Wat te doen als een baptist lid wil blijven van een gereformeerde kerk?

Ledenverlies door veranderde opvattingen over de kinderdoop speelt ook binnen de Hersteld Hervormde Kerk. De mate verschilt sterk per gemeente, weet ds. G. Kater uit ervaring. Maar in alle plaatsen waar hij diende, werd de predikant van de hersteld hervormde gemeente te Ridderkerk met vragen over de doop geconfronteerd. „Dat vind ik op zichzelf waardevol, want die vragen bieden mooie openingen voor een gesprek over de Bijbelse grond van de doop en over de inhoudelijke betekenis ervan.” ### _Waarom leeft het vraagstuk in de ene gemeente veel sterker dan in de andere?_ „Soms is er sprake van onderlinge beïnvloeding door generatiegenoten, een beïnvloeding die binnen een gemeente behoorlijk grote gevolgen kan hebben. Soms is er een evangelische gemeente of baptistengemeente in de directe omgeving die een bepaalde aantrekkingskracht heeft. In veel gevallen zie je trouwens dat mensen niet alleen over de doop anders gaan denken, maar dat ook begrippen als wedergeboorte, geloof en heiliging anders worden ingevuld. De inhoud van de gereformeerde belijdenis wordt op meerdere punten onder kritiek gesteld. Het gevolg is dat deze mensen meestal na kortere of langere tijd vertrekken naar een evangelische gemeente.” ### _Is er een innerlijke samenhang in de verschuiving van denken op al die punten?_ „Ik wil waken voor generalisering, maar constateer wel dat je deze combinatie vaak ziet. In ons land zijn baptistische gevoelens doorgaans sterk verbonden met het theologische klimaat van de evangelische beweging. ” ### _In hoeverre is verwarring over de doop het gevolg van de verdeeldheid in visie op de kinderdoop onder predikanten van gereformeerde signatuur?_ „Dat is zonder meer een grote zwakte van de gereformeerde gezindte. Laten we in alle eerlijkheid in deze spiegel kijken. We geven zelf aanleiding tot vragen over de kinderdoop. Allereerst: leven we persoonlijk, ambtelijk en kerkelijk uit dat wat we belijden over de doop en het genadeverbond? Of zijn die wel onderdeel van onze belijdenis, maar functioneren ze niet of nauwelijks in ons geestelijk leven en gemeenteleven? Dan moeten we er niet vreemd van opkijken als gemeenteleden kritische vragen gaan stellen over de doop van kinderen. Vervolgens: naar aanleiding van honderd jaar Afscheiding verscheen in 1934 een boek met de titel ”Een eeuw van strijd over verbond en doop”. Binnenkort kan er een boek verschijnen met de titel ”Twee eeuwen van strijd over verbond en doop”. De kerkelijke breuklijnen lopen in heel veel gevallen samen met verschillen in visie op het genadeverbond en de betekenis van de Heilige Doop. Dat verzwakt het getuigenis van de kerk ten aanzien van het dopen van kinderen. Mijn oproep is: laten we teruggaan naar wat onze gereformeerde belijdenis erover zegt. Die geeft helder weer wat de Bijbelse grond en betekenis van de doop van kinderen is, en laat ruimte voor enige nuanceverschillen in uitwerking en verwoording.” ### _Op grond van diezelfde belijdenis komen predikanten toch tot behoorlijk uiteenlopende standpunten over de kinderdoop?_ „Daar zit een theologische discussie van eeuwen achter, die je niet eenvoudig in een paar zinnen kunt samenvatten. Onze Drie Formulieren van Enigheid geven het denken van het gereformeerd protestantisme ten tijde van de Reformatie weer. Later ontstaat, met name binnen het puritanisme, een benadering van het genadeverbond waarbij de band tussen verbond en verkiezing sterker benadrukt wordt, om het genadekarakter van Gods heil te waarborgen. :::inline_image 1::: Deze ontwikkeling heeft een behoorlijke invloed gehad binnen een aantal kerken in Nederland. Daar voelt men zich vaak sterker aan deze traditie verbonden dan aan de lijn die je vindt in de gereformeerde belijdenisgeschriften en liturgische formulieren. De wat andere verbondsvisie hoeft niet per definitie te leiden tot een versmalling van het aanbod van Gods genade. Maar als ik ergens lees dat de beloften van Gods verbond alleen voor de uitverkorenen zijn, is dat een uitwerking die in strijd is met wat onze gereformeerde belijdenis heel duidelijk zegt in antwoord 74 van de Heidelbergse Catechismus.” ### _Is de realiteit niet dat veel predikanten in de gereformeerde gezindte baptistisch denken en per inconsequentie kinderen dopen?_ „In ieder geval wordt die indruk gewekt door bepaalde verschijnselen. Denk aan het feit dat in sommige gemeenten kinderen in doordeweekse diensten worden gedoopt. Dat is veelzeggend. Een van de twee sacramenten die Christus heeft ingesteld, wordt niet op Gods dag bediend. Het komt ook voor dat er in doopdiensten niet of nauwelijks een relatie is tussen de prediking en de doopbediening, waarmee de waarde van de kinderdoop wordt gerelativeerd en gedevalueerd. Je wekt zo de indruk: het moet wel gebeuren, maar het is niet zo belangrijk. Of er wordt een dooptoespraak gehouden die ook uit de mond van een baptistische voorganger bij het opdragen van kinderen zou kunnen komen. Het gemeenschappelijke element is dat het Bijbelse spreken over verbond en doop niet of onvoldoende tot zijn recht komt. Mijn indruk is overigens dat er de laatste jaren meer wordt gesproken over de inhoudelijke betekenis van de doop. Vanwege de invloed uit baptistische kringen worden we als kerken van de gereformeerde gezindte gedwongen om ons veel grondiger te bezinnen op dit sacrament. Dat is op zich winst.” ### _Maar wie van de predikanten uit de gereformeerde gezindte zou ons doopformulier op déze wijze hebben geschreven?_ „Dat is een goede vraag. Wij zijn soms minder onbevangen in ons spreken over de betekenis van verbond, belofte en doop dan de kerken van de Reformatie. Dat heeft vaak te maken met allerlei ontwikkelingen rondom deze thema’s in de kerkgeschiedenis na de Reformatie. Juist daarom is het enorm waardevol dat we dit doopformulier hebben en in alle kerken van de gereformeerde gezindte gebruiken. Het stelt ons voor de spiegel: spreken wij op dezelfde Bijbelse toonhoogte over de kinderdoop als dit spreken van de kerken van de Reformatie? :::author_streamer 1::: Bepaalde vragen over het formulier kunnen overigens ook veroorzaakt worden door een niet goed verstaan van wat de opstellers bedoelden te zeggen. Het is goed om te weten dat ons formulier een ingekorte versie is. Oorspronkelijk stond er in het onderwijzende gedeelte dat God Zijn belóften verzegelt. Zo moet ook het dankgebed worden gelezen. Van Zijn kant belooft God ons en onze kinderen Zijn volle heil, maar alleen in de weg van levend geloof en bekering worden Gods verbondsbeloften vervuld in ons hart en leven.” ### _De inkorting van het formulier was niet verstandig?_ „Voor het motief om de lengte van het formulier wat te beperken, heb ik begrip. Voor het juiste verstaan ervan was het beter geweest als het beloftekarakter van dat wat God toezegt explicieter in de tekst was blijven staan.” ### _Wat doet herdoop van gemeenteleden met de verhoudingen binnen families?_ „Herdoop roept heel veel op aan emoties, spanning, zorg en vragen. Ik adviseer ouders en andere familieleden om in alle openheid het gesprek hierover aan te gaan. Belangrijk is dat je voor jezelf helder hebt waarom kinderen gedoopt horen te worden. Zijn we in staat om dat uit te leggen? Er is op dit punt veel onkunde en verlegenheid door gebrek aan verworteld zijn in het Woord van God en de gereformeerde belijdenis. :::inline_image 2::: Laten we ons tegelijk realiseren dat een andere doopvisie iemand niet buiten het Koninkrijk van God houdt. Van baptisten zoals Bunyan, Spurgeon en Philpot kunnen we veel leren als het gaat om het geestelijk leven uit Gods genade in Christus. Dat neemt niet weg dat ik hun baptisme als een dwaling zie, heel vaak ontstaan uit verzet tegen overwaardering van de doop binnen de Anglicaanse Kerk.” ### _Is het bijwonen van een dienst voor herdoop legitiem?_ „Persoonlijk zou ik dat niet kunnen. In het licht van de Schrift is herdoop een publieke afwijzing en verwerping van de als kind ontvangen doop; van dat wat de HEERE Zelf toen al betekend en verzegeld heeft. Mensen die zich laten overdopen beseffen dat niet altijd, maar dit is ten diepste wel wat er gebeurt. Voor ouders die het kind ooit ten doop hielden, moet dat heel pijnlijk en verdrietig zijn. Het lijkt me wel belangrijk dat we onze persoonlijke beslissing op dit terrein op een inhoudelijke manier uitleggen en toelichten.” ### _Moeten mensen met een baptistische overtuiging lid kunnen blijven van een presbyteriaanse gemeente, als ze dat wensen?_ „Misschien mag ik eerst een wat prikkelende tegenvraag stellen. Moet ik mijn kinderen kunnen laten dopen in een baptistische gemeente, als ik dat wens? Iedereen voelt wel aan dat dit niet reëel is, omdat ik dan iets vraag wat ingaat tegen het belijden van die gemeente. Andersom geldt dat evenzeer. Het lijkt mij niet zuiver als iemand na een persoonlijke verschuiving in doopvisie en overdoop in volle rechten lid wil blijven van een gemeente waar de doop van kinderen als voluit Bijbels beleden wordt; die persoon ook openbare geloofsbelijdenis heeft afgelegd in gemeenschap met déze belijdenis. In de hersteld hervormde kerkorde staat dat iemands lidmaatschap van de kerk vervalt door een overgang naar een andere kerk of geloofsgemeenschap. In sommige gevallen betekent overdopen dat je hiermee lid wordt van de gemeente waar de overdoop plaatsvindt. In een dergelijke situatie onttrekt iemand zichzelf aan de kerk door zich te laten overdopen.” ### _Nu besluit een echtpaar niet tot herdoop, maar wel tot het ongedoopt laten van hun kinderen._ „Dat is een minder vergaande stap, maar het blijft een afwijzing van het doopstandpunt en de dooppraktijk binnen de gemeente. Als kerkenraad is het goed om eerst in een pastorale setting het gesprek aan te gaan en te luisteren naar wat mensen beweegt. Hoe zien ze de doop in het licht van de Schrift? Hoe zien ze hun veranderde visie in het licht van de openbare geloofsbelijdenis, die ze in veel gevallen hebben afgelegd? Je voert dat gesprek in de hoop en het uitzien dat mensen op hun schreden terugkeren en gaan inzien dat de doop van kinderen voluit Bijbels is. Blijven ze volharden in hun baptistische overtuiging, dan kunnen ze naar mijn overtuiging niet in het volle lidmaatschap toegang hebben en houden tot het Heilig Avondmaal. Het kan niet zo zijn dat mensen het ene sacrament dat binnen de gemeente bediend wordt openlijk afwijzen, en wel deelnemen aan het andere sacrament. Terwijl ze met hun openbare geloofsbelijdenis hebben uitgesproken van harte achter Gods Woord en de gereformeerde belijdenisgeschriften te staan.” ### _Spurgeon vierde in zijn hotelkamer in Menton het avondmaal met christenen van allerlei denominaties, omdat de eenheid in Christus hem zwaarder woog dan het doopstandpunt._ „Ja, dat blijft een spanningsveld. Ik weet van een kerkenraad die om deze reden een vorm van gastlidmaatschap toekende aan baptisten die zich voor het overige van harte verbonden wisten met de gereformeerde leer en ook geen enkele onrust in de gemeente veroorzaakten. Daar kun je kerkordelijke vragen bij stellen. Het blijft een verlegenheidsoplossing, maar als die voortkomt uit een oprecht verlangen om recht te doen aan de eenheid in Christus, kan ik zo’n beslissing begrijpen. Als het gaat over het hart van het geestelijk leven uit Gods genade, kan er zelfs meer geestelijke eenheid worden ervaren met een baptist dan met iemand die de doop van kinderen belijdt. Het is eerlijk om ook dat te benoemen. ” ### _Drs. Berend Coster stelde in een artikel in het RD dat geloofsdoop en kinderdoop beide gelegitimeerd worden door het Nieuwe Testament en beide zijn gezegend in de geschiedenis van de kerk._ „Zo zal ik het niet zeggen, dat is me echt te relativerend. Het baptisme als zodanig blijf ik zien als een dwaling. Wel mogen we blij zijn met alle zegen die God in baptistische kring gegeven heeft en nog geeft over de verkondiging van het Evangelie van Zijn genade in Christus Jezus.” ### _Wat betekent de kinderdoop voor u persoonlijk?_ :::inline_image 3::: „Daarin heb ik een ontwikkeling doorgemaakt. Ik ben opgegroeid in een kerkelijke gemeente waar relatief weinig aandacht voor de positieve betekenis van doop en genadeverbond was, al ben ik tegelijk dankbaar voor wat ik er heb meegekregen. Nadat de Heere in mijn leven kwam, kreeg ik veel vragen rond dit thema. Dat leidde tot een lange zoektocht. Het duurt wel even eer je zicht hebt op alle verschillende lijnen rondom doop en genadeverbond, verwoord door mannen als G. Boer, I. Kievit, G.H. Kersten, C. Steenblok en K. Schilder. :::author_streamer 2::: Ten slotte kwam ik uit bij Calvijn. Vooral door het bestuderen van zijn Bijbelse theologie kreeg ik veel meer oog voor de waarde van Gods beloften, die Hij aan ons voorhoofd betekent en verzegelt in de Heilige Doop. Zijn beloften blijven wáár; vast en zeker. Ze zijn de eerste grond waarop het geloof leert rusten en het laatste houvast in dagen van geestelijke strijd en aanvechting. Daarnaast zijn alle beloften van Gods verbond ook een voortdurende pleitgrond in het dagelijks gebed van mijn vrouw en mij voor al onze kinderen. Ze geven ons hoop en verwachting van de HEERE, dat Hij in hun hart en leven zal werken door Zijn Woord en Geest. Want Hij gedenkt in der eeuwigheid aan Zijn verbond.”

Wat te doen als een baptist lid wil blijven van een gereformeerde kerk?

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Voor Kohlbrugge onderstreept de doop de betrouwbaarheid van de belovende God

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Wat te doen als een baptist lid wil blijven van een gereformeerde kerk?

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Voor Kohlbrugge onderstreept de doop de betrouwbaarheid van de belovende God

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram