Zo kun je ontsnappen aan de haast van deze tijd

„De mentale gezondheid van Nederland staat enorm onder druk”, schrijft de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving in een confronterend rapport, dat afgelopen najaar verscheen. In nog geen vijftien jaar tijd steeg het aantal mensen met een psychische aandoening met ruim een miljoen. De vraag naar geestelijke gezondheidszorg nam zo sterk toe, dat er inmiddels meer dan 100.000 mensen op de wachtlijst van een ggz-instelling staan. Het aantal vrouwen en meisjes dat jaarlijks op de spoedeisende hulp terechtkomt vanwege zelfbeschadiging of een poging tot suïcide, is gestegen tot 6000. Het zijn kille cijfers waarachter veel nood schuilgaat. :::author_streamer 1::: ## Overprikkeling De cijfers staan niet los van de „hypernervositeit” die kenmerkend is voor de huidige maatschappij, schrijft de raad in het rapport. „Prestatiedruk, versnelling en doorgeschoten individualisme” zouden de mentale gezondheid van mensen sterk onder druk zetten. Het zijn symptomen die Els van Dijk herkent uit de praktijk. Ze nam drie jaar geleden afscheid als directeur van de Evangelische Hogeschool en is nu onder meer actief als adviseur, spreker en schrijver. In gesprekken met jongeren merkt ze nog steeds hoeveel druk zij in hun leven ervaren. :::author_streamer 2::: „We leven in een maatschappij waarin we elkaar allemaal gek maken”, zegt ze. „Op de peuterspeelzaal begint het toetsen van kinderen al en daarna neemt de nadruk op presteren alleen maar toe. Ik hoor van jongeren die tijdens hun eerste sollicitatie al praten over de volgende stap in hun carrière. Mensen zijn almaar bezig met ”meer” en met ”verder komen”. Ze zijn druk met het mooiste huis, het prachtigste figuur, de verste reizen. Ook in de politiek gaat het alleen maar over het materiële leven – over onze veiligheid en onze portemonnee. Maar het nadenken over een wereld waarin gerechtigheid en vrede wonen, is er niet bij. De tijd van nu is ook een tijd van constante overprikkeling. Er is altijd afleiding beschikbaar en er komt voortdurend informatie op je af. Dat geeft het gevoel dat je niks mag missen. Vaak hoor ik mensen zeggen: „Ik sta nooit meer uit.” Maar altijd aanstaan kun je helemaal niet volhouden. Ik zie veel gedrag om me heen dat me erg ongerust maakt.” :::author_streamer 3::: ## Eenzaamheid „De huidige tijd maakt ons druk met van alles, maar ik mis de bezieling, de vergezichten van het leven”, zegt Els van Dijk. „Mensen geven zich over aan de waan van de dag, terwijl die zo’n slechte raadgever is en echt niet de kern van je leven vormt. De waan van de dag draait alleen maar om het hier en nu en om het eigen ik: voel ik me er goed bij, ben ik gezond, heb ik het goed? Dat is zo egocentrisch. Dan heb je helemaal geen oog voor de nood van de wereld. Toen God onze ogen schiep, richtte Hij ze op de anderen om ons heen. Maar via het beeldscherm kijken we weer terug naar onszelf. Dat heeft grote gevolgen voor hoe we in het leven staan.” Die gevolgen noemt ook de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving in het rapport. In een tijd van doorgeschoten individualisme worden de verbindingen tussen mensen vluchtiger, klinkt het. Groepen worden losser, de eenzaamheid wordt groter. En mensen gaan vaker te rade bij een coach. Ruim 65.000 coaches kwamen erbij in de laatste tien jaar. Toch lijkt dat de mentale crisis in Nederland niet te kunnen keren. „Als mensen hun gedrag niet veranderen en achter hun beeldscherm blijven hangen, zal het gevoel van eenzaamheid, zinloosheid en verveling alleen maar groter worden”, zegt Els van Dijk. „Dat kan geen coach veranderen. De onlinewereld kan geen vrede en vervulling geven. Je gaat niet met een voldaan gevoel weg van je scherm, maar je komt wel met een voldaan gevoel thuis als je een mooie ontmoeting met anderen hebt gehad. Als we ons leven blijven vullen met afleiding, maakt ons dat letterlijk ziek. Maar voeding voor onze ziel richt onze levens omhoog. Daar moeten we dus naar op zoek.” :::author_streamer 4::: ## Pauze van geluid Als Els van Dijk op lezingen met jongeren of volwassenen nadenkt over de praktijk van het christelijke leven, dan hamert ze er altijd op dat we niet mee hoeven te gaan in het script van deze tijd. „Heel vaak hoor ik mensen zeggen dat ze zo veel moeten. Ze moeten altijd bereikbaar zijn en hun sociale media goed bijhouden. Maar zet achter dat moeten nu eens een vraagteken. Van wie moet dat eigenlijk en voegt het echt wat toe in je leven? Als je ervan overtuigd bent dat jouw leven ertoe doet in Gods ogen, dan heb je de bevestiging van sociale netwerken helemaal niet nodig. Besef maar dat je niet op aarde bent om jezelf te bewijzen en om je met jezelf bezig te houden. Dan ga je anders naar de dingen kijken. Toen Jezus op deze aarde was, benadrukte Hij hoe belangrijk het is om vruchten van het geloof in je leven te laten zien. Daar gaat het dus om.” In het rapport over de hypernerveuze samenleving bespreekt de raad de rol van religie niet. Wel wordt gepleit voor tijd en ruimte voor ”verbinding en vertraging”, gericht op ”lege en vervulde tijd”. :::author_streamer 5::: Het belang van dat laatste onderstreept Els van Dijk graag. „Rust en stilte hebben een heel duidelijke, Bijbelse grond. Ze brengen je tot reflectie en bezinning. Soms zeggen mensen dat ze gek zouden worden als er veel stilte in hun leven zou zijn. Maar als dat zo is, dan leef je dus vanuit de onrust. Misschien wel om de leegte in je hart te vullen. Dan probeer je met lawaai te ontwijken wat God over je leven te zeggen heeft. Laat je in plaats daarvan de stilte toe in je leven, dan geef je ruimte aan voeding voor je ziel. In de stilte leer je luisteren naar anderen en naar de Ander. En dan verinnerlijk je wat je vandaag leerde. Vaak zien mensen de stilte als ”een pauze van het geluid” Maar ik zie de stilte graag als een vindplaats.” :::author_streamer 6::: ## Vasthoudend zijn Juist in een hypernerveuze tijd heeft een christen de verantwoordelijkheid om rust en bezieling voor te leven en uit te leven, stelt Els van Dijk. En ze is vurig in het uitdragen van die boodschap. „Een christen moet zichzelf dagelijks de vraag stellen: waarom behaagt het God dat ik besta? Welke bedoeling heeft Hij ermee dat ik vandaag leef? God heeft voor elk mens een levensopgave en Hij geeft de levensomstandigheden die daarbij passen. Die wetenschap verandert de totale richting van je leven. Dan ga je niet meer in jezelf op zoek naar betekenis, maar dan probeer je van toegevoegde waarde te zijn voor anderen op deze wereld.” Zo’n levenshouding vraagt om radicale keuzes, benadrukt Els van Dijk. „Ik leef nog best intensief”, zegt ze met een lach. „Dus ik moet de rust in mijn leven bewaken. Familieleden en vrienden weten: na negen uur ’s avonds moet je Els niet meer contacten. Dan neem ik tijd voor reflectie en bezinning. Het was ook lang een gewoonte dat mijn moeder op zondag bij mij kwam. Dan ging ik fijn koken voor haar en aten we samen. Tegen iedereen die wilde inbreken op die gewoonte, zei ik dat dit echt niet kon. Zo vasthoudend moet je zijn. :::author_streamer 7::: Ook bij iets als het plannen van vergaderingen op je werk: buiten werktijden ben je niet beschikbaar. De rust en stilte moet je echt organiseren in je leven. Ook als je man bent, trouwens. Het is niet oké als je drie of vier avonden per week weg bent voor de kerk. Juist de kerk zou oog moeten hebben voor rust en stilte.” Tegelijkertijd weet Els van Dijk hoe weerbarstig de praktijk is. „Zeker als je dertiger bent, komt er zo veel op je af in het leven. Rust en stilte zijn dan heel moeilijk te bewaken. Maar ik blijf vertellen dat het nodig is om prioriteiten te stellen. Je moet zelf de regie houden op de rust in je leven. Daarom doe ik tijdens lezingen vaak het voorstel om drie avonden per week om acht uur alle schermen uit te zetten. Dan zie ik mensen zenuwachtig lachen. Maar als we zo veel nadenken over gezonde voeding en over gezonde zorg voor ons lichaam, laten we ons dan ook heel erg druk maken over wat gezond is voor het hoofd en het hart, in deze tijd.” :::kader 1:::

Zo kun je ontsnappen aan de haast van deze tijd

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Zo kun je ontsnappen aan de haast van deze tijd

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram