Rattenjager Bart Zee denkt als een rat

Met ferme tred loopt hij over het boerenerf. Het is donker. De nacht is zijn vriend, want juist in het donker komen zijn doelwitten naar buiten. Hij staat even stil. Zoekend, zich oriënterend, om te ontdekken of ze er al zijn. De dieren met wie hij vannacht een afspraak heeft, ook al weten ze dat zelf nog niet. Zachtjes legt hij een grote tas op de grond. Hij maakt hem open. Een luchtdrukgeweer komt tevoorschijn. Een nachtkijker. Kogels. Hij tuurt door de richtkijker met warmtebeeld en nachtzicht naar de stapel hout bij de boerenschuur. Vanuit het donker lichten groene silhouetten op. Als ze bewegen, is het hem duidelijk: het zijn ratten. Voorzichtig legt hij de buks op het statief en richt. Een doffe knal weerklinkt. Een van de ratten, die hem zojuist nog vanuit het duister met grote kraalogen aanstaarde, valt geluidloos om. Zijn maatje, een minstens zo stevig exemplaar, staat er onbewogen bij. Het slimme dier heeft totaal niet door dat het beter weg kan rennen. Daarvoor klonk er te weinig geluid. Zonder angst snuffelt hij om zich heen: een perfect doel voor het volgende gerichte schot. :::author_streamer 1::: Een nacht als deze is een goede, weet rattenbestrijder Bart Zee uit ervaring. Als de ratten zich allemaal onbevreesd uit hun schuilplaats wagen en op zoek gaan naar eten, maakt hij de meeste kans om ze te doden. Soms raakt hij er wel zestig op een avond. Snel en effectief. Niet dat hij doodt voor zijn plezier of vanuit een haat voor ratten. Maar hij weet dat zonder rattenbestrijders als hij, de rat al snel de overhand krijgt. En dan? Dan komen er uitbraken van bijvoorbeeld de ziekte van Weil en ontstaat er gevaar voor de volksgezondheid. Daarom zal hij ook nóóit zonder handschoenen dode ratten aanraken. ## Fascinerend Eigenlijk komt hij helemaal niet over als een rattenjager, voor zover daar een bepaald type van is. Hij is een rustige man, grijzend, een zestiger met een baardje en een bril. Al jaren verdient hij de kost als leraar geschiedenis op een middelbare school. Zijn leerlingen weten niet dat hij er nog een andere baan op na houdt. Zijn collega’s wel. Die vinden het fascinerend wat hij doet. De meeste mensen zien nou eenmaal liever geen ratten in hun leefomgeving. Hijzelf evenmin. Toch gebeurt dat weleens. Hij woont namelijk vlak bij de IJssel. De eerste keer dat hij er één bij zijn eigen huis zag, was tamelijk onverwacht. Een dode muis in een van zijn muizenvallen was plotsklaps verdwenen. Niet veel later ontdekte hij de boosdoener: een bruine rat die zich schuilhield achter een mand. Maar dit beest had bij het verkeerde huis aangeklopt: de brutale streek betekende meteen het einde van het knaaggrage dier. :::inline_image 1::: Het ratten jagen is een uit de hand gelopen hobby voor Bart. Hij herinnert zich de fascinatie die hij als jochie al had voor het geweer van zijn opa, dat in de meterkast stond. Daar mocht hij niet aankomen, maar ernaar kijken deed hij wel. Later haalde hij zijn jachtakte. En vier jaar geleden begon hij een eenmansbedrijf in de de bestrijding van ratten: Rattenplan. Hij weet dat hij nuttig werk doet. Een rattenstelletje kan wel honderd nakomelingen verwekken. Veel te vaak ontmoet hij mensen die vanwege ratten wanhopig zijn geworden. Huiseigenaren bij wie ze door de keuken rennen, bijvoorbeeld. Restaurantuitbaters die vuurbang zijn dat de rat het einde van hun reputatie en hun zaak betekent. Boeren die duizenden euro’s schade hebben, omdat de knaagdieren aan de bekabeling van hun melkmachines vreten. En dan heb je nog gevaren als stal- en woningbranden vanwege doorgeknaagde bedrading, en ziektes onder vee en huisdieren door verontreinigd voer of oppervlaktewater. Met voldoening merkt hij daarom dat steeds meer mensen hem weten te vinden als er rattenstront aan de knikker is. ## Cowboys Hij sjort even aan zijn pet. Trekt zijn donkere jas recht, met daarop duidelijk zichtbaar het embleem van ERaNed, de brancheorganisatie voor ecologische rattenbestrijding. Hij draagt het met trots: het is wat hem onderscheidt van zijn onopgeleide collega’s. Cowboys noemt hij ze, de niet-gecertificeerde, illegale rattenjagers. Mannen die soms maar weinig kaas gegeten hebben van het veilig gebruik van een luchtbuks. En dan heeft hij het nog niet eens over de oplichters: rattenjagers die wel enorme bedragen vragen, maar weinig meer doen dan de klant berooid achterlaten. Nee, dan de leden van ERaNed, de échte rattenjagers. Mannen en vrouwen die hun papieren op orde hebben en hun kennis op peil. Zelf kan hij vanaf 25 meter afstand met een kogel een euromunt raken en dus ook van grote afstand een rat recht in het hart, de hersenen of longen schieten. Dat is het mooiste, als met één schot – poef – het licht bij het beest uitgaat. Een rat is tenslotte ook een dier, dat hoeft niet onnodig pijn te lijden. :::author_streamer 2::: Het kost wat, al die certificeringen en het materiaal. Daarom is het voor hem onmogelijk om alleen van het ratten jagen te leven. Na de zomer gaat hij een dag minder per week werken als geschiedenisleraar. Maar fulltime rattenjager worden? Dat zal waarschijnlijk niet lukken. ## Kwaadwillend Achter hem klinkt geritsel. Een rossige vos maakt zich uit de voeten en draait zich nog even naar hem om, net voordat hij uit het zicht verdwijnt. De dikke staart trots omhoog, als een groet van de ene rattenjager aan de andere. Het zijn dit soort ontmoetingen die het werk extra leuk maken. Vooral het buitenaf werken doet hij graag. Natuurlijk; krijgt hij een wanhopig telefoontje van iemand met ratten in de kruipruimte, dan vindt hij het een zwaktebod om de beller in de kou te laten staan. Dan zet hij goede vallen, die sterk genoeg zijn om een rat meteen te doden. Al zijn ratten slim en weten ze elkaar soms voor vallen te waarschuwen met een geurstof in hun uitwerpselen. Maar het liefst gaat hij naar boerenerven en buitengebieden. Wordt hij gebeld, dan brengt hij eerst de boel in kaart. Waar lopen de ratten? Welke methode om ze te vangen is de beste: die van de rattenval of de luchtbuks? Verwachten de grondeigenaren nog bezoek? Zijn er kinderen aanwezig, of huisdieren? Allemaal wezenlijke vragen waarop hij een antwoord moet hebben, voordat hij aan de slag gaat. Heeft hij een geschikt moment gevonden, dan seint hij de politie in dat hij met geweer een bepaalde locatie gaat bezoeken. Daarmee voorkomt hij gedoe. Een collega van hem was nog niet zo lang geleden op weg naar een klus toen hij ineens omringd werd door politie. Wat bleek: een omstander had hem aangezien voor een kwaadwillende. Hij kon zich al snel verklaren, maar toch: beter voorkomen dan genezen. :::author_streamer 3::: Als hij op locatie aankomt en zich gereedmaakt voor de bestrijding, doet hij altijd nog een laatste risicoanalyse. Is de mestput op het terrein van de boer inderdaad dicht, zoals die beloofd had? Zijn er geen onverwachte bezoekers gekomen? Pas als alle seinen op groen staan, kan de jacht echt beginnen. Al geldt dan nog steeds: bij twijfel niet schieten. En daar mag wat hem betreft een uitroepteken achter staan. ## Heerlijk maaltje Dat hij een cool beroep heeft, hoef je hem niet te vertellen. Hij merkt het aan anderen, als hij vertelt over zijn werk. Er wordt gegriezeld en er is respect. De rattenjacht is niet voor iedereen weggelegd. Toch vertelt hij net zo lief over de wat saaiere kant van zijn baan: die van voorlichting en preventie. Want ze zijn boeiend, de verhalen over zijn nachtelijke avonturen. Maar veel liever heeft hij dat mensen hun afval tijdig weggooien, hun etensresten opruimen en hun kippenrennen goed sluiten, zodat er niks overblijft voor knaagdieren. Anders blijven die terugkomen, hoe vaak hij ze ook bejaagt. Wering is de beste bestrijding, is zijn motto. Hij ontmoet regelmatig mensen die uit liefde voor vogels vetbollen hebben hangen, en bakken met zaad. Maar als vogels dat kunnen vinden, kunnen ratten dat ook. Hij moet de eerste knager nog tegenkomen die zo’n heerlijk maaltje kan weerstaan. :::author_streamer 4::: En ondertussen wordt de rattenpopulatie in Nederland alleen maar groter. Niet alleen door de slordigheid van de mens. De grootste veroorzaker van de toename van ratten is klimaatverandering. Ratten kunnen steeds beter overleven in Nederland. Er zijn mensen die moeite hebben met zijn beroep. Die vinden dat ook een rattenleven gespaard moet worden. Maar hij is pragmatisch genoeg om daar een andere keuze in te maken. Wacht maar tot de ratten bij jou door de keuken lopen, denkt hij dan. Het is fijn om door je werk te kunnen bijdragen aan de veiligheid van mens en dier. Helaas werken zowel gemeenten als sommige provincies vaak niet echt mee. De eersten zijn bang voor negatieve publiciteit, merkt hij, en zetten liever weinig effectieve vallen in het riool dan dat ze een man met een buks inhuren. Wat de laatsten betreft: hij zou willen dat er landelijk beleid kwam voor het bestrijden van de rat met een luchtbuks, zodat ontheffingen makkelijker worden afgegeven aan gecertificeerde rattenbestrijders. Hij haalt even lichtjes zijn schouders op. Ach, ook zonder de gemeenten als opdrachtgevers is er nog genoeg te doen. Laat hem maar ratten bestrijden voor particulieren. Ze opsporen en uitzoeken hoe hij ze het beste te pakken kan krijgen. Hij grinnikt even: hij kan inmiddels al aardig denken als een rat. Precies zoals een goede rattenjager betaamt. :::kader 1::: :::kader 2:::

Rattenjager Bart Zee denkt als een rat

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Speuren naar muskusratten

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Rattenjager Bart Zee denkt als een rat

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Speuren naar muskusratten

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram