De kinderdoop als bron van discussie en scheiding

Op het stenen plaatsje voor een royale twee-onder-een-kapwoning in Capelle aan den IJssel staat een trampoline. Bij de vorige pastorie had die een plek in de tuin. Hier werd hij wegens ruimtegebrek vlak naast het trottoir geplaatst. Dat heeft ook voordelen, ontdekte ds. J.J. ten Brinke. „Buurkinderen komen soms vragen of ze er een poosje op mogen springen. Dat levert mooie contacten op.” De predikant van de hervormd-gereformeerde gemeente in de met Rotterdam vergroeide plaats aan de IJssel weet zich sterk betrokken op jongeren. In het bijzonder de kerkelijke jeugd die aan zijn ambtelijke zorg is toevertrouwd: jongeren die hij wekelijks onderwijst in de gereformeerde geloofsleer. In de slotfase van de belijdeniscatechisatie besteedt hij veel aandacht aan de Heilige Doop en het Heilig Avondmaal. „Er is een grote behoefte om daar intensief over te spreken.” Bij het onderwijs over de doop laat hij de vragen rond de kinderdoop in eerste instantie rusten. „Ik begin met de vraag wat de doop inhoudt, vooral vanuit Romeinen 6: het sterven en opstaan met Christus. Pas de tweede avond ga ik in op wat ik het goed recht van de kinderdoop noem. Als je dat vanuit de Schriften kunt onderbouwen, worden heel veel vragen weggenomen en groeit de verwondering over het feit dat God in alles de Eerste blijkt te zijn.” ## Tussenstap In de hervormde gemeenten die hij diende –te Bleiswijk, Stolwijk, Oud-Beijerland en nu Capelle aan den IJssel– werd hij niet massief geconfronteerd met baptistische ideeën. „Ik krijg wel signalen uit andere gemeenten waar dit aan de orde is. Vaak speelt mee dat iemand op een krachtige manier tot persoonlijk geloof komt, in ieder geval dat zo duidt. Als dit samengaat met contacten met evangelische christenen, kan herdoop een grote aantrekkingskracht hebben.” Het is een verschijnsel dat hij in de volle breedte van de gereformeerde gezindte waarneemt. Met dit verschil dat leden uit behoudende afgescheiden gemeenten zich vaak eerst aansluiten bij een hervormd-gereformeerde gemeente. „Soms als tussenstap, om zich daarna aan te sluiten bij een gemeente met een evangelische inslag. Vaak zijn het betrokken mensen, die hebben geworsteld met de vragen rond de toe-eigening van het heil. Als ze tot ruimte komen, kan het verlangen groeien om dat op een bijzondere wijze te mogen markeren.” Een van de oorzaken ligt voor de predikant, hoofdbestuurslid van de Gereformeerde Bond, in een gebrekkig geworteld zijn in de grote lijnen van de Schriften en daarmee het gereformeerde belijden. „Dat geeft een grote openheid naar kringen waar de beleving een belangrijke plaats heeft en het denken meer gebaseerd is op losse Bijbelteksten, zonder rekening te houden met de bredere context en vooral de eenheid van Oude en Nieuwe Testament. Ook de biografie van mensen speelt meer dan eens een rol.” ## Overdopen Voor het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond was de ontwikkeling reden om meerdere uitgaven in de Artios-reeks te wijden aan de kinderdoop. Oud-voorzitter ds. A.J. Mensink schreef een van deze boekjes. „Aan een latere druk werd voor kerkenraden een hoofdstuk toegevoegd over de vraag hoe om te gaan met leden die zich laten overdopen in een andere gemeente. Ook ds. J.J. Verhaar schreef voor dezelfde serie een boekje over de doop. Een tweede boekje van ds. Mensink over dit thema, onder de titel ”Gedoopt leven”, is in aantocht.” De aantrekkingskracht van de geloofsdoop is voor de predikant uit Capelle een zaak die van ouders, kerken van gereformeerd belijden en predikanten om zelfreflectie vraagt. „Veel jongvolwassenen die verlangen naar een leven met de Heere en daar invulling aan zoeken te geven, signaleren in traditionele gemeenten een gebrek aan merkbaar levend geloof en stellen eerlijke, confronterende vragen. Ze constateren terecht dat de kinderdoop voor velen in de praktijk van het geloofsleven nauwelijks betekenis lijkt te hebben, in de kerkelijke gemeente niet en in het gezin niet. Aan de andere kant kan het spreken over verbond en doop zo veel vanzelfsprekendheid ademen, dat evenzeer het leven ontbreekt. Wanneer de gemeente wordt aangesproken als verbondsgemeente zonder de klem dat verbondskinderen ook Adamskinderen zijn en tot geloof en bekering moeten komen, gaat er iets wezenlijk mis. Het gedoopt zijn roept om een geloofsantwoord: komen tot Christus en levende omgang met de God van de doop. Als dat spanningsveld verdwijnt, is het niet vreemd dat juist oprecht betrokken christenen vragen krijgen bij de kinderdoop. De diepe betekenis van de doop is dan uit het zicht verdwenen.” :::inline_image 1::: ## Verschuiving Zelf weet hij zich gezegend met ouders voor wie Gods verbondstrouw grote betekenis heeft. „Niet dat er een doopkaart in onze slaapkamer hing of onze doopverjaardag werd gevierd. Die vormen hebben wij als kinderen pas later ontdekt in onze eigen gezinnen. Mijn ouders brachten ons wel bij dat God Zich in Zijn genade aan ons verbonden heeft en dat Hij dat verzegeld heeft in de Heilige Doop. Dat Hij werkelijk te vertrouwen is en welwillend om ons te ontvangen. Ze spoorden ons aan om ons aan de Heere Jezus toe te vertrouwen en te vertrouwen op wat God belooft als de God van het verbond. Dat zeiden ze niet alleen met woorden, ze straalden het ook uit. Daarom is Psalm 22 voor mij heel bijzonder.” :::author_streamer 1::: Regelmatig geeft hij in de kerk het vijfde vers van de berijming van deze psalm op. „Dat kan ik dan niet met droge ogen zingen, zeker niet als mijn moeder erbij is. Voor mijn ouders was het praktijk dat ze ons vanaf het vroegste begin op de Heere wierpen. Het heeft me van jongs af aan doordrongen van de grote waarde van de kinderdoop.” Zijn doopkaart hangt boven de deur van zijn studeerkamer. „Ik loop er elke dag meerdere keren onderdoor. God laat in mijn doop zien dat Hij de eerste is, in Zijn volkomen betrouwbaarheid. „Vanaf de moederschoot bent U mijn God.” Aan Hem mag en kun je je volledig overgeven, vanwege de gekruisigde en opgestane Christus. Daar is de doop een teken en zegel van. Bij herdoop wordt de doop een teken en bevestiging van mijn geloof in plaats van een teken en zegel van Gods belofte, van het met Christus gestorven en opgewekt zijn. Dat is het kernverschil. Laat ik iets zien of laat God iets zien? Het verklaart tegelijk waarom verandering van doopstandpunt vaak samengaat met verschuivende opvattingen op andere vlakken. Niet altijd, gebiedt de eerlijkheid te zeggen.” ## Eenheid Als gemeenteleden moeite hebben met de doop van hun kinderen of zelf herdoop overwegen, luistert hij eerst goed naar hun verhaal. Om te peilen waar die moeite vandaan komt. Vervolgens neemt hij de tijd om met hen grondig over de Bijbelse betekenis van de doop te spreken. „Op een gegeven moment moet je aangeven hoe je er in de kerkelijke context mee omgaat. Voor dat gesprek neem ik een ouderling mee. Het is niet mijn persoonlijke standpunt, maar dat van de kerkenraad, waarmee we in een lange gereformeerde traditie staan. We zeggen duidelijk dat de praktijk van de kinderdoop hoort bij ons belijden en daarmee niet iets is waarmee je binnen de gemeente verschillend kunt omgaan.” :::inline_image 2::: Belangrijk is daarbij voor ds. Ten Brinke of het gewijzigde doopstandpunt ook consequenties heeft voor de visie op andere onderdelen van het belijden. En welke houding het gemeentelid binnen de gemeente wil gaan innemen. „De eenheid van de gemeente mag er niet door onder druk komen te staan. Daarom zullen we deze gemeenteleden geen plek geven binnen het jeugd- en toerustingswerk en ook niet kandidaat stellen voor een ambt, ondanks de geestelijke verbondenheid die er kan zijn.” ## Positief spreken In zijn prediking hoedt hij zich voor polemische uitspraken. „Vanuit de Schriften probeer ik op een positieve manier Gods spreken over verbond en doop door te geven. Met de ruimte én de klem ervan. Het verbond, met de doop als verbondsteken en -zegel, belooft én roept op tot bekering en geloof.” :::author_streamer 2::: Deze overtuiging, die hij van huis uit meekreeg, verdiepte door de persoonlijke omgang met het Woord van God, de prediking in de gemeente en de groei van zijn gezin. „We hebben zeven kinderen ontvangen. De zekerheid dat God zich aan hen heeft verbonden, is een grote troost. Ik weet hoe bestreden die kan zijn als kinderen andere wegen gaan. In pastorale gesprekken lees ik nogal eens de geschiedenis van Jakob bij Pniël. „Ik laat U niet gaan, tenzij Gij mij zegent.” Elke avond dragen we onze eigen kinderen aan God op. Meermalen klinken daarbij diezelfde woorden, zij het iets gewijzigd, waarbij we de namen van onze kinderen noemen. „We laten U niet gaan, tenzij Gij hen zegent.” Zo mag je bij de Heere aanhouden, omdat Hij zich aan hen verbonden heeft en dat verzegelde met de Heilige Doop. Dat is voor mij onopgeefbaar geworden. Al gaat het uiteindelijk niet om de doop zelf, maar om de God en de Christus van de doop.” ## Opa Van nabij maakte hij een ontroerend voorbeeld mee van Gods verbondstrouw. „Een opa in een vorige gemeente die ik diende, bad dagelijks voor een kleinzoon die de kerk vaarwel had gezegd en verstrikt zat in de wereld van drugs en alcohol. Na een kort ziekbed overleed hij, zonder de verhoring van zijn gebed te zien. Toen hij nog boven aarde stond, bleek dat hij jaren eerder met deze kleinzoon had afgesproken dat die in de rouwdienst het orgel zou bespelen. Dat heeft die jongen gedaan. Vanaf de zondag na het overlijden van zijn grootvader zat deze kleinzoon op het plekje van opa in de kerk. Hij heeft daar inmiddels belijdenis gedaan. Ook na onze dood kan en wil God Zijn naam verheerlijken in de levens van onze kinderen en kleinkinderen. Dat heeft Hij Zelf beloofd. Met eerbied zeg ik daarom tegen mezelf en tegen andere ouders: „Houd Hem daaraan!” Hij gaat door met Zijn werk.” :::kader 1:::

De kinderdoop als bron van discussie en scheiding

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Voor Kohlbrugge onderstreept de doop de betrouwbaarheid van de belovende God

Hierom moest Johannes de Heere Jezus dopen

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

De kinderdoop als bron van discussie en scheiding

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Voor Kohlbrugge onderstreept de doop de betrouwbaarheid van de belovende God

Hierom moest Johannes de Heere Jezus dopen

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Meer Terdege

Over Terdege

Service & contact

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram