Alexander Russelman weet zich geroepen als hoeder van Kasteel Ter Horst

De klok in het torentje van huis Ter Horst klinkt lieflijk, maar op de brug over de slotgracht staat een jonge Duitse herdershond vervaarlijk te blaffen. Kwaadwillend is hij niet, laat Alexander Russelman (57) weten. Kwispelend volgt het dier zijn meester naar het kantoor van de kasteelheer en houthandelaar, een voornaam vertrek met uitzicht op de brug en de voormalige koetshuizen. Voor de hoge ramen staan twee bureaus met beeldschermen. Tussen de beide vensters hangt het geschilderde portret van vader Henk Russelman op jonge leeftijd. Zijn zoon neemt plaats aan de door hemzelf gemaakte tafel van perenhout, waarop een nummer van ”De Landeigenaar” ligt. Hét vakblad over beheer van het buitengebied. Op de boekenkast staat een opgezette fazant. Tegen de achterwand van de voormalige eetkamer hangt de huid van een krokodil, inclusief kop. „Die kocht mijn opa op een veiling. Op het dak van zijn auto heeft hij hem naar huis vervoerd, de kop van het dier op de voorruit. M’n oma vond het niks, dus hij moest naar de zolder. Ik vind hem wel mooi.” :::author_streamer 1::: Een schilderij uit de achttiende eeuw toont een voorname dame, telg van de familie Hackfort, die het huis jarenlang in bezit had. Het werd in 1557 gebouwd in opdracht van Wijnand Hacfort, destijds burgemeester van Arnhem. Op het timpaan in de voorgevel prijkt nog altijd het wapen van de familie. Het zijraam van het kantoor biedt zicht op de voormalige oranjerie met trapgevel uit de vijftiende eeuw, het oudste pand van de gemeente Apeldoorn. ## Hartaanval Op de vraag wat deze plek voor hem betekent, antwoordt de eigenaar van Ter Horst kort en bondig: „Alles! Het werk hier is mijn hobby, mijn leven. Er zijn weken dat ik nauwelijks het terrein af kom. Ik ben altijd bezig met de houthandel, het in stand houden van het landgoed, de natuur hierachter. Dat is mijn passie.” Weilanden die noodgedwongen van de hand werden gedaan, kocht hij terug om er bos of natuurterrein van te maken. Het landgoed omvat inmiddels weer 37 hectare bos en weiland. „De boerderij iets verderop kon ik in 2008 kopen. Dat is nu een zorgboerderij voor jongeren met problemen.” :::inline_image 1::: In 1933 kwam het landgoed in handen van opa Hendrik Russelman, houthandelaar in Zaandam. „Hij zocht iets in het buitengebied met een vijver waarin hij het hout kon wateren. Ter Horst stond al jaren leeg en was behoorlijk vervallen, dus hij kon het voor niet al te veel geld kopen. Loenen ligt aardig centraal en Ter Horst had een mooie bosopstand en een geschikte vijver.” De houthandelaar had het landgoed weer aardig op orde, toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. De bezetter betrok het kasteel; de familie Russelman mocht per gratie in de kelder bivakkeren. Een groot deel van het archief ging verloren. „Gelukkig bleef het oorlogsdagboek van mijn opa behouden. Van dag tot dag hield hij bij wat hier gebeurde. De officieren liepen dronken en met modderpoten door het huis en nodigden voor de avond hoertjes uit. Dat vond mijn opa verschrikkelijk. Bij de bevrijding zag het er hier vreselijk uit. Tot zijn dood was mijn grootvader bezig om de zwaarste schade te herstellen. In 1947 is hij op 51-jarige leeftijd overleden aan een hartaanval, door alle stress.” ## Oregon Zijn weduwe zette de houthandel voort met zoon Henk, die in het huwelijk trad met Justina Hillegonda (Justa) van Voorst van Beest, een patriciërsdochter uit Gorinchem. In de oorlogsjaren had ze vaak op Kasteel Ter Horst gelogeerd. Het paar betrok de eerste verdieping van het landhuis. Moeder Russelman bewoonde de begane grond. Achter de schermen regeerde zij alles, ontdekte Alexander bij het ouder worden. „Als kind had ik dat niet in de gaten.” Zijn vader hield van rust en sprak niet meer dan nodig was. Moeder Justa, extravert en ondernemend, was zijn tegenpool. „De bevolking van Loenen keek destijds wel wat tegen ons op. Ik was de jongste van de drie zonen en voelde me in het dorp een buitenbeentje. Gelukkig is dat voorbij. De mensen beseffen nu dat hier net als overal gewerkt moet worden, en niet te weinig ook.” Als tiener was hij heel bleu. „Met mijn meao-diploma op zak ging ik mijn vader helpen. Ik was zijn hulpje. Mijn moeder had dat wel in de gaten en vond dat ik wat van de wereld moest zien. Van mij hoefde dat niet, maar ze regelde werk voor me op een boomkwekerij in de Amerikaanse staat Oregon. In dat jaar heb ik meer geleerd dan in al de jaren ervoor. Ik werd in het diepe gegooid en moest me zien te redden. Dat was heel goed voor me.” ## Ondenkbaar In 1995 overleed oma Russelman op bijna 100-jarige leeftijd, vader Russelman het jaar daarop. „Ik heb hem gevonden in de tuin, helemaal verstijfd. Dat was wel dramatisch, ja. De laatste jaren van zijn leven was hij gebrekkig en zwaar op de hand. De inkomsten uit de houthandel waren ontoereikend om huis en landgoed in stand te houden, dus het was hier weer een behoorlijk vervallen toestand. Na zijn overlijden waren er interessante kopers en werden we onder druk gezet door advocaten. Ook de accountant van de houthandel adviseerde het hele spul te verkopen, maar ik wilde hier niet weg. In 1998 hebben mijn moeder en ik twee ooms en mijn twee broers uitgekocht.” :::inline_image 2::: Ze sloten de deal via de directeur van de Rabobank in Loenen. „Hij zat aan deze tafel en zei: „Alexander, je krijgt de financiering onder voorwaarde dat je over een jaar hebt aangetoond dat het lukt. Anders moet je alles alsnog verkopen. Ik hoefde geen plan te schrijven; er is niets op papier gezet. Na het gesprek gaven we elkaar een hand en dat was het. Vandaag ondenkbaar. Ik begon met een grote schuld, een vervallen kasteel en een houthandel die bijna failliet was.” :::author_streamer 2::: Direct na het sluiten van de overeenkomst nam de nieuwe kasteeleigenaar contact op met de gemeente Apeldoorn. „De zondagse salon op de begane grond bood ik aan als trouwlocatie. Daar was belangstelling voor. Ik heb die kamer opgeknapt en een halfjaar later is daar voor het eerst een huwelijk gesloten.” Blikvanger in de trouwzaal is de originele zandstenen schouw met figuren en motieven in renaissancestijl. Voor kenners een parel. ## Schuilkapel De tweede verdieping, door de jaren heen in gebruik als opslagruimte, verbouwde hij, met het idee die particulier te gaan verhuren. Een klant van de houthandel attendeerde hem op een ict-bedrijf dat kantoorruimte zocht. „Dat werd mijn eerste huurder. Momenteel huist er een bedrijf voor opleidingen. De koetshuizen stonden leeg; ook die heb ik verbouwd tot kantoorruimte. Zo is het gaan rollen. We hebben nu als huurders een advocatenkantoor, een ingenieursbureau en een bedrijf dat locaties voor vergaderingen en bijeenkomsten aanbiedt. Ik heb er weinig last van. Overdag ben ik aan het werk in de houthandel. Als ik naar huis kom, is het personeel van die bedrijven al vertrokken. Ook in de weekenden heb ik alle rust. Ideaal!” De onderneming die de voormalige oranjerie huurde, ging failliet. „Ik wilde een nieuwe huurder zoeken, maar mijn vrouw stelde voor er een gastenverblijf van te maken. Ik heb erin toegestemd onder voorwaarde dat zij alles regelt. Ze vindt het contact met de mensen prachtig en het loopt als een tierelier. De huurders komen overal vandaan, van Amsterdam tot Litouwen.” :::inline_image 3::: In het rechter koetshuis liet de rooms-katholieke familie Hackfort een schuilkapel bouwen, met een kunstig barokaltaar. Deze kapel wordt een enkele keer nog gebruikt voor een kerkelijk huwelijk, laat Russelman weten. „Dat komt hier weinig meer voor. Hij is vooral interessant voor de rondleidingen door vrijwilligers van de Stichting Wijnand Hackfort.” ## Niet verduurzamen Samen met zijn moeder, die optrad als het gezicht van het kasteel en de marketing en publiciteit voor haar rekening nam, ging hij ook beurzen, feesten en partijen, wijnproeverijen en concerten organiseren. „Daar zijn we later mee gestopt. Het gaf heel veel werk en drukte, terwijl het onder de streep bijna niks opleverde. Zo nu en dan had ik aardig strijd met mijn moeder, wel een positieve strijd. Zij had soms wat andere ideeën dan ik, maar zonder haar was het me niet gelukt. Ze deed alles voor me en was ook in de dorpsgemeenschap heel actief. Dat heb ik niet.” Na het overlijden van zijn moeder, in 2014, kocht hij zijn enige nog levende broer uit. Nu is hij de enige eigenaar van Ter Horst. Zes jaar geleden kocht hij de campingboerderij aan de achterzijde van het landgoed. „Het werd me daar te druk. Een deel van de grond heb ik beplant met bomen. De camping verhuur ik en is nu een extra bron van inkomsten voor het landgoed.” :::author_streamer 3::: Na twintig jaar sparen liet Russelman eerst de koetshuizen uit 1792 volledig renoveren. Daarna volgde het kasteel. „Dat heeft een jaar in de steigers gestaan. Vooral de restauratie van het dak kostte een vermogen. Alle materialen stonden op een noodbrug. Een deel van de renovatie is bekostigd door de provincie; het overgrote deel moet je zelf betalen. Alles wat aan huur en inkomsten uit de houthandel binnenkomt, gaat op aan onderhoud van het huis. Met respect voor de historie. Ik ga niet verduurzamen. Daarmee tast je het oorspronkelijke karakter aan.” ## Vleugel :::inline_image 4::: De kamer van zijn moeder, op de begane grond, liet hij volledig intact. Naast een rek met Delfts blauwe borden hangt het portret van overgrootvader Van Voorst van Beest. De vleugel, een Bechstein, wordt al jaren niet meer bespeeld. „Ik heb vroeger piano leren spelen, maar nu ontbreekt het me aan tijd ervoor.” Zelf bewoont hij de eerste verdieping van het kasteel. „Het enige wat ik daar doe, is slapen en eten. De rest van de tijd zit ik in mijn kantoor of ben ik buiten bezig.” Ondanks alle werkzaamheden en uitgaven voor het landgoed ervaart hij het niet als een blok aan zijn been. „Dan kun je beter vertrekken. Bij mijn vader en grootvader is het beheren van Ter Horst hun dood geworden. Ik heb er nog steeds plezier in. Anderen zal ik het niet aanbevelen. „Je moet geen perfectionist zijn, dan word je hier gek.” Op termijn wil hij landgoed en huis onderbrengen in een constructie waarmee hij versnippering door vererving kan voorkomen. „Mijn twee dochters krijgen een vinger in de pap; het werk zal door mensen van elders moeten gebeuren. Bij mijn overlijden wil ik alles geregeld hebben. Oma had niks geregeld, dat drama wil ik mijn dochters niet aandoen. Ik blijf hier wonen zolang het kan. Leven op een andere plek kan ik me niet indenken.”

Alexander Russelman weet zich geroepen als hoeder van Kasteel Ter Horst

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Genieten van een oud landgoed

Jan Richard en Rikie Krepel maakten landgoed Klarenbeek weer tot een parel

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Alexander Russelman weet zich geroepen als hoeder van Kasteel Ter Horst

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Genieten van een oud landgoed

Jan Richard en Rikie Krepel maakten landgoed Klarenbeek weer tot een parel

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram