Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Ze bewonen een ruime woonboerderij in Driebruggen met – hoe kan het ook anders – een rieten dak. In de ruime keuken zitten ze aan tafel, drie generaties Van Dijk: Wim, zijn zoon Wim (54) en kleinzoon William (29). Vooral Wim senior weet nog veel te vertellen over de start van het bedrijf in 1928. Dat heeft hij gehoord van zijn vader, Teunis, die de onderneming begonnen is. ,,Mijn vader is geboren in augustus 1906. Vroeger ging je niet zo lang naar school, dus na de lagere school is hij bij een rietdekker gaan werken, Klaas Prosman. Ik heb weleens aan hem gevraagd hoe hij daar verzeild is geraakt. Hij zei: „Dat bracht toen het meeste op, meer dan het dagloon op een boerderij.” Toen Klaas Prosman er in 1928 mee ophield, is mijn vader voor zichzelf begonnen. In het begin ging het prima, want Prosman had een goedlopend bedrijf. Maar in de crisisjaren voor de Tweede Wereldoorlog heeft mijn vader het niet breed gehad. Hij heeft weleens verteld dat hij in een zomer bij een boer een stuk dak had gelegd. Het was voor een heel scherpe prijs; hij had er een dubbeltje per uur aan verdiend. Toen hij klaar was met het dak zei de boer: ,,Je moet wachten met de rekening sturen tot nieuwjaar, want ik heb nu geen geld.” Maar mijn vader zat ook hard om geld verlegen.” ### _Hoe heeft hij het dan toch gered?_ Wim junior: ,,Hij had ook twee koeien en verbouwde bieten.” Wim senior: ,,Mijn ouders voorzagen in hun eigen behoefte door hun moestuin, waaruit ze het hele jaar aten.” Wim junior: „Wat het extra moeilijk maakte, is dat een rietdekker vroeger ’s winters geen werk had.” Senior: ,,Dan mocht je bij een boerderij het dak er niet afgooien, want anders werden de koeien koud. Gelukkig hebben we als gezin nooit hongergeleden. Als vader een klus had bij een boer, vroeg hij naast betaling ook om een paar kazen, of een stuk vlees. En na de oorlog krabbelde alles langzaam een beetje op.” ### _Waarom bent u in de voetsporen van uw vader getreden?_ „Op mijn elfde was ik klaar met de lagere school. Ik ging niet graag naar school. Maar ik mocht ook niet zomaar thuisblijven; je moest toen wel een vervolgschool doen. Ik kwam op het idee om naar de landbouwschool te gaan. Puur om de reden dan je dan maar veertig dagen per jaar school had. Dat deed ik vier jaar lang. Kort na het afronden van mijn opleiding moest ik in militaire dienst. Vader had daar geen goed woord voor over. Hij zat het nut er niet van in. Toen ik drie maanden in de dienst was, kreeg mijn vader trammelant aan zijn arm. Hij kon die niet goed meer gebruiken. Hij is naar de burgemeester gegaan en zei: ,,Ik red het niet meer in mijn eentje. Die jongen van mij zit in dienst en doet daar toch niet veel. Mag hij me niet komen helpen?” De burgemeester heeft wat rondgebeld en zo ben ik naar huis gekomen. Eerst voor een paar maanden. Maar vaders arm werd niet beter. Daarom heeft de burgemeester afstel van dienst aangevraagd en dat is gebeurd. Ik ben nooit meer militair geweest.” :::author_streamer 1::: ## Stofallergie Het bedrijf groeit. Er komt steeds meer werk voor een rietdekker in Nederland. Wim senior besluit daarom bij zijn leest te blijven. ,,Ik had het naar mijn zin, en heb het ook altijd goed met mijn vader kunnen vinden. Wij hebben de tijd meegehad, Gods zegen gekregen en altijd de gezondheid gehad om te werken. Zoiets kun je niet kopen.” ### _Na verloop van tijd kwam ook uw zoon Wim bij het bedrijf. Hoe is dat gelopen?_ Wim junior: ,,Net als mijn vader hielp ik als kind van tien of elf al een beetje mee bij het rietdekken. Toch was het voor mij niet vanzelfsprekend dat ik bij mijn vader ging werken. Ik was namelijk enorm allergisch voor stof. Op de lts wilde ik timmerman worden, maar zodra ik een timmerlokaal binnenkwam, kon ik niet meer uit mijn ogen kijken door al het stof. Daarom heb ik voor elektra gekozen. Dat ging prima. In mijn puberteit overgroeide ik mijn allergie en hielp ik mijn vader in mijn vrije tijd met rietdekken, zodat ik nog wat bijverdiende. Toen ik op school een beetje vastliep, besloot ik vervolgens bij pa te gaan werken.” :::photo_gallery 1::: Senior: „Ik weet nog dat een van je leraren mij ’s avonds belde, nadat jij had gezegd dat je niet meer terug zou komen. De leraar zei: ,,Een knul met zulke goede cijfers, en dan komt hij niet meer. Wat is er aan de hand?” Junior: ,,Ik moest bij energietechniek digitaal leren rekenen. Ik kon dat niet. Alles ging goed, behalve dat. Toen heb ik besloten: ik stop ermee.” Een nieuwe bloeitijd voor het bedrijf breekt aan. Senior: ,,Er was vaak meer werk dan we aankonden.” Tegen zijn zoon: ,,Weet je nog van die barre storm die we in januari 1990 hadden? Vroeger werden rieten daken gebonden met latten en tenen. Die waren losgekomen. Er was overal schade, overal.” Soms is het flink aanpoten om alle klanten te kunnen helpen. Senior: ,,We waren eens met meerdere opdrachten tegelijk bezig toen er een spoedopdracht voor een schaapskooi in België binnenkwam. Om die op tijd af te kunnen krijgen, ben ik op donderdagavond een ”karrechie” gaan laaien en zo rommelden wij naar België toe. Ik ben het nooit meer vergeten, Ik was enorm aan het slingeren in de tunnel bij Antwerpen, en dacht: Wim komt nooit meer thuis. De kar was veel te zwaar, maar gelukkig kreeg ik hem toch weer op de rit. Ik heb de hele dag en nacht doorgewerkt. Zaterdag eind de middag was de schaapskooi klaar en sukkelden we weer op huis aan. Maar goed, je bent jong en het kon allemaal.” :::author_streamer 2::: ## Uitdagingen Er komt meer personeel in dienst. Op een gegeven moment, begin deze eeuw, zijn ze met zes man sterk. Twee zzp’ers helpen op de achtergrond mee. Junior: ,,Toen we personeel kregen, werd het bedrijf gestructureerder. Want als er personeel bij komt, heb je met meer regelgeving te maken.” ### _Hoe groot is jullie bedrijf nu?_ Wim junior: „We hebben nu één man vast in dienst. We hebben werk voor meer, maar het is moeilijk om meer personeel te vinden.” Het grote omslagpunt in de afgelopen jaren was de bouwcrisis van 2012/2013. Wim junior: „We moesten personeel laten gaan. Ik weet nog dat ik soms ’s morgens niet wist wat onze jongens de volgende ochtend zouden kunnen doen. Dat was een spannende tijd. Al is het ook goed geweest voor ons, want je leert dat je niet alles zelf in de hand hebt.” Inmiddels heeft de markt zich hersteld. Wim junior: „Nu lijkt er geen rem meer op te zitten. We hebben altijd gebrek aan personeel.” William: „Coronatijd was ook een uitdaging, maar op een andere manier. We hadden werk genoeg, maar waren afhankelijk van het riet uit China. De containerprijzen verdubbelden, terwijl we al klussen hadden aangenomen voor een bepaald bedrag. Nog steeds is het een uitdaging om de juiste prijzen te rekenen, nu weer omdat de dieselprijzen van de schepen omhoog zijn gegaan. We moeten offertes maken voor volgend jaar, maar als je kijkt wat er soms in twee weken tijd met de prijzen gebeurt, is dat moeilijk.” Wim senior: „Zulke uitdagingen kende ik niet toen ik nog rietdekker was.” Junior: „Een vracht kon in coronatijd binnen een week 20 tot 30 procent duurder uitvallen. Dan heb je lastige gesprekken met je opdrachtgever. En je moet een veer laten.” William: „Toen de oorlog met Iran begon, waren we er denk ik op tijd bij en hebben we extra riet en andere materialen ingekocht.” Wim junior: „Zo probeer je de onzekerheid een beetje af te vlakken.” ## Personeel Die onzekerheid zit ‘m niet alleen in de onrustige wereldeconomie, maar ook in het gebrek aan enthousiaste jonge rietdekkers. Junior: „Twee jongens die we in dienst hadden, hebben we denk ik te goed opgeleid, want die zijn voor zichzelf begonnen.” Senior: „De concurrentie tussen de rietdekkers onderling is niet meer zo groot als vroeger.” Tegen zijn zoon: „Jij zegt vaak als een andere rietdekker een opdracht aanneemt: „Hij moet ook eten.”” Junior: „Dat komt omdat er zat werk is.” Senior: „Ik weet nog dat mijn vader er echt wakker van lag als een andere rietdekker op het dak van een klant van hem zat. De tijd is wat dat betreft zo veranderd.” ### _Inmiddels werkt ook William als rietdekker mee in het bedrijf. Hoe is dat zo gekomen?_ William: „Ook ik ging als kind al met mijn vader mee. Al heb ik na de middelbare school de opleiding voor automonteur gedaan. Maar ik werd daar niet heel gelukkig van. Je zit in een garage en komt nooit ergens. En je bent de hele dag aan het sleutelen onder de motorkap, maar niemand ziet wat je gedaan hebt. En niemand is er blij mee, want de klant moet er alleen maar flink voor betalen. Als rietdekker maak ik altijd wat moois. Je komt overal. En de klanten zijn blij met het moois dat je maakt.” :::author_streamer 3::: ### _Is het werk veranderd in de afgelopen jaren?_ Wim junior: „Er is dertig jaar geleden een techniek ontwikkeld die rieten daken brandveilig maakt. Ook is er spraymateriaal ontwikkeld om zo’n dak schoon te houden. Daardoor heeft het werk een enorme vlucht genomen. Veel nieuwbouwhuizen worden voorzien van rieten daken. Vroeger was een rieten dak een teken van armoede, en dakpannen stonden voor rijkdom. Dat is veranderd.” Senior: „In mijn tijd was een rieten dak veel te duur voor de verzekering. Dat is inmiddels niet meer zo.” Junior: „Het werk wordt ook steeds uitdagender. Soms is het gewoon te gek wat er allemaal kan. Rieten daken op villa’s worden gebouwd met zo veel hoeken, vlakken en capriolen. Bij een collega zag ik een rieten dak dat onderaan begon en als een ei omhoogliep.” Senior: „Ik zag in Gouderak een helemaal rond rieten dak. Dat is vakwerk, hoor.” Junior: „Er worden heel mooie dingen gemaakt. Daar word je opgewonden van als vakmens.” William: „Vroeger moest een dak vooral waterdicht zijn. Nu moet elk hoekje chic de friemel zijn.” :::author_streamer 4::: Wim junior: „Nederland is wat rietdekken betreft toonaangevend in de wereld. Onze vakfederatie doet het geweldig.” William: „Het is alleen jammer dat er zo weinig jongeren voor dit vak kiezen. Dat zouden er wel meer mogen zijn.” ### _Hebben jullie een specialisme?_ William: „Niet qua techniek. We willen gewoon het mooiste dak maken.” Wim junior: „We leggen de lat hoog als het gaat om zorgvuldigheid en oplevering. Liever poetsen we een dag langer dan dat we te vroeg weglopen.” William: „Ik denk dat dat ook de reden is dat we al bijna honderd jaar bestaan. Je redt het niet als je prutswerk aflevert of te snel tevreden bent. Dat kan alleen als je kwaliteit maakt. Ik kom nog op daken waar mijn opa op heeft gezeten. Dat zegt ook wel wat.” Zijn vader: „Ik heb zelfs nog op een dak gezeten waarop _míjn_ opa heeft gewerkt.” William: „Zonder arrogant te willen zijn: dan gaat er blijkbaar toch iets goed.” ### _Jullie bestaan bijna honderd jaar. Gaat dat nog gevierd worden?_ William: „Dat kunnen we natuurlijk niet voorbij laten gaan.” Zijn vader: „William staat daar heel principieel in. Maar ik weet nog van ons 75-jarig bestaan dat er een vreselijke partij werk zit in zo’n feest. Daar krijg ik nog de rillingen van.” Senior: „Op mijn leeftijd zeg ik: Ik hoop dat ik het nog beleven mag.” Junior: „Dat geldt voor ons ook.”

Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

„Verpleegkunde is een prachtig, breed vak; ik ben trots op mijn werk”

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

„Verpleegkunde is een prachtig, breed vak; ik ben trots op mijn werk”

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram