de afgelopen jaren honderden bedrijven liet groeien, vooral in de technologiesector. De prins en zijn collega's brengen investeerders, netwerken en jonge ondernemers bij elkaar. Met succes. Onder het motto ”Scaling Dutch tech” hebben bedrijven als Crisp (een online supermarkt) en TestGorilla (digitale HR-tool) geld én kennis opgehaald, zodat ze konden doorbreken. Als ondernemer is de broer van de koning ”one of the guys”. Het liefst tutoyeert hij zijn gasten. Op deze morgen is hij gehuld in een keurig jasje met een combinatie zonder das. Zijn bezoek haalt hij persoonlijk op. Daar waar op Paleis Noordeinde de ontvangstzalen zijn opgeblonken en lakeien thee uitschenken uit zilveren kannen, regelt hij zelf de drank. „Hoe wilt u uw koffie?” ## Rechtenstudie Constantijn van Oranje is van huis uit jurist. Waarom koos hij voor deze studie? „De manier van denken sprak me aan: je verdiepen in beide kanten van een argument. Geschiedenis vond ik destijds ook een serieuze optie. Ik vind het leuk om na te gaan wat de kiem is van de gebeurtenissen van vandaag. Sommige zaken zijn al honderden jaren geleden in gang gezet en daar merken we nog steeds de gevolgen van. Hoe steden zijn gebouwd bijvoorbeeld. In Parijs kon je bij de laatste verkiezingen precies zien in welke delen van de stad mensen links of rechts stemden. Ondanks alle veranderingen is het stemgedrag in deze kiesdistricten de afgelopen decennia niet fundamenteel veranderd. Dit boeit me. Met interesse koos ik voor de studie rechten. Ik vond strafrecht bijvoorbeeld heel interessant. Dit heeft iets taalfilosofisch. Je moet heel goed en heel precies kijken naar de tenlastelegging. Bijvoorbeeld bij vernieling: is het gedrag van de verdachte ”moedwillig”. Is er schade? Is het ”wederrechtelijk”?” ## Asielrecht „Uiteindelijk specialiseerde ik me in het asielrecht. U heeft gelijk, dat is nog steeds actueel. Ik heb het nu over de periode rond 1994. Zelf wilde ik weten hoe legitiem de zogeheten ”versnelde procedure” in het asielrecht was. In de jaren negentig was er in Nederland een beslistraject ingericht om asielzoekers binnen enkele dagen te toetsen op de haalbaarheid van hun aanvraag. Of dit in lijn was met het Vluchtelingenverdrag, het Europees Verdrag van De Rechten van de Mens en de jurisprudentie? Nee, dat was volgens mij niet het geval. Dit is door de Hoge Raad later ook bevestigd. De mensen die destijds in deze procedure zaten, hadden nauwelijks rechtsbescherming. Als je geen papieren bij je had, werd er verondersteld dat je geen asielzoeker was. Als je jezelf niet binnen drie dagen had aangemeld, werd ervan uitgegaan dat je geen vluchteling was. Bovendien kregen ze geen recht op beroep tegen de uitspraak. Dit bleek juridisch niet houdbaar.” :::photo_gallery 1::: Sinds mensenheugenis trekt de mensheid grenzen over. Al in 2007 sprak de prins tijdens een speech: „Migranten zullen blijven komen en we blijven van hen afhankelijk.” Volgens hem zijn wereldsteden belangrijke plekken om te oefenen in modern burgerschap, dat hoe dan ook internationaal zal zijn. „Klimaatverandering is ook een oorzaak voor asielstromen. Net als demografische ontwikkelingen. In Afrika zijn er talloze jonge mensen die op zoek zijn naar werk. Elders in de wereld zijn er personeelstekorten. Een goed werkend start-up ecosysteem is altijd voor een belangrijk deel afhankelijk van talent dat van buiten komt. Je hebt nooit op één plek alle juiste mensen voorhanden voor de banen die er beschikbaar zijn. Nu werken er veel talentvolle Nederlanders in Silicon Valley; terwijl goed geschoolde buitenlanders onze Nederlandse bedrijven versterken. „Het zou goed zijn als we dit debat meer zouden rationaliseren.” Jarenlang was de Oranjeprins voorzitter van de stichting ”The Hague Process on Refugees and Migration”. Zo kwam zijn afstuderen van pas. „Binnen Europa wordt ”mobiliteit” als positief beschouwd. Vrij verkeer van personen is een Europese kernwaarde. Kom je net van daarbuiten dan heet het ”migratie” en wordt dit sterk tegengewerkt. Hier zie je hoe definities ertoe doen.” ## Europa Zo Constantijn iets is, dan is hij ook een Europeaan. Jarenlang woonde hij met zijn gezin in Brussel. „Een heerlijke, complexe en rommelige stad. Een bijzondere smeltkroes van allerlei culturen. Ons gezin had er een goede tijd. Het is een internationale stad. Voor de kinderen was het leuk om een brede vriendenkring op te bouwen. Ik werkte twee keer vijf jaar voor de Europese Commissie. Niet namens Nederland, maar voor de hele unie. Ik begon bij Hans van den Broek. Dat vond ik indrukwekkend. Op mijn eerste werkdag zat ik in een vergadering van de Raad van Ministers met beroemde bewindslieden uit heel Europa.” >„Je kunt de grondstoffen niet uitputten, het klimaat of mensen uitbuiten” Tien jaar later werd de prins kabinetschef van EU-Commissaris Neelie Kroes. Ondanks alle tegenstand van gevestigde bedrijven lukte het hen om de telecomwetgeving te moderniseren. „Velen dachten dat dit ons niet zou lukken. Er waren allerlei deadlines, terwijl de hervormingen behoorlijk stevig waren. In Brussel werken goede ambtenaren in een hiërarchische omgeving. Het was mijn rol om te bemiddelen tussen de bestuurlijke wensen van de commissaris aan de ene kant en de ambtelijke ervaring aan de andere kant. Dat betekent lenig om kunnen gaan met bureaucratie en stevige persoonlijkheden in beweging te krijgen. Met lange lunches? Nee, dat is niet mijn stijl. Ik probeerde tijdens gesprekken in redelijkheid meer kanten te belichten, mee te bewegen en moest zo nodig hard zijn om door te pakken. Je raakt bedreven in een bestuurlijke vorm van Aikado: geweldloze neutralisatie.” ## Noodzaak EU Het is een misverstand dat Brussel altijd stroperig is. Dat is het zeker niet binnen de Europese Commissie. Tijdens de Eurocrisis werd er in één weekend 800 miljard vrijgespeeld. Of inzake Oekraïne. Dan is er wel assertiviteit en effectiviteit mogelijk. Als het echter gaat om de dagelijkse gang van zaken, is er wel traagheid. Dan mag iedereen zijn belang op tafel leggen. Dan zijn er controlemechanismen om te voorkomen dat de ene lidstaat meer wordt bediend dan de andere. Als de EU echter de ruimte krijgt om te handelen, dan kan de Unie snel handelen. :::photo_gallery 2::: Aanvankelijk werd de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal opgericht om Frankrijk en Duitsland te neutraliseren. Het was een negatieve agenda met een heel positief doel, namelijk om landen zo wederzijds afhankelijk van elkaar te maken dat een volgende oorlog kon worden voorkomen. Dit vieren we te weinig. Inderdaad, het is nog nooit zo'n lange periode vredig geweest in Europa. De welvaart is toegenomen. Onze jongeren kunnen vrij reizen en studeren in Europa. De markt is meer homogeen dan het ooit was. In die zin is Europa een enorm succes.” ## Drijfveren Zijn leven had hij vanwege zijn koninklijke wieg een andere start. Bij leven zijn er al straten naar hem vernoemd. Tegelijkertijd is Constantijn direct na zijn studententijd zo veel als mogelijk gaan werken in banen die hij zelf graag wilde, die pasten bij zijn eigen drijfveren. „Het was een genoegen om met Neelie te werken. Ze was aan het eind van haar politieke carrière en had niets meer te verliezen. Ze durfde dingen die anderen nalieten en maakte impact. Toen ze terugtrad, wilde ik ook stoppen. Waarom blijf ik dit doen? Ik wil graag met mensen werken die willen, en niet altijd door tien hoepeltjes springen om iets gedaan te krijgen. Het inspireert me om met ondernemers te werken die sneller gaan en bezig zijn met zaken die gisteren al gedaan moesten zijn. Dat motiveerde me meer om te blijven in een wereld met belangenbehartigers die soms alleen maar bezig zijn om ervoor te zorgen dat dingen niet gebeuren. We moeten op ons continent meer zelfvoorzienend worden. Heel lang ging het goed. We werden beveiligd door de Amerikanen en ze bouwden onze IT, terwijl de Chinezen onze producten fabriceerden. We zijn echter te afhankelijk geworden van goedkope producten van buiten de EU, van de grondstoffen en technologie van elders. In Europa moeten we uitgaan van onze eigen waarden. Een sterke economie die innovatief is, waar je plezierig kunt wonen en in vrijheid kunt leven. Je kunt de grondstoffen niet uitputten, het klimaat of mensen uitbuiten. Gelijkheid, vrijheid en sociale rechtvaardigheid hoef je niet op te offeren om onze economie meer concurrerend te maken. Een maatschappij die gebaseerd is op gelijkwaardigheid, die zich richt op stabiliteit op de lange termijn. Het is het waard om je daarvoor in te zetten.” ## Consultancy Na een paar jaar consultancy wilde ik me in 2004 graag inzetten voor het publieke belang, maar dan vanuit een private organisatie. Toen heb ik voor het onderzoeksbureau RAND Corporation een kantoor opgezet in Brussel en hield ik me bezig met de invloed van digitale technologie op de maatschappij. Dat was eigenlijk een toevalligheid. Ik had er eerder een rapport over geschreven. Ja, die opdracht was inderdaad wel levensbepalend, die leidde uiteindelijk tot de functie van kabinetchef bij Neelie Kroes. Veel bedrijven hadden eigenlijk nog te weinig zicht op digitale innovatie en startups hadden het toen nog moeilijk. Daar wilde ik in helpen. Omdat ik zowel in de publieke als in de private wereld heb gewerkt, kan ik iets toevoegen.” >„Standvastigheid heb je wel nodig om uiteindelijk resultaten te boeken” Via StartupDelta en tegenwoordig Techleap is Constantijn boegbeeld van snelgroeiende bedrijven. „Start-ups brengen nieuwe businessmodellen en technologie naar de markt en naar het grote publiek. Gevestigde bedrijven doen dit minder snel. De ondernemingen die er nu toe doen in de wereld, bestaan vaak relatief kort. Google bestaat dertig jaar. Facebook twintig jaar. Nederland heeft ook sterke spelers nodig in bepaalde sectoren. Meer zoals ASML en Adyen. Ons land kent al een behoorlijke uitgangspositie. We moeten alleen gerichter stimuleren en bedrijven meer de ruimte geven om te groeien, dan is er hier veel mogelijk. In dit werk kom ik iedere dag bedrijven tegen die echt heel coole dingen doen. Neem nu het bedrijf Remote dat na zes jaar al miljarden waard is. Of Tulip Tech dat gigantisch groeit door goede batterijen voor drones te maken.” ## Start-up Constantijn kreeg bij zijn doop indrukwekkende namen mee. Constantijn Christof Frederik Aschwin, die zo veel betekenen als Standvastige, Christusdrager, Vredevorst en Ruiter. Met welke naam heeft hij zelf het meeste op? „Als er iets is dan is het waarschijnlijk Standvastigheid. Dat heb je wel nodig om uiteindelijk resultaten te boeken. We werken al acht jaar met het ministerie aan een betere regeling voor medewerkersparticipatie. We waren er bijna en toen fietste de box-3-discussie er ineens doorheen. Het is dus van belang om de horizon in het zicht te houden. Het mooie is dat Techleap werkt met mensen die tegen heug en meug een bedrijf opzetten. Of er is een markt met gevestigde concurrenten waar ze zich moeten invechten, soms is er nog geen markt en moeten ze die ontwikkelen. Dat weerhoudt hen niet om een nieuw concept neer te zetten. Die overtuiging om te willen winnen geeft energie.” ## Diversiteit De wereld van technologische start-ups wordt gedomineerd door mannen. „Hoe je diversiteit krijgt? Dat is wel een uitdaging. Als bedrijven op het punt komen dat ze hard moeten groeien en een cultuur hebben van alleen maar witte mannen die allemaal Nederlands spreken en vrijdag bitterballen eten bij een biertje, dan zal het niet meevallen om een goede vrouwelijke ingenieur uit India aan te trekken. Het is daarentegen voor bedrijven van belang om uit zo'n groot mogelijke pool van mensen talenten aan te trekken. Je krijgt blinde vlekken als je een monocultuur overeind houdt. Het klopt dat ik daarom zelf geen optreden geef op symposia als er alleen maar mannen zijn geprogrammeerd. In dat geval zeg ik beleefd af. Als men dan zegt geen vrouwen te kunnen vinden, heb ik een lange lijst met getalenteerde vrouwen, uit iedere sector.” :::author_streamer 1::: Zelf leerde hij ook van sterke vrouwen. „Mijn moeder leerde me plichtsbesef. Mijn vrouw leerde me beter te luisteren. Als je vanuit je eigen waarheid en perspectief redeneert, dan mis je heel veel. In de toeslagenaffaire was het voor haar aangrijpend, dat er zo veel mensen in de verdrukking kwamen en dat hun leed, hun onschuld en alles wat hen was aangedaan, niet werd erkend. Systemen kunnen heel onmenselijk zijn. Praat mét mensen. Geef anderen een podium om zich uit te spreken, ook als dat je niet welgevallig is.” Constantijn als prins-filosoof. Beheerst, analyserend en zorgvuldig formulerend reageert hij op vragen, ook als het gaat om gevoelige onderwerpen. „Het recht is slechts een van de benaderingen van de werkelijkheid. Systemen zijn bedoeld om kaders te scheppen en leveren hooguit sjablonen. Mensen zijn meer dan alleen vader of moeder, werknemer of werkgever.” „De menselijke identiteit is rijker, dieper en breder dan juridische rechten en plichten.” „Door vragen stellen, besef je dat de waarheid vele malen complexer en geschakeerder is dan je zelf denkt. Oprechte interesse in anderen geeft onverwachte inzichten. Zorg ervoor dat je zoveel verschillende mogelijke antwoorden in de kamer hebt. Het is een voorwaartse en mensgerichte houding die concrete veranderingen bewerkstelligt.”

Prins Constantijn: We vieren te weinig dat we in Europa al zo veel hebben bereikt

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Prins Constantijn: We vieren te weinig dat we in Europa al zo veel hebben bereikt

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram