Leeg nest biedt nieuwe kansen

„Ik heb géén last van het legenestsyndroom gehad”, zegt de 61-jarige Mirjam (die in werkelijkheid anders heet) stellig. „Onze drie kinderen zijn allemaal uitgevlogen. Toen de eerste trouwde, zei mijn tante: „Nu ben je ze kwijt.” Dat vond ik zo raar, ik had juist bedacht dat we er een kind bijkregen.” Ze heeft nooit opgezien tegen de dag dat haar kroost zou uitvliegen. „Er is overal een tijd van en je groeit ernaartoe. Mijn man denkt er net zo over. We hebben nu meer tijd samen, dat is ook fijn.” Mirjams kinderen wonen met hun gezinnen binnen een straal van 11 kilometer om haar heen. Elke zondag zit haar eettafel vol kinderen en kleinkinderen. „Het zorgen is er nog steeds, maar niet meer continu”, zegt ze. „Ik kan me niet voorstellen dat er ouders zijn die er moeite mee hebben als hun kinderen uit huis gaan. Het is immers normaal dat zij op eigen benen gaan staan, dat doen we zelf toch ook?” ## Tranen Toch vloeien er weleens tranen wanneer kinderen uitvliegen, en soms nog veel ook. Vielen moeders vroeger in een gat doordat zij niet buitenshuis werkten, maar uitsluitend op de zorg voor hun gezin gericht waren; in onze tijd zijn er meer gescheiden moeders, die –na vaak toch al zware jaren– nu echt alleen achterblijven. Er is nog meer veranderd. „We hebben hechtere relaties met onze kinderen”, stelde psycholoog Marianne Simons onlangs in het AD. „Vroeger zeiden ze ”u”, nu zijn we eerder vrienden. Met het kleiner worden van gezinnen kwamen ouders en kinderen dichter bij elkaar te staan. Daarnaast steeg het gemiddelde onderwijsniveau. Dat leidde tot betere onderlinge communicatie en meer begrip voor elkaar. De generatiekloof lijkt kleiner te zijn geworden. Ook nam de welvaart toe, de huizen werden groter, waardoor mensen minder op elkaars lip zaten. Dat zorgde voor hechtere relaties.” Een hechtere groep dan het gezin bestaat er inderdaad niet. Als ouders, kinderen, broers en zussen hoor je bij elkaar. Je bent door de bloedband verbonden, deelt dagelijks lief en leed. Met elkaar vier je verjaardagen en vakanties. Met elkaar huil je aan het graf van opa, samen bezoek je een zieke tante. Je gaat jarenlang naar dezelfde kerk, hebt dezelfde buren, kent dezelfde leerkrachten. Als het goed is, is er onderling liefde, aandacht en zorg. En dwars door kleine conflictjes en grote meningsverschillen heen, weet je je, wanneer het erop aankomt, een eenheid. Als jonge ouder heb je soms –onbewust– het idee dat dit altijd zo blijven zal. Het lijkt haast onbestaanbaar dat een dergelijke hechte groep ooit uit elkaar zou vallen. Tijd om daar diep over na te denken, krijg je doorgaans overigens niet. De verantwoordelijkheid voor opgroeiende kinderen vergt veel tijd en energie. ## Doelloosheid En toch komt dan dat onomkeerbare moment dat de kinderslaapkamer wordt leeggeruimd. Je kostbare gezin, waar zo lang alles om draaide, waarvan je zo intens kon genieten en waarvoor je zo veel over had, bestaat niet meer. Geen wonder dat sommige ouders worden overvallen door diep verdriet en heftige ontreddering. In het boek ”Het lege nest”, dat vorig jaar verscheen, stellen de auteurs Dorine van der Wind en Deidre van Enthoven dat 35 procent van de ouders hiermee te kampen krijgt. De symptomen? Gevoelens van verdriet, gemis, depressiviteit, doelloosheid, eenzaamheid; het ontstaan van irritaties en spanningen; minder eetlust, meer slaapproblemen. Ook angst- of schuldgevoelens komen soms om de hoek kijken. Niet zelden zit een moeder juist in de overgang als haar kroost uitvliegt, en heeft ze ook nog eens zorgen om haar ouder wordende ouders. Dan kan het lastig worden om te beoordelen of alleen dat lege nest de oorzaak van haar klachten vormt… ## Vaders Ondertussen blijkt het ook voor menig vader meer dan even slikken, als hij z’n kids ziet vertrekken. Toen voormalig politicus Gert-Jan Segers op Facebook over het uit huis gaan van zijn oudste schreef, leverde hem dat een stroom van reacties op. „Ze gaat naar Leiden”, mijmerde Segers. „De stad waar ik 29 jaar geleden ging wonen, studeren, denken, liefhebben, feesten, lachen, huilen, geloven, twijfelen en weer geloven. De stad waar mijn ouders mij hebben losgelaten, op hoop van zegen. (…) En nu moet ik Anne de ruimte geven die mijn ouders mij gaven.” In interviews noemde hij het afscheid pijnlijk en mooi, maar ook een les. Je moet, zegt Segers, leren vertrouwen dat je kinderen in Gods handen zijn, ook als je zelf niet meer dagelijks dichtbij bent én je moet leren om opnieuw je plek te vinden als ouders, met z’n tweeën. Dat ook vaders moeite kunnen hebben met het uitvliegen van hun kuikens, weet Esther Jansen, psychologe en oprichter van Insight Nederland (insightnederland.nl), uit ervaring. Niet dat zij in haar praktijk vaak mannen ziet in relatie tot dit onderwerp. „Maar ik spreek wel jongeren die merken dat hun vader last heeft van het legenestsyndroom. Zo’n vader praat dan niet over zijn moeite met het feit dat de kinderen de deur uitgaan, maar hij uit die in bijvoorbeeld prikkelbaarheid; plotseling is hij snel geïrriteerd of boos. Ik heb sterk de indruk dat het probleem onder mannen meer voorkomt dan wij zien en horen, omdat zij indirecter reageren.” Overigens melden ook moeders zich in eerste instantie meestal niet vanwege wat wij het legenestsyndroom noemen, stelt de psychologe vast. „Zij zeggen: ik kan niet meer genieten, ik voel me doelloos, ik ben depressief. Als je dan doorvraagt, blijken de kinderen recent uit huis te zijn gegaan.” In veel gevallen speelt er meer, constateert Esther Jansen. „Het legenestsyndroom legt dan iets bloot wat al langer sluimerde. Onverwerkte gebeurtenissen, veranderingen in het huwelijk of onvervulde verlangens. Er is niet zo heel veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, maar wel staat vast dat een leeg nest echt niet per se tot klachten leidt. En hoewel het best lastig is te bepalen wanneer dingen samenvallen, zie je vaak dat er al iets sluimerde, wat door het uit huis gaan van de kinderen getriggerd werd. Dit hoeft trouwens niet iets heel groots te zijn.” :::inline_image 1::: In de ruim 25 jaar dat ze haar praktijk runt, ziet de psychologe het probleem niet afnemen, integendeel. „Moeders hebben tegenwoordig weliswaar meer afleiding doordat ze buitenshuis werken, maar dat kan ook een uitstellende factor vormen en er juist voor zorgen dat onverwerkte gebeurtenissen of andere problemen pas aan de oppervlakte komen wanneer de zorg voor kinderen wegvalt. Hier komt bij dat het aantal gescheiden moeders stijgt, waardoor de eenzaamheid groter is geworden. Sociale verbondenheid is zeker een beschermende factor bij het legenestsyndroom.” :::author_streamer 1::: Hoewel rouw ten diepste iets anders is, weet Esther Jansen dat sommige moeders het wel zo ervaren en ziet zij ook paralellen: „Net als in het geval van rouw is het belangrijk dat je je gevoelens accepteert. Ze mogen er zijn. Bij Insight gebruiken we vaak de uitspraak ”what you resist, persists”. Het heeft geen zin om verdriet rond het lege nest weg te duwen. Dan is het alsof je bezig bent een strandbal onder water te houden. Dat kost heel veel energie, en ergens anders komt hij toch wel weer naar boven. Accepteren werkt beter. Net als normaliseren. Zeg tegen jezelf: dit komt vaker voor, ik ben niet de enige die hier last van heeft. Tegelijk moet je je aandacht verleggen. Neem de tijd om nieuwe interesses te ontwikkelen, vraag jezelf af: wat zit er in mij waar ik tot nu toe nooit tijd voor heb gehad? Dan kan de nieuwe situatie ook een nieuwe kans met nieuwe mogelijkheden worden.” Mogen de kinderen van je verdriet weten of is dat voor hen juist belastend? Esther Jansen: „Je mag het best benoemen, maar gun jezelf eerst even tijd, wacht totdat de scherpste randjes ervan af zijn. Vraag jezelf vervolgens af hoe je het op een luchtige manier met je kinderen kunt delen. Geef je verdriet verder vooral een plaats in je gebed.” :::author_streamer 2::: :::kader 1::: :::kader 2::: :::kader 3::: :::kader 4:::

Leeg nest biedt nieuwe kansen

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Leeg nest biedt nieuwe kansen

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram