Schrijfster Jolanda Dijkmeijer: Ik moest eraan wennen dat ik nog leefde

Ze serveert Groninger koek bij de koffie. En walnootkoekjes met witte chocolade. Zelf gebakken, volgens een recept uit het RDMagazine. De Groninger koek komt ook voor in haar romans, vertelt Jolanda, die zo’n vijftig boeken voor volwassenen en kinderen op haar naam heeft staan. Afgelopen najaar verscheen haar nieuwste roman: ”Eva’s stille strijd”, bij uitgeverij De Banier. Bakken doet Jolanda graag. „Maar ik kan mijn eigen koekjes niet eten.” Toch moet ze er niet aan denken om deze hobby daarom te laten varen. „Dan zou ik wéér iets moeten missen.” Een robuust orgel in de woonkamer en een muziekstandaard ernaast verraden dat Jolanda en haar man Berend nog meer hobby’s hebben. „We spelen elke zondag samen. Ik op de blokfluit, hij op het orgel. Vooral barokmuziek, daar houd ik van.” Een paar vrolijk gekleurde quilts sieren de muren. Ze herinneren aan een hobby die Jolanda wel moest laten varen. „Quilten is precies werk, je moet je er heel goed voor kunnen concentreren. Dat lukt me helaas niet meer.” Jolanda en Berend trokken in 1986 vanuit Amersfoort naar het hoge noorden, samen met hun twee kinderen. Berend was destijds werkzaam als verpleegkundige in het Universitair Medisch Centrum Groningen. Het gezin streek neer in het stadje Appingedam. Dat was een grote overgang, vertelt Jolanda. De mensen spraken er dialect, het was lastig om ertussen te komen. Gelukkig wisten zij en Berend na verloop van tijd een eengezinswoning in Groningen zelf te bemachtigen, waar integreren geen probleem was. Inmiddels bekijken ze de stad dagelijks vanaf grote hoogte, vanuit hun appartement in hartje centrum. Vanaf de galerij is in de verte de Martinitoren te zien. Wijzend naar Boven, als teken van Gods trouw. Jolanda zou niet meer terug willen naar het midden van het land. „Daar vind ik het zo vol en druk. Als ik zie hoe Amersfoort uitgebreid is, dan denk ik: ach nee, ik blijf liever hier. Als wij de stad uit fietsen, zitten we zo op Het Hogeland: het gebied vanaf hier tot aan de Waddenzee. Je ziet er alleen land en wierden, het is er weids. Mijn romans spelen zich ook af in Het Hogeland, in de dorpjes daar. Ik houd van de ruimte die je er hebt. En dat terwijl ik ben opgegroeid aan de rand van het bos.” ### _Wie is Jolanda Dijkmeijer?_ „Een moederkloek. Ja, heel erg. Ik ben altijd thuis geweest bij de kinderen. Toen ze jong waren, vond ik het heerlijk om met hen bezig te zijn: samen knutselen, dat soort dingen. Later heb ik veel op de kleinkinderen gepast, daar genoot ik ook van. Inmiddels is ons jongste kleinkind zeventien.” Toen haar zoon een jaar was, volgde Jolanda enkele professionele naaiopleidingen: voor costumière, voor coupeuse en de opleiding haute couture. „Als examenwerkstuk maakte ik een trouwjurk voor een bekende van ons. Verder deed ik het naaien vooral voor de hobby. Ik houd ervan om iets te creëren.” ### _Je bent al bijna dertig jaar schrijfster. Hoe kwam het schrijven op je pad?_ „Onze dochter leest graag. Als tiener had ze na verloop van tijd alle leuke boeken uit de bibliotheek gelezen. Ze mopperde dat ze „niets meer te lezen had.” „Dan schrijf jij toch een boek voor haar”, zei Berend tegen mij. „Dat kan ik niet, ik ben geen schrijfster”, reageerde ik, maar toch bleef zijn opmerking hangen. Op een gegeven moment dacht ik: ik probeer het gewoon. Ik durfde er pas mee voor de dag te komen toen ik het boek al een eind af had. En nadat onze dochter het eindresultaat had gelezen, zei ze: „Je moet het opsturen naar een uitgever.” Dat heb ik gedaan, en De Banier wilde met mij verder. Tot mijn verbazing vroeg de redacteur na een tijdje of ik nog meer wilde schrijven. Dat had ik nooit verwacht, ik dacht: zoiets overkomt me één keer in mijn leven. Als kind kon ik nog geen opstel schrijven. Ik dacht algauw: ze vinden het vast raar, of: een ander kan het vast beter. Ik heb zelfs mijn zus een keer m’n opstel laten maken. Nog altijd denk ik na het inleveren van een manuscript: Wat zal de redacteur ervan zeggen? Ze vindt het vast niet goed genoeg. Maar dat valt steeds weer mee.” ### _En dat terwijl je al vijftig boeken hebt gepubliceerd._ „Ik ben nu met het derde deel van een romanserie bezig. En elke keer weer heb ik tijdens het schrijven momenten dat ik denk: het wordt vast niks. Uiteindelijk wordt het wel wat. Ondanks de onzekerheid blijf ik toch schrijven. Dat is ook creëren, hè; van niets iets maken. Een boek schrijven is hard werken. Bovendien kost het me nu meer moeite dan enkele jaren geleden. Dat komt door mijn aandoening, waar ik ook cognitief gevolgen van ondervind. Ik heb er meer moeite mee dan voorheen om op woorden te komen, om een verhaallijn vast te houden. Daardoor vraagt het schrijven ook veel tijd. Maar ik doe het graag. Als ik een week niet heb geschreven, word ik helemaal kriegel. Dan moet ik gewoon aan de slag.” :::inline_image 1::: ### _Je hebt te kampen met drie auto-immuunziektes. Wat waren de eerste symptomen?_ „Zo’n twintig jaar geleden kreeg ik steeds kleine tia’s. Als ik ’s morgens wakker werd, was één kant van mijn gezicht slap. Ik kon mijn arm niet goed bewegen, ik kon niet op woorden komen. In de loop van de dag verdwenen die klachten weer. De artsen konden geen oorzaak vinden. Tien jaar lang was het in ziekenhuizen zoeken, zoeken, zoeken naar een oorzaak. Uiteindelijk kreeg ik te horen dat het tussen m’n oren zou zitten. Vervolgens kwamen we bij een neuroloog, die zei: „Ik zoek net zolang door tot ik weet wat je hebt.”” Hij ontdekte dat Jolanda lijdt aan het antifosfolipide-syndroom (APS), een auto-immuunziekte waarbij het lichaam te snel stolsels vormt in bloedvaten. „Dit betekent, heel simpel gezegd, dat je bloed aan de vaatwanden plakt. Daardoor slibben met name de kleine bloedvaatjes dicht. En dat gebeurde bij mij in de hersenen. Na de diagnose ben ik bloedverdunners gaan gebruiken. Sindsdien heb ik nog een heel enkele keer een tia gehad, maar veel minder frequent.” In het ziekenhuis hoorde Jolanda dat APS vaak samengaat met een andere ziekte. Dus werd er verder onderzoek gedaan. Zo kwam aan het licht dat ze ook de ontstekingsziekte systemische lupus erythematodes (SLE) heeft, eveneens een auto-immuunziekte. En het was nóg niet klaar. Toen ze twee jaar later slikklachten kreeg, bleek ze ook syndroom van Sjögren te hebben. Bij deze ziekte zijn vooral de klieren aangetast. „De drie ziektes zitten in dezelfde hoek”, vertelt Jolanda. Bij een auto-immuunziekte valt het immuunsysteem gezonde, lichaamseigen cellen, weefsels of organen aan, in plaats van ziekteverwekkers zoals virussen en bacteriën. De gevolgen zijn groot. „Het heftigste vind ik dat op een gegeven moment mijn maag-darmstelsel ging uitvallen. Daardoor heb ik nog nauwelijks peristaltiek.” ### _En er kwam steeds weer een ziekte bij._ „Ja. Ik kreeg elke keer nieuwe klachten. Het was: en maar incasseren, en maar inleveren…” ### _Wat doet dat met je?_ „Het geeft veel verdriet. Ik was best jong toen ik de diagnoses kreeg: een veertiger. Na verloop van tijd gaan je kinderen trouwen, je krijgt kleinkinderen… En dan voel je je zelf uitgerangeerd. :::author_streamer 1::: Tien jaar geleden vermagerde ik enorm, doordat mijn darmen geen voedingsstoffen meer opnamen. Ook de sondevoeding niet, die ik toen al vier jaar lang gebruikte. Mijn energie was helemaal weg. Het werd zo erg, dat ik zelfs geen energie meer had om te leven. Iedereen om me heen dacht: dit gaat aflopen.” Zelf was ze er klaar voor om te sterven, vertelt ze geëmotioneerd. „Ik verlangde ernaar om naar God te gaan.” In het ziekenhuis werd gezegd dat ze nog één ding konden doen: intraveneus voeding toedienen. „De voeding gaat dan, door middel van een infuus, rechtstreeks het bloedvat in. Ze verwachtten dat ik hierdoor nog drie maanden langer zou kunnen leven. Inmiddels zijn er tien jaar voorbij. Het was mijn tijd nog niet. Dat is heel bijzonder. Het was ook heel apart om dit mee te maken. Ik moest eraan wennen dat ik nog leefde, want ik had me erop ingesteld dat ik zou sterven. In drie maanden tijd knapte ik op. Ik kwam aan, zag er een stuk beter uit. Ik weet nog dat ik voor controle in het ziekenhuis kwam, en de arts zei: „Dit is een wonder.”” ### _Beleef je dat zelf ook zo?_ „Ik dacht dat mijn tijd gekomen was, maar het was nog niet Góds tijd. Dat beleefde ik vooral sterk. Nu vraag ik vaak: „Heere wat is uw bedoeling ermee dat ik er nog ben?”” ### _Wat is het antwoord?_ „In de achterliggende tijd heb ik veel voor een kleindochter mogen zorgen die erg ziek is geweest. Verder blijft het vooral een vraag. En het voelt als heel bijzonder, dat ik er nog ben.” :::inline_image 2::: ### _Sta je nu anders in het leven dan voorheen?_ „Ja. Hoe moet ik dat zeggen?” Ze zwijgt, denkt na. „Ik leef in genadetijd. Dat ervaar en voel ik ook echt. De tijd die ik nu krijg, zie ik als een geschenk, als niet vanzelfsprekend. Verder leef ik nu dichter bij God: ik ben veel in gesprek met Hem, uit veel naar Hem. Verdriet bijvoorbeeld, want dat is er nog steeds. Ik heb veel moeten inleveren. Maar ik voel me vooral ook getroost door Hem. Een heel mooie Bijbeltekst is mijn houvast…” Ze pauzeert even, om hem op te zoeken. „Het is Jesaja 40:11. In het Engels vind ik hem het mooist: „He will feed his flock like a shepherd. He will carry the lambs in his arms, holding them close to his heart. He will gently lead the mother sheep with their young.” („Hij zal Zijn kudde weiden gelijk een herder; Hij zal de lammeren in Zijn armen vergaderen en in Zijn schoot dragen; de zogenden zal Hij zachtjes leiden”, AF.) Na een lange ziekenhuisperiode zei ik een keer tegen onze predikant: „Ik voel me zo leeg, ik kan niets meer…” Toen reageerde hij: „Je hoeft alleen maar dicht bij Hem te zijn, meer hoef je niet te doen.” „Holding them close to His heart…” Nu vraag ik, als ik moe of verdrietig ben, aan God: „Koester mij aan Uw hart”, en dan ervaar ik Zijn nabijheid en troost. :::author_streamer 2::: Ver vooruitkijken doe ik niet meer. In plaats daarvan denk ik: Ik heb deze dag – morgen of volgende week ben ik er misschien niet meer, en dan is het ook goed. Nu heb ik vandaag, en dat is genoeg. Ik maak dus ook niet zo veel plannen voor over een paar maanden. En als ik het doe, is het altijd vanuit de gedachte: we zien wel of het doorgaat of niet. Maar ik leef wel echt! Dus ik zeg niet: ik koop niks, want morgen ben ik er misschien niet meer. Het leven is het waard om geleefd te worden. Tegelijk zie ik uit naar het leven na dit leven. Als God zegt: „Het is genoeg, je mag komen”, dan zal ik niet tegenspartelen.” ### _Denk je niet: ik wil dit nog doen, en dat…? En je moet je man achterlaten._ „De aardse dingen kan ik loslaten. Ook mijn man, want ik weet: God zorgt wel voor hem.” ### _Had je nooit vragen richting God? Of boosheid?_ „Nee, dat niet. Ik heb wel veel verdriet. Rouw. Want dit kan niet meer, en dat kan niet meer… Doordat ik weinig energie heb, moet ik altijd keuzes maken en soms leuke dingen afzeggen. Zo nu en dan is het schipperen. Zo was ik eerst lid van een ensemble dat per keer anderhalf uur repeteerde. Dat kon ik niet volhouden. Nu heb ik een ander ensemble gevonden, waarin ik eens per twee weken één uur blokfluit speel, en dat lukt wel.” :::inline_image 3::: ### _Welke lichamelijke gevolgen van de ziekte ondervind je nog meer?_ „SLE veroorzaakt pijn in mijn gewrichten. En als gevolg van mijn voedingsprobleem heb ik forse osteoporose (botontkalking, AF). Daardoor breken er spontaan botten. Ik ben een keer gevallen, en toen is mijn elleboog verbrijzeld. Er kan geen prothese in, doordat de botten te zacht zijn. Daardoor heb ik een beperking aan mijn arm. Ook is mijn linkervoet op meerdere plaatsen gebroken, en dat is nooit geheeld. Ik draag daarom orthopedische laarzen.” :::author_streamer 3::: ### _Je leeft dag in dat uit met veel pijn?_ „Ja, en dat is vermoeiend. En dat ik niet kan eten, zorgt voor lastige momenten. Mensen nodigen me soms niet uit voor een etentje, want dan voelen ze zich bezwaard. Met ons gezin gaan we wel uit eten. De jongste kleinkinderen weten niet eens dat ik vroeger at. Want voordat ik tien jaar geleden het infuus kreeg, leefde ik al vier jaar op sondevoeding. Tijdens zo’n etentje met het gezin drink ik alleen. Toch is het fijn om erbij te zijn, want je hebt wel de gezelligheid.” :::author_streamer 4::: ### _Hoe krijg je elke dag je voeding?_ „Ik heb een permanent infuus, waarop ik de voeding aansluit. De ene dag moet die twaalf uur inlopen, de andere dag vijftien uur. Doorgaans lig ik dus sowieso de hele nacht aan het infuus. Hij zit in een rugtas, dus ik kan hem meenemen. Je moet er wel altijd rekening mee houden: als ik een avondje wegga, moet ik eerst thuis het infuus aansluiten. Dus mijn vrijheid ben ik wel een beetje kwijt. Maar het infuus houdt me in leven, zo moet je het zien.” ### _Wat mis je het meest van wat je voorheen wel kon of deed?_ „Vroeger deed ik jeugdwerk in de kerk, maar dat gaat niet meer: het is te vermoeiend. Daar heb ik het wel moeilijk mee gehad. „Ik kan niets meer doen in de gemeente”, zei ik een keer tegen onze predikant. Waarop hij antwoordde: „God heeft jou helemaal niet nodig, Hij kan het wel alleen, hoor.” Dat hielp me. Dit was ook het moment waarop hij me die tekst uit Jesaja gaf. „Holding them close to His heart…”” Dicht bij Hem zijn, dat is genoeg.

Schrijfster Jolanda Dijkmeijer: Ik moest eraan wennen dat ik nog leefde

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Schrijfster Jolanda Dijkmeijer: Ik moest eraan wennen dat ik nog leefde

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram