Ds. H. Korving: Voor het uitleggen van de kinderdoop hebben wij een ingewikkeld verhaal

Het was een opmerkelijk bericht in het Reformatorisch Dagblad. Negen kerken in Urk vroegen in maart van dit jaar gezamenlijk aandacht voor de grote waarde van de kinderdoop. Ze brachten een magazine uit, lanceerden een podcast en hielden toerustingsavonden. Een van de betrokkenen was ds. H. Korving, emeritus predikant van de christelijke gereformeerde Maranathakerk op het voormalige eiland. Aanleiding voor het initiatief was de toenemende aantrekkingskracht van de volwassendoop of geloofsdoop onder reformatorische jongvolwassenen. „Die gaat de kerken van Urk niet voorbij. De hele staalkaart van de gereformeerde gezindte is hier vertegenwoordigd, maar daarnaast zijn er in de achterliggende jaren een gemeente van refobaptisten en een vergadering van gelovigen ontstaan. Kerken van gereformeerd belijden hebben allemaal te maken met jongeren en ook wel volwassenen die in aanraking komen met mensen die de geloofsdoop voorstaan, een doopdienst in zo’n gemeente meemaken en daardoor anders gaan denken over de doop. Daarnaast zien we hier soms het verschijnsel van de zogenaamde ”wilddoop”. Een groep jongeren staat op het Urker strandje liederen te zingen en wordt daardoor zo enthousiast dat de een de ander gaat dopen in het IJsselmeer. Vanwege deze ontwikkelingen wilden we in gezamenlijkheid de waarde van de kinderdoop onder de aandacht brengen. De taken zijn verdeeld. Samen met een collega heb ik een toerustingsavond voor ambtsdragers verzorgd.” ### _Hoe beleeft u persoonlijk de doorwerking van het baptistische gedachtegoed?_ „Als verdrietig, zeker wanneer het kerkelijke scheiding veroorzaakt. De oprichters van de refobaptistengemeente op Urk kwamen alle uit een van de plaatselijke kerken van gereformeerd belijden, waaronder onze gemeente. In eerste instantie was ik een beetje boos, vanuit de gedachte: als je zo nodig een gemeente wilt stichten, doe dat dan in de polder en probeer mensen die van niets weten te trekken. Niet op Urk, waar je gaat schieten onder andermans duiven. Later is die wrevel wel verdwenen. Ook baptisten, zelfs arminiaanse, kunnen oprechte christenen en ware gelovigen zijn. Denk aan mannen als Wesley.” ### _Hoe verklaart u de aantrekkingskracht van de volwassendoop?_ „Die ligt voor een deel in het aansprekende karakter ervan. De onderdompeling van iemand die eerst een getuigenis heeft gegeven, maakt meer indruk dan ouders die een kind ten doop houden bij een doopvont. De visie van baptisten lijkt op het eerste gezicht ook in lijn met wat de Bijbel leert. In het predikantenoverleg zeiden we tegen elkaar: „Wij hebben om de kinderdoop uit te leggen een ingewikkeld verhaal.” Bezien vanuit het geheel van de Schrift niet, maar het is niet zo eenvoudig om het goed over te brengen. Baptisten kunnen zich beroepen op een aantal losse teksten. Het verstaan van de betekenis van de kinderdoop vraagt zicht op de grote lijnen van de Bijbel. Een tweede belangrijke oorzaak is het individualisme, met daaraan verbonden de uitholling van het Bijbelse verbondsdenken. We ondergaan allemaal de invloed daarvan. De huidige generatie wil niet bij een bepaalde groep horen, in ieder geval geen vaste verplichtingen aangaan. Dat heeft ook gevolgen voor het denken over de kerk en het geloof. Mijn geloof en dat wat ik denk en voel is het einde van alle tegenspraak. Daardoor verbleekt het feit dat God ons opneemt in een gemeenschap, het lichaam van Christus, als het werkterrein van de Heilige Geest. We zijn niet een gezelschap van losse individuen. Waar dat besef gaat ontbreken, krijg je scheuring na scheuring.” ### _In 2011 schreef u het boekje U komt de belofte toe en uw kinderen”. Waarom?_ „Het kwam voort uit een vraag van de kerkenraad om toerusting op dit gebied. Dat wat ik tijdens een toerustingsavond naar voren bracht, werkte ik later uit tot een boekje. Bewust koos ik ervoor om niet het formulier van de kinderdoop te behandelen. Daarmee overtuig je de critici niet. Ik heb geprobeerd de Bijbel zelf te laten spreken, en zo te laten zien dat de kinderdoop op de Schriften gegrond is. Als je ze maar goed leest.” ### _Wat leert de Bijbel volgens u over de relatie tussen verbond en doop?_ „God wil een relatie aangaan met mensen en dat doet Hij verbondsmatig. Dat zie je vanaf het eerste begin en Hij zet het zelfs voort na de zondeval. Terwijl wij de band verbroken hadden, zocht God ons weer op met de belofte van het Evangelie. Bij de verbondssluiting met Abraham krijgt dat meer verbreding en verdieping en geeft God de besnijdenis als verbondsteken. Je ziet een ontwikkeling in de Bijbelse openbaring van het verbond en de wijze waarop God Zich wil verbinden aan mensen. Omgekeerd vraagt Hij van ons dat we wederkerig Hem zullen liefhebben en dienen. :::inline_image 1::: Die lijn gaat door in het Nieuwe Testament, op een nog hoger plan. Omdat met de uitstorting van de Heilige Geest de tijd van het nieuwe verbond is aangebroken. Als Petrus op de pinksterdag tegen zijn hoorders zegt: „U komt de belofte toe”, dan bedoelt hij de belofte van de Heilige Geest als de gave van het nieuwe verbond bij uitstek. Het gaat om hetzelfde verbond, maar op een veel heerlijker wijze, omdat het nu in het licht van het volbrachte werk van de Heere Jezus staat. Het heil waar de gelovigen van het Oude Testament naar uitkeken, is gerealiseerd. Bij die nieuwe situatie past de doop als teken van het verbond. De kinderdoop is daarvan een afgeleide.” ### _In welke zin?_ „Een bezwaarlijk punt in discussies over de kinderdoop vind ik dat die wordt losgemaakt van de doop als zodanig, terwijl de kinderdoop een facet van de doop is. Daarom moeten we de kinderdoop niet tegenover de volwassen- of geloofsdoop plaatsen. Ook wij kennen de volwassendoop, net als baptisten. Het verschil is dat we méér hebben en ook kinderen dopen, op grond van de wijze waarop God altijd met Zijn verbondsvolk handelde. Toen Hij met Abraham het verbond aanging, werd diens hele huisgezin erbij betrokken. Zelfs zijn personeel. Daarom zou het vanzelfsprekend moeten zijn dat geadopteerde kinderen worden gedoopt; ook pleegkinderen die onder de zorg van hun pleegouders blijven. Die zijn er nogal wat op Urk. Dat is een mooie kant van dit dorp.” ### _De doop bekrachtigt niet het geloof, maar het verbond, schrijft u in uw boekje._ „Ja, omdat het bij God begint. Het verbond is eenzijdig in zijn oprichting en tweezijdig in zijn uitwerking. Het geloof is nodig om de zegeningen van het verbond te ontvangen, maar ik zou het niet moedgevend vinden als de doop mijn geloof moest verzegelen in plaats van Gods belofte. Mijn geloof kan op en neer gaan; Gods Woord niet.” :::author_streamer 1::: ### _U noemt de doop een teken van het discipelschap. Op welke wijze?_ „De doop is ook een teken van de inlijving in de christelijke gemeente. Daarmee wordt er wat van je verwacht. Navolging! Het is zonde, in de diepste zin van het woord, wanneer je als gedoopte geen discipel bent, terwijl je van de Heere alles hebt meegekregen wat voor het discipelschap nodig is.” ### _Wat wordt bedoeld met de paulinische zinsnede: „in Christus gedoopt”?_ „Door de doop wordt de band met Christus zichtbaar gemaakt. We zijn met Hem gestorven, begraven en opgewekt.” ### _Hoe kun je dat nu van elk kind zeggen, werpt een baptist tegen._ „Dat is een goede vraag. Mijn antwoord is dan dat wij niet bij het geloof van dat kind beginnen, maar bij de betrouwbaarheid van God, Die in Christus Zijn handen naar dit kind uitstrekt. Ik begrijp dat daar de valkuil van een overwaardering van de doop ligt, maar ik denk dat we in reformatorische kring eerder geneigd zijn de betekenis van de doop te onderschatten. Dat vind ik heel verdrietig. Daarmee doe je God tekort. We mogen hoog opgeven van Zijn betrouwbaarheid en de waarachtigheid van Zijn beloften. Hij heeft geen verborgen agenda. Als Hij zegt onze God te zijn, is dat oprecht gemeend.” ### _Hoe leest u de zinsnede in het formulier voor de kinderdoop dat de gedoopte kinderen tot Gods kinderen en erfgenamen zijn aangenomen?_ „Paulus zegt in Romeinen 9 hetzelfde van alle Joden naar het vlees. „Hunner is de aanneming tot kinderen.” Daarmee is niet gezegd dat ze allen metterdaad delen in het heil. Ze delen wel in alle beloften van het heil en dat is niet niets. Hetzelfde geldt voor die gedoopte kinderen. Ze ontvangen een waarachtige belofte, met bloed ondertekend, die een claim op hun leven legt. We dopen niet op grond van het geloof, maar met het oog op het geloof. Dat blijft noodzakelijk, daarin zijn we het met baptisten eens. Je kunt als gedoopte verloren gaan, maar alleen door in ongeloof het bloed van Christus te vertreden; onrein te achten.” :::author_streamer 2::: ### _Veronderstelt de kinderdoop een verbondsmatige prediking?_ „Ja, verbondsmatig in de Bijbelse zin van het woord. Het praktiseren van de kinderdoop zal tot uitdrukking moeten komen in de wijze waarop je de gemeente ziet, aanspreekt en in het pastoraat bearbeidt. Het mag niet zo zijn dat je kinderen doopt, terwijl je baptistisch denkt en spreekt. Dan roep je zelf vragen en verwarring op.” ### _Hoe beoordeelt u de term ”erf van het verbond”?_ „Je krijgt vaak de indruk dat het gaat om het erf bij een boerderij. Je bent nog niet binnen, maar al wel in de buurt. Als de oudvaders spraken over het erf van het verbond, bedoelden ze het erfdeel. Een gedoopte is erfgenaam van Gods verbondsbelofte. Je kunt niet op het erf van een verbond staan. Er zijn wel tweeërlei kinderen van het verbond, maar geen twee compartimenten binnen het verbond.” ### _Wat is de relatie tussen doop en wedergeboorte?_ „In de belofte van het verbond ligt alles wat een mens nodig heeft om tot geloof en bekering te komen en de Zaligmaker te leren kennen. Dat moet wel voor je gaan leven. We worden vermaand en verplicht om er werkzaam mee te zijn. Het is geen automatische link. Er is wedergeboorte nodig. We moeten ook niet veronderstellen dat er al wedergeboorte en geloof is. Wel moeten we God voor waarachtig houden en beseffen dat de mens van zichzelf leugenachtig is. Dat maakt het wonder des te groter dat God met zulke mensen nog iets wil beginnen. Van een leugenachtig mens wil Hij een liefhebber van de waarheid maken. Dat belooft Hij. Daarom is er hoop voor ons en onze kinderen.” ### _Hij belooft het toch ook aan een ongelovige die tot Hem komt?_ „Ja, maar kinderen van christelijke ouders mogen in de lichtkring van het verbond opgroeien. Met de wetenschap dat God hen vóór was.” ### _De hervormde ds. Jac. van Dijk noemde de doop een sleutel waarmee je altijd binnen kunt komen._ „Dat is een heel mooi beeld. Dat kind is niet alleen welkom, maar van Godswege gerechtigd om binnen te komen. Het hóórt in dat huis en wordt er verwacht. Blijf je buiten, dan sta je door eigen schuld in de kou. Je weigert de gegeven sleutel te gebruiken.” :::author_streamer 3::: ### _Het gebed in het doopformulier wijst sterk op het scheidende karakter van de doop, met verwijzing naar de zondvloed en doortocht door de Rode Zee. Krijgt dit aspect voldoende aandacht?_ „Dat zou meer mogen gebeuren. Beide Bijbelse voorbeelden hebben twee kanten. Ze roepen ons ertoe op om ons oude leven te verlaten, daarvan te scheiden. Tegelijk wijzen ze op het voorrecht om een apart gezet volk te zijn en de verplichting die dat geeft. Het is een permanente verleiding om in denken en doen mee te gaan met de geest van de tijd. Tegen die geest ingaan, brengt vreemdelingschap met zich mee. Een christen is hier beneden een pelgrim.” :::inline_image 2::: ### _Ziet u de kinderdoop als een kernpunt in het gereformeerde belijden?_ „De doop is een kernpunt. De kinderdoop, als afgeleide daarvan, vind ik een belangrijk bijpunt. Niet minder, maar ook niet meer. Daarom respecteer en waardeer ik oprechte baptisten, zeker gereformeerde baptisten. Die waardering is er in onze traditie altijd geweest. Zelf ga ik regelmatig naar de Leicesterconferentie in Engeland. Daar kom je veel baptisten tegen; toch vind ik het daar altijd heerlijk. We hebben het niet over de doop, maar over de Heere en Zijn dienst, met over en weer veel geestelijke erkenning. In de ”prayer meetings” word ik vaak geraakt door de ootmoed in de gebeden.” ### _Ging de kinderdoop voor u persoonlijk meer betekenen?_ „Zeker. Als jongere en zelfs als beginnend predikant had ik er nooit zo op gereflecteerd. Dat veranderde toen ik als vader ons eerste kind mocht dopen. Dat was voor mij een bijzonder moment. Ineens realiseerde ik me heel diep: zo ben ook jij een keer gedoopt. Je naam is genoemd en de drie-enige God heeft Zijn heilige naam aan die van jou willen verbinden, zonder dat jij het besefte. Ik wist al wel dat God de eerste was in mijn leven, maar op dat moment drong het veel sterker tot me door. In de jaren erna is dat besef alleen maar sterker geworden.” ### _Wat te doen als mensen met een baptistische overtuiging lid willen blijven van een gereformeerde kerk?_ „Dat heb ik zelf gelukkig niet meegemaakt. Het gaat heel ver om die mensen onder censuur te zetten, maar het levert wel een enorm spanningsveld op. Je hebt het liefst dat ze zelf de logische conclusie trekken. Het baptistische standpunt is niet in lijn met de gereformeerde belijdenis. Willen ze toch blijven, dan moet je ze allerlei restricties opleggen. Leidinggevende taken kun je ze niet geven. Je zou dat een soort zachte tucht kunnen noemen. Ook daarmee voorkom je niet dat ze invloed hebben in de gemeente en anderen mogelijk aan het wankelen brengen. Kerkelijke eenwording lijkt me uitgesloten. Ik zou niet weten hoe dat moet. Misschien ligt dat ook wel aan onze wijze van denken, in kerkelijke hokjes. Daar zijn we in Nederland heel goed in. Ik heb zelf eens gepreekt in de kleine baptistengemeente van Wattisham. Dat was een mooie ervaring. Omgekeerd kan dat niet. Dat voelt wat ongemakkelijk.” _Volgende keer: ds G. Kater._

Ds. H. Korving: Voor het uitleggen van de kinderdoop hebben wij een ingewikkeld verhaal

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Voor Kohlbrugge onderstreept de doop de betrouwbaarheid van de belovende God

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Ds. H. Korving: Voor het uitleggen van de kinderdoop hebben wij een ingewikkeld verhaal

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Voor Kohlbrugge onderstreept de doop de betrouwbaarheid van de belovende God

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram