Sallandse Heuvelrug: domein van korhoen, nachtzwaluw en zandhagedis

Stenen uit de voorlaatste ijstijd flankeren de Toeristenweg. Langs de toppen van dennen en kale loofbomen strijkt verstrooid ochtendlicht. Het is even voor elf uur, Natuurmuseum Holterberg opent de deuren. Naast de entree wapperen kleurige vlaggen, met daarop de woorden ”ontdek”, ”beleef” en ”bewonder”. Binnen is conservator Ingrid Steenbergen (52) druk in de weer. In een kartonnen doos, tussen krantenpapier, ligt een houtsnip. Bruin als dor blad, lange snavel. De steltloper van het bos, helaas niet meer in leven, is puntgaaf. Vloog hij tegen een raam? „Mensen uit de buurt hebben hem bij ons gebracht.” ## Wild zwijn Een balie van boomstammen, natuurstenen vloer, geweien aan de muur. Het opgezette wilde zwijn tegenover de ingang oogt aaibaar, ondanks zijn slagtanden. Ook de houtsnip zal worden geprepareerd. Natuurmuseum Holterberg heeft daarmee veel ervaring: al sinds de oprichting in 1938 toont het museum kundig opgezette dieren in levensgrote diorama’s. >„Voor mij is het een voorrecht om hier te werken, in de omgeving waar ik ben opgegroeid” Terwijl collega Rooz bezoekers verwelkomt, vertelt Steenbergen in het museumcafé over de Sallandse Heuvelrug en haar werk. Behalve conservator is zij natuurgids, educatief medewerker en etholoog. „Als etholoog bestudeer je het gedrag van dieren. Is het aangeleerd of aangeboren? Je ziet dat dieren opportunistisch zijn, ze reageren snel op een veranderende omgeving.” :::kader 1::: Steenbergen heeft een achtergrond in de financiële wereld, de computer verruilde ze voor de natuur. „Voor mij is het een voorrecht om hier te werken, in de omgeving waar ik ben opgegroeid. Met beide benen op de zandgrond. We zijn een particulier museum, ongesubsidieerd, doen alles zelf. Iedereen die hier werkt, doet dat vanuit een grote passie.” ## Spinnenweb Steenbergen heeft dagelijks contact met jong en oud. Haar doel is dat iedere bezoeker met een glimlach het museum verlaat. „Samen de natuur in, dat verbindt. De wereld wordt individualistischer, iedereen kijkt naar zijn mobieltje. Hier kun je in de herfst spinnenwebben knutselen met kastanjes. Het geluk zit in de kleine dingen, dat is ons motto.” :::photo_gallery 1::: Ook Holten beleefde dit jaar een echte winter, met veel sneeuw. Langlaufen en sleeën: het kon weer, zoals vroeger. Verschillende vogelsoorten trokken wat verder naar het zuiden. Inmiddels keren ze terug. „Elke dag begint het concert van de vogels iets eerder. In de winter sparen ze hun energie, maar nu spelen de hormonen alweer op.” :::author_streamer 1::: Drie bezoekers komen binnen, een vrouw en twee kleine meisjes – goed ingepakt, met laarzen en mutsen. De kinderen zijn meteen gefascineerd door het opgezette wilde zwijn. „Is dit echt?” Met enige reserve aaien ze het dier. :::kader 2::: ## Vliegden Het is tijd om naar buiten te gaan. Vanaf de Motieweg, met zijn steile helling een uitdaging voor fietsers, voert de Heksenweg naar de heide. Steenbergen gidst richting een uitzichtpunt aan de westkant van de Holterberg. Op een bankje in de zon nuttigt een koppel de lunch. :::photo_gallery 2::: Felgroen mos, een laag kleine dennenappels. Struikheide, waaruit hier en daar een jong naaldboompje opschiet. Verspreid in het glooiende landschap: brede vliegdennen. Verderop ijle berkenstammen. Daarachter een glimp van boerenland. Verre, blauwe bossen, aan de nevelige horizon in het zuidwesten. Daarboven enkele sluiers, tot slot het azuren gewelf. >„Je kunt hier wel een week blijven, en er een heel boekwerk over schrijven” Steenbergen is op haar lievelingsplek, tussen de vossenbessen en bosbessen. De eerste soort houdt in de winter zijn blad, het is donkergroen en vettig. Hier en daar prijken nog dieprode vruchten. „Je kunt hier wel een week blijven, en er een heel boekwerk over schrijven.” Genietend van het uitzicht: „Je kijkt helemaal richting Deventer. De vliegdennen zijn belangrijk voor veel vogels, zoals de torenvalk. Nachtzwaluwen zijn grondbroeders, maar de mannetjes rusten overdag in de dennen.” ## Numendal De tocht gaat verder, langs een witte villa en dan door het Numendal. Lichtgroen korstmos bedekt de stammen. „Je hebt in het dal een andere vegetatie. Het is er koeler en vochtiger. Er staan meer loofbomen, zoals de berk. Veel varens ook.” Een gevelde boom ligt dwars over het pad, Steenbergen wijst op een holte. „De specht zwiept altijd met zijn staart tegen de stam. Als je een staartveeg ziet, weet je dat het nest bewoond is.” Even verderop, tussen de sterretjes van het haarmos: dopheide. >„Zwarte spechten houden van open bos, daar kunnen ze lekker doorheen vliegen” Bij de Heksenweg klinkt geklop. Twee zwarte spechten laten zich niet onbetuigd. „Soms is het hier één groot geroffel. De zwarte specht heeft een rode vlek op de kop, bij het mannetje valt die het meest op. Dit is een koppeltje. Ze houden van open bos, daar kunnen ze lekker doorheen vliegen. Hun roep is een heel specifiek geluid.” :::photo_gallery 3::: Steenbergen verheugt zich al op de komst van de nachtzwaluw, in april en mei. „Die heeft niets met een zwaluw van doen; deze vogel is een soort op zich. Nachtzwaluwen vliegen net als uilen, je hoort ze helemaal niet. Als grote schimmen komen ze ineens voorbij. Wanneer de geiten geen melk gaven, dachten boeren vroeger dat die geheimzinnige vogel de uiers had leeggedronken.” ## Ereveld Museumbezoekers wijst Steenbergen steevast op de nabijgelegen Canadese Begraafplaats, die ze tot besluit graag laat zien. „De waardigste plek van Holten is het Canadese ereveld.” Op de gedenksteen voor Ralph Piercey, die als zeventienjarige sneuvelde in april 1945, staan in het Engels woorden uit Deuteronomium 33. Witte stenen en een kruis. Tussen heide, dennen en berken, onder een blauwe hemel. „De eeuwige God zij u een woning, en van onder eeuwige armen.” :::kader 3:::

Sallandse Heuvelrug: domein van korhoen, nachtzwaluw en zandhagedis

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Sallandse Heuvelrug: domein van korhoen, nachtzwaluw en zandhagedis

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram