In dit museum stap je al lezend je kindertijd in

Op de eerste verdieping van het KinderBoekenHuis staan boeken die je niét mag lenen. Onder meer antieke exemplaren, met de titels in goudkleur op de ruggen: ”Langs verschillende wegen”, ”Sprookjes van moeder de gans”, ”Uit de natuur”. En: ”Bijbelsch dagboekje voor kinderen”. Erin bladeren mag wel. Iets verderop is een hoek met kinderboeken die zijn uitgegeven tijdens de Tweede Wereldoorlog. De inhoud ervan werd gecontroleerd door de Kultuurkamer, vertelt museumcoördinator Kina Werkman. Een boek over Dik Trom, waarin de personages een voetbalwedstrijd spelen en het ‘Nederlandse’ team het wint van het ‘Duitse’, kwam bijvoorbeeld niet door de screening. Ze pakt een van de boeken uit de kast. „Dit is gedrukt op behang, vanwege de papierschaarste.” Aan de binnenkant van de omslag is dat goed te zien: „Behangsel No 17292, oliedruk, sanitair”, staat er, in grote, blauwe drukletters. Een ander exemplaar is flink beschadigd. „Hier is een kogel doorheen gegaan. Waar en waarom, dat weten we niet. We laten dit boek vaak zien als er schoolkinderen op bezoek zijn.” :::author_streamer 1::: ## Meisje Je wordt er gewoon zelf een beetje knus van, van dit museum. Dat begint al als je het vanbuiten ziet. Beschermend als een grote broer staat een Groninger kerk – gebouwd in de middeleeuwen – er vlak achter. Het museumgebouw is niet monumentaal, maar heeft wel een geschiedenis. Eerder zat er een basisschool in; sinds tien jaar is het het onderkomen van het KinderBoekenHuis. In de etalage herinneren boekjes rond het thema ”wonen” aan vervlogen tijden. ”Afke’s tiental”, ”Het kleine huis op de prairie” en een ruim negentig jaar oude uitgave van ”Het huisje in de sneeuw”. Op een hoek van de gevel is een grote illustratie aangebracht. Er staat een meisje op. Haar lange haren zijn met een elastiek bijeengebonden in een paardenstaart. Ze zit op een stoeltje, een opengeslagen boek op schoot. Verdiept in een verhaal. Hier kruip je met een boekje in een hoekje. Hier ga je weer even terug naar de tijd dat je zelf kind was en, al lezend, de wereld vergat. :::inline_image 1::: :::author_streamer 2::: **Passie** „Ik hoor van veel bezoekers dat ze hier een gevoel van nostalgie en sentiment ervaren”, zegt Kina. Samen met haar man runt ze een eigen bedrijf en daarnaast is ze, op vrijwillige basis, coördinator bij het KinderBoekenHuis. „Mensen zien hier ineens iets terug wat ze allang vergeten waren: een boekje dat ze als kind lazen. Ik houd zelf ook van de nostalgie en de sfeer die je op deze plek vindt. Als je een boek ziet dat je als kind las, brengt dat je terug naar je jeugd.” Ze is voor dit werk gevraagd, vertelt ze. Van tevoren niet wetend hoeveel tijd het in beslag zou nemen. „Ik ben er fulltime mee bezig.” Gelukkig valt het goed te combineren met haar eigen bedrijf en wordt ze ondersteund door een legertje vrijwilligers. „Zo is er een werkgroep educatie, die activiteiten organiseert voor onder meer schoolklassen, en een werkgroep collectiebeheer, die de collectie up-to-date houdt. Onder de vrijwilligers zijn gepensioneerde leerkrachten en een bibliothecaris. „Iedereen heeft z’n eigen specialisme, maar allemaal hebben we dezelfde passie voor boeken en lezen.” :::inline_image 2::: ## Uniek Het KinderBoekenHuis, dat dit jaar zijn veertigjarig bestaan viert, is zowel een museum als een bibliotheek. Je kunt er allerlei boeken lezen en bekijken: van uitgaven van rond 1900 tot eigentijdse titels en van zondagsschoolboekjes tot kleurrijke pop-upboeken. Dat je de meeste exemplaren mag pakken en erin mag bladeren, maakt dit museum uniek, vindt Kina. Ook worden alle boeken uitgeleend, met uitzondering van antiquarische en andere bijzondere exemplaren. Woon je ver weg, dan kun je het boek via de post terugsturen. In de collectie ligt de nadruk op kinderboeken tot en met de jaren tachtig van de vorige eeuw. Dat heeft alles te maken met de totstandkoming van het KinderBoekenHuis. De oprichtster, Toos Saal-Zuurveen uit Winsum, deed in de jaren tachtig voor haar studie sociologie onderzoek naar het kindbeeld in kinderboeken. „Omdat ze nog wat boeken miste, zette ze een oproepje in de krant”, vertelt Kina. „Waarop ze 800 kinderboeken kreeg. Na haar studie zocht ze daar een goed plekje voor, en zo is het KinderBoekenHuis ontstaan. In 2004 is Toos overleden.” :::inline_image 3::: ## Hollandsch gezin Nog regelmatig krijgt het museum boeken aangeboden, vertelt Kina. „In de begintijd werd bijna alles aangenomen; tegenwoordig moeten we strenger zijn. Ons eerste criterium is: hebben we het al? Vervolgens kijken we of een boek iets toevoegt aan de collectie: wat vertelt het over een bepaalde tijd, werd het veel gelezen? Ook bekijken we de staat ervan. Als een boek helemaal uit elkaar valt, maar het is wel een bijzonder exemplaar, dan kan het worden gerestaureerd.” Boven in het museum staan de bijzondere collecties. Antieke jeugdboeken, kinderboeken uit de Tweede Wereldoorlog en zogenaamde kwartjesboeken – uitgegeven in crisisjaren voor de oorlog, om de jeugd wat te lezen te bieden en schrijvers en drukkers aan het werk te houden. Beneden staat de rest van de collectie: rug aan rug in witte kasten, alfabetisch gesorteerd op de namen van de auteurs. „We denken na over een andere manier van presenteren”, zegt Kina. „Zoals een indeling per tijdvak. Ook zou het mooi zijn als we de voorkanten wat meer zouden kunnen laten zien.” Maar dat is nog toekomstmuziek. Voorlopig staat ”Een Hollandsch gezin in Indië” uit de jaren twintig nog vlak bij ”Florian niemandsdochter” uit 1995. Daaromheen zijn vier planken gevuld met W.G. van der Hulst en zijn zoon: W.G. van der Hulst jr. „Van deze schrijvers hebben we bijna alles.” Specifiek voor reformatorische bezoekers staat er genoeg wat herkenning oproept. „We hebben ook een collectie zondagsschoolboekjes. Die werden vroeger cadeau gedaan aan kinderen van de zondagsschool. Uitgeverij Callenbach was een bekende naam op dat gebied. Deze boekjes zijn er in verschillende uitvoeringen. Boven staan de goedkopere uitgaven; die zijn vrij kwetsbaar. Met Kerst werden er boekjes van betere kwaliteit geschonken; die vind je op de benedenverdieping.” :::author_streamer 3::: :::inline_image 4::: ## Retrolezen Wat het doel is van het KinderBoekenHuis? Kina: „Wij willen het belang van kinderboeken naar voren brengen. We laten zien hoe belangrijk lezen is en dat je daar veel van kunt leren. Er valt zo veel uit een jeugdboek te halen, bijvoorbeeld hoe mensen vroeger met elkaar omgingen. Er komen veel basisschoolklassen op bezoek, en studenten van de pabo. Met beide doelgroepen doen we het project retrolezen. Zelf vind ik dat ik een van de leukste dingen die wij organiseren. De leerlingen moeten daarvoor aan hun ouders of opa en oma vragen wat zij vroeger lazen. Als zo’n basisschoolklas vervolgens hier op bezoek is, gaan we een van die boeken opzoeken en voorlezen. Er komen dan woorden voorbij als baker en deerne. Dus gaan er allemaal vingertjes de lucht in: „Wat is dat?” Het grappige is: na een tijdje is er geen vinger meer te zien, want dan gaan de kinderen helemaal op in het verhaal. Zo ontdekken ze: je hoeft niet alle woorden te kennen om een boek te kunnen begrijpen.”

In dit museum stap je al lezend je kindertijd in

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Gezocht: jonge lettervreters

Minder diep kunnen lezen door sociale media

Sarah van der Maas móét schrijven, of ze nu lezers heeft of niet

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

In dit museum stap je al lezend je kindertijd in

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Gezocht: jonge lettervreters

Minder diep kunnen lezen door sociale media

Sarah van der Maas móét schrijven, of ze nu lezers heeft of niet

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram