Waarom museumdirecteur Femke Haijtema gek is op haar werk

Haar werkkamer achter in Museum Gouda is een van de weinige ruimtes waar het zonlicht vrij spel heeft. Haijtema’s bureau ligt vol paperassen. Een boekenkast is van boven tot onder gevuld met publicaties over kunst, cultuur en Goudse historie. Haar dagen zijn goed gevuld, bleek al toen er een gaatje voor een interviewafspraak gezocht moest worden. Waarmee ze dan zo druk is? Haijtema: „Iemand die niet zo bekend is met musea vroeg mij laatst: „Kijk je dan de hele dag of de schilderijen wel recht hangen?”” Met een grote glimlach: „Dat lijkt me heerlijk. Maar nee.” Serieuzer: „Ik ben bezig met de tentoonstellingen die nu spelen, maar ook met de plannen die we hebben voor de toekomst en met bijvoorbeeld de jaarrekening. Als directeur schaak ik op allerlei borden tegelijk. Ik ben verantwoordelijk voor zowel de artistieke kant als het zakelijke deel. Het werk is heel uiteenlopend. Dat komt ook doordat we een heel kleine organisatie zijn, met zeventien mensen in totaal. Iedereen doet van alles en nog wat.” :::author_streamer 1::: Een of twee keer per jaar heeft het museum een nieuwe grote tentoonstelling. „Het organiseren daarvan is vaak een traject van jaren. We proberen kunst te lenen van bijvoorbeeld het Rijksmuseum, of van internationale musea. Dan moet je goed nadenken welk verhaal je daarbij wilt vertellen. En je begint elke tentoonstelling weer bij nul: met een lege muur en een heel nieuw verhaal. Het mooie is om te proberen elke keer weer relevant te zijn.” Het is best bijzonder datHaijtema op deze post is terechtgekomen. „Ik ben namelijk socioloog. Na mijn studie werkte ik als onderzoeker bij het ministerie van Sociale Zaken. Ik vond het werk vreselijk, ook al was het precies waarvoor ik was opgeleid. Maar ja, wat wilde ik dan met mijn leven? Ik besloot te solliciteren naar de baan van secretaresse bij het Rembrandthuis. Na een week ontdekte ik dat ik het werk daar heel leuk vond. Vervolgens ben ik de marketing gaan doen voor het museum. Nog weer later ging ik bij Boijmans Van Beuningen in Rotterdam gaan werken. Daarna werd ik hoofd tentoonstellingen bij het Fries Museum en Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden. Tot ik bedacht dat ik het liefst zelf de baas over een museum zou willen zijn. Toen heb ik gesolliciteerd in Gouda.” :::author_streamer 2::: Een studie kunstgeschiedenis heeft ze nooit gevolgd. Dat hoeft ook niet, zegt ze. „Ik leer elke dag bij in het museum. En ik ben een generalist; ik heb verstand van publiek en mensen. Dat is best handig als je als museum verhalen wilt vertellen.” ## Polarisatie In haar zoektocht naar een museum waar ze leiding aan zou kunnen geven, kwam ze bij Gouda uit. Waarom? „Dit is een interessante plek. Er woont een vrij grote orthodox-gereformeerde groep en Gouda is de meest Marokkaanse stad van Nederland. Die combinatie intrigeert. Ik had meteen allemaal ideeën voor het museum, zoals aandacht besteden aan de migratiegeschiedenis van Gouda. Iedereen komt ergens vandaan en heeft migranten onder zijn voorouders. Ik geloof dat het goed is om onze geschiedenis van migratie in historisch perspectief te plaatsen. Dat helpt tegen polarisatie. Een ander thema dat steeds terugkomt, is de positie van vrouwen. Ik sta zelf als directeur op de roemruchte schouders van mijn voorganger, Josine de Bruyn Kops. Zij was in de jaren zeventig een van de eerste vrouwelijke museumdirecteuren. In die functie probeerde ze vrouwelijke kunstenaars een podium te geven. Die lijn probeer ik door te zetten. Daarbij vind ik het heel belangrijk om bezoekers verder te laten kijken dan de aannames die we hebben over het verleden. Over de zeventiende eeuw denken we, geïnspireerd door Vadertje Cats, dat elke vrouw braaf de hele dag achter een borduurwerk zat. Maar vrouwen deden toen van alles en nog wat. Alleen lieten zij minder sporen na, doordat ze minder rechten hadden. Vertel je hun verhalen, dan kun je de nuance terugbrengen in het beeld dat we over vrouwen uit het verleden hebben.” ## Enthousiasme Wat haar betreft is er geen mooiere functie dan die ze nu heeft, zegt ze, terwijl het enthousiasme uit haar ogen spat. „Ik kom uit een familie van kleine middenstanders. Voor mij voelt het aansturen van een museum alsof ik een winkel heb. De bezoekers zijn de klanten, onze tentoonstellingen zijn onze producten. We hebben een jaaromzet, een kasboekje. Het is allemaal heel tastbaar en concreet. En toch gaat het ook over iets hogers. Voor mij is kunst een essentiële menselijke behoefte waar het leven beter van wordt. Daar dragen we met dit museum aan bij. Niet omdat we rijk willen worden, maar omdat we impact willen hebben.” Die impact heeft het Museum Gouda, daarvan is ze overtuigd. „Vorig jaar hadden we een tentoonstelling over Edith, een Joods meisje uit Gouda dat vermoord is in Auschwitz. Een gewoon Gouds meisje uit een gewoon Gouds gezin dat door Gouwenaars verraden werd. De tentoonstelling liet zien: dit kan dus zomaar gebeuren als je over een groep praat als over buitenstaanders. Naar aanleiding daarvan gingen ambtenaren van de gemeente in gesprek over wat je doet als er regels zijn die tegen je geweten indruisen. Dan denk ik: yes! Dit is een voorbeeld van hoe je als museum effect kunt hebben. Want het is mooi om veel bezoekers te krijgen, maar het gaat niet alleen om de kwantiteit. Elke bezoeker die geraakt wordt door een tentoonstelling, is er één.”

Waarom museumdirecteur Femke Haijtema gek is op haar werk

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Het geheim van Gouda

Een huis als een museum

Van tulp tot hond in het Openluchtmuseum

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Waarom museumdirecteur Femke Haijtema gek is op haar werk

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Het geheim van Gouda

Een huis als een museum

Van tulp tot hond in het Openluchtmuseum

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram