Jan Walhout was evangelist onder moslims in Guinee, nu is hij gids voor Godzoekers in Breda

Wat verscholen ligt het voormalige kerkgebouw aan de Vriesdongen, een straat aan de rand van Breda. Tientallen jaren kwam hier een kleine gereformeerde gemeente samen. In augustus 2015 werd die opgeheven. Nu biedt het pand onderdak aan inloopcentrum De Lichtboei, een evangelisatieproject van de classis Dordrecht van de Gereformeerde Gemeenten. De voormalige consistorie is omgevormd tot kantoor en spreekkamer. Een deur verder ligt de gemeenschapsruimte. De voormalige kerkzaal wordt alleen gebruikt voor het maaltijdproject en bijzondere gelegenheden, zoals een kerstbijeenkomst. Jan Walhout (61), van origine techneut, werd in 2024 aangesteld als evangelist. Hij groeide op in een traditioneel gezin in Borssele, aangesloten bij de plaatselijke gereformeerde gemeente. Op de kerkelijke wereld daarbuiten had hij geen zicht. Dat veranderde, toen hij na de reformatorische mavo naar een seculiere mts ging. Daar was hij de eerste jaren een eenling. „Ik bad voor mijn eten, en met feestjes van klasgenoten deed ik niet mee. Daar maakten ze soms grapjes over, maar in het algemeen werd het gerespecteerd. Mijn sociale leven bleef gericht op de eigen kerkelijke gemeenten.” ## Verwachting Tijdens zijn hts-studie – hij had inmiddels belijdenis gedaan – ging een oudere studiegenoot stagelopen bij de Zending Gereformeerde Gemeenten (ZGG) in Nigeria. „Dat leek ook mij wel wat. Ik heb gesolliciteerd, ben aangenomen en kreeg een opdracht mee. Onder mijn leiding is een brug gebouwd over een regenrivier.” Het stagejaar veranderde zijn leven ingrijpend. „Ik was christen met de mond. Het verblijf in Nigeria heeft me stilgezet. Ik kwam in contact met Nigeriaanse jongens die de Bijbelschool volgden en daar heel veel voor hadden opgegeven. Ze zagen mij als een zendeling, van wie ze konden leren. In werkelijkheid had ik hen niets te bieden als ze met geloofsvragen kwamen. Toen is Jan door de mand gezakt. Hoe is het in je botte hersens opgekomen om daar onbekeerd naartoe te gaan? Ook in Nederland mag je niet onbekeerd wezen, maar op het zendingsveld is het nog schrijnender.” In Nigeria werd hij voor het eerst innerlijk geraakt. „De Heere sprak tot me door Zijn Woord, in een simpel kerkje. Het ging over de beker van de zwijmeling, uit Jesaja. „Die gij voortaan niet meer zult drinken.” Dat gaf hoop, zelfs voor mij.” ## Zending :::inline_image 1::: Na de studie en militaire dienst was hij jarenlang werkzaam in de techniek. Daarnaast volgde hij de Cursus Godsdienstonderwijs van de Gereformeerde Gemeenten. Op de bodem van zijn hart sluimerde het verlangen om dienstbaar te zijn in de zending, maar een sollicitatie voor een technische functie leverde een afwijzing op. In 1999 vertrok hij met vrouw en kinderen alsnog naar het zendingsveld. Als evangelist voor Boké, een stadje in het gematigd islamitische Guinee. Door de stage in Nigeria was hij de wereld al anders gaan bekijken. „Als je een paar maanden in Afrika bent geweest, kom je anders terug. Je wordt je bewust van de impact van sociale omstandigheden, je gaat ook anders naar de kerk kijken. Die is groter dan de gereformeerde gemeenten in Zuid-Beveland.” Voor taalstudie verbleef het gezin eerst een halfjaar in Dakar, de hoofdstad van Senegal. „Daar zaten we zonder team en waren we op elkaar aangewezen. Dat is best confronterend. Op zondag gingen we naar een internationale evangelische gemeente. Dat werpt je terug op de vraag: waarom ben ik eigenlijk gereformeerd? Wat houdt dat in en wat is de meerwaarde ervan? In Afrika ben ik de Drie Formuleren van Enigheid gaan waarderen. Dat proces begon al tijdens de voorbereiding, toen we een periode in Parijs woonden. In Boké was nog geen christelijke kerk en moesten we van de grond af beginnen.” :::author_streamer 1::: ### _Hoe kwam u in contact met moslims en waardoor raakten ze geïnteresseerd?_ „Ik nam het werk over van mijn voorganger, die al Bijbelstudie deed met wat mannen. Terugkijkend moet ik constateren dat het merendeel zich vooral verbonden wist met de persoon van de zendingswerker en de voordelen die dat opleverde. Niet met het Evangelie.” ### _Wat is in uw optiek de juiste houding in een pionierssituatie?_ „Met de mensen om je heen leven, doen wat zij doen en proberen er voor hen te zijn. Daarmee geef je hopelijk een getuigenis dat hen nieuwsgierig maakt. Naast de Bijbelstudie hadden we op zondag een samenkomst in een zaaltje. De sociale controle is in moslimlanden sterk, maar het leven in een stad gaf mensen van elders bepaalde vrijheden. De familie keek niet constant op hun vingers. Dat maakte de drempel naar ons minder hoog.” ### _Hoe begeleidde u geïnteresseerde moslims?_ „Dat is best ingewikkeld. Al pas je je zo veel mogelijk aan, je blijft als rijke blanke een vreemdeling. Achteraf bezien lieten we mensen met belangstelling voor de Bijbel te veel aan hun lot over. Tijdens onze eerste termijn zijn twee jonge mannen gedoopt. Ze bleven thuis wonen en werden daar dermate onder druk gezet dat ze het christelijk geloof weer vaarwel hebben gezegd. Bekeerlingen hebben in zo’n situatie een sociaal vangnet nodig; een nieuwe gemeenschap waarin ze zich geborgen weten. In Nederland is dat een christelijke gemeente, maar die was daar niet. In die omstandigheden hadden we hen als zendingsteam meer bij moeten staan. Met het oog op ons vertrek na kortere of langere tijd waren we van mening dat ze moesten leren op zichzelf te staan. Dat is een goed standpunt, maar je leert dat niet van de ene op de andere dag. De ZGG heeft van die ervaring geleerd en doet het nu anders.” ### _Wat was in Guinee de belangrijkste hindernis voor het aanvaarden van het christelijk geloof?_ „De sociale druk van de familie. Ik ben ervan overtuigd dat er mensen waren die innerlijk de Bijbelse boodschap hadden geaccepteerd, maar ze durfden er niet voor uit te komen.” ### _Op welke wijze gaf u Bijbelstudie?_ „Zendeling Johan Commelin, jarenlang werkzaam voor ZGG, had al een Bijbelstudiemethode in het Frans geschreven. Die volgde in grote lijnen de heilsgeschiedenis, te beginnen bij Genesis 1. Dat lijkt me de enige juiste methode, ongeacht in welk land je werkt. Je moet beginnen met dat waarmee God begint: de schepping en de zondeval. Waar komen we vandaan, wie waren we en wie zijn we geworden? Daarmee leg je het fundament voor alles wat volgt, tot de komst van Jezus als de Verlosser en de betekenis van Zijn werk. Ik zou niet weten hoe je het anders moet doen als je mensen de betekenis van het christelijk geloof duidelijk wilt maken.” :::author_streamer 2::: ### _Hoe keek u aan tegen de culturele gewoonten?_ „Zolang die niet in strijd zijn met Gods Woord, moet je ze respecteren. Daar én hier. We sloten ons zo veel mogelijk aan bij de Afrikaanse cultuur, ook in de liturgie van de diensten. Maar wat in Afrika gebruikelijk is, hoeft dat in Nederland niet te zijn of te worden. Ik heb er moeite mee als zendingswerkers wel in staat zijn om een vreemde cultuur te accepteren, maar zich bij terugkomst niet bereid tonen om de hen voorheen vertrouwde cultuur te respecteren. Zelf ben ik me altijd thuis blijven voelen bij de traditie van de gereformeerde gezindte in Nederland. Daar liggen mijn wortels.” ### _Ervaart u het werk in Breda als heel anders dan dat in Guinee?_ :::inline_image 2::: „Nee, de overeenkomsten zijn veel groter. Om te beginnen zijn het ook hier net mensen. Een moslim in Guinee die zich aan zijn plichten houdt, is best tevreden over zichzelf. Hetzelfde geldt voor een Brabander die niet steelt en niet bij de buurvrouw slaapt. Een tweede overeenkomst is dat we ook hier veel mensen uit de rafelrand van de samenleving zien. Een verschil is dat er in Guinee een taalbarrière bleef. Die heb ik hier niet. Dat is makkelijk. Net als in Guinee steek ik veel energie in relatievorming. Je ziet daar oude klokken staan, dat is mijn tentenmakersbediening. In verloren uurtjes repareer ik voor een bescheiden vergoeding klokken. Zo ontstaan contacten. Ik heb een lijst met namen van mensen voor wie ik bid. Dat zijn er inmiddels tientallen. Een minderheid is echt geïnteresseerd in de boodschap van de Bijbel. Met hen doe ik Bijbelstudie. Persoonlijk met mensen die van niks wisten; dat zijn er vijf. Op vrijdag met een groepje van zes mensen met een kerkelijke achtergrond.” ### _Hoe raakten ze geïnteresseerd, voor het eerst of opnieuw ?_ „Door allerlei factoren, van sociale omstandigheden tot levensvragen. Zo doe ik Bijbelstudie met een psychologe die door haar werk tot de conclusie kwam: er moet toch een oorzaak van alle dingen zijn. Ze stelt uitermate fundamentele vragen. Een 98-jarige oud-oncoloog kende de Bijbel, maar heeft daar decennialang weinig mee gedaan. Nu worstelt hij met de vraag: hoe krijg ik een genadig God? Straks komt er een student met wie ik Bijbelstudie doe. Die jongen klopte op een dag uit zichzelf aan. Hij woont in Amsterdam, studeert in Breda, kijkt om zich heen en vraagt zich af: is dit nou waarvoor we leven? Hij heeft een Bijbel gekocht, is erin gaan lezen en komt hier om antwoord te krijgen op zijn vragen. Hetzelfde geldt voor een jonge Chinese man, ook een student. Met hem doe ik Bijbelstudie in het Engels. Ik probeer maatwerk te leveren, met het oog op de achtergrond, het ontwikkelingsniveau en de vragen van mensen.” ### _Deelt u de opvatting dat er sprake is van een bescheiden revival in de westerse wereld?_ „Ik werk hier te kort om dat te kunnen bevestigen. Wel constateer ik dat ik het Bijbelkastje buiten geregeld moet bijvullen. Daarin zie ik iets van het werk van Gods Geest. Mensen ervaren blijkbaar een leegte in hun leven.” ### _In hoeverre ervaren Godzoekers in Nederland sociale druk als ze interesse gaan tonen voor de Bijbel?_ „Die is er, maar anders dan in Guinee. Hier is de overheersende mening: prima, zolang je er mij maar niet lastig mee valt. Een vrouw die trouw naar de inloop komt, krijgt van haar kinderen en een vriendin vaak de vraag wat ze te zoeken heeft bij die gereformeerden. Daar trekt ze zich niets van aan.” ### _Wat is voor de mensen die u hier ontmoet de grootse hobbel als het gaat om de boodschap van de Bijbel?_ „Het mensbeeld en het Godsbeeld. Wie ben ik tegenover een rechtvaardig God? Het valt niet mee om toe te geven dat je slecht bent, zoals het Woord ons leert, en te aanvaarden dat God niet alleen maar lief is. De gangbare gedachte is dat uiteindelijk alles voor iedereen wel goed komt. Hier horen ze dat er wat moet gebeuren in een mensenleven; dat wat de Bijbel bekering noemt. Daartegenover staat Gods onpeilbare genade in Christus. Uiteindelijk leven in het hart van een reformatorisch mens dezelfde weerstanden. Onder ons heerst de gedachte dat er drie soorten mensen zijn: onbekeerd, bekeerd en een nette refo. Ook wij moeten leren dat er maar twee soorten zijn.” :::author_streamer 3::: ### _Wat doet u met de in Guinee opgedane kennis?_ „Net als daar is het hier belangrijk dat mensen die uit een totaal ander milieu komen, worden opgenomen in een nieuwe gemeenschap. Wat dat betreft hebben de doelgroep en de achterban elkaar nodig. De achterban kan veel leren van de vragen die de mensen hier stellen. Onder de bezoekers van de zondagse samenkomst, gemiddeld zo’n twintig personen, probeer ik de gemeenschapszin te bevorderen.” ### _Zijn er ook reformatorische christenen onder?_ „Ja, meestal behoort een derde tot de gereformeerde gezindte. Je moet dan denken aan vakantiegangers, organisten die hier op toerbeurt spelen, een schippersgezin ... Mijn hoop en gebed is dat reformatorische christenen zich hier permanent vestigen. We horen het zout der aarde te zijn. Dat ben je niet als je samenklontert. Tijdens spreekbeurten en voorlichtingsavonden wijs ik daar concreet op. Weet je waarom je hier woont? Zo niet, vraag jezelf dan eens ernstig af of je misschien naar Breda moet verhuizen. Dit werk moeten we gezamenlijk doen.” :::inline_image 3::: ### _Wat is de juiste houding voor een gemeente als mensen vanuit een totaal andere cultuur de diensten gaan bezoeken?_ „Die mensen moeten zich vanaf het eerste moment welkom voelen. Ook de man die in een korte broek, compleet getatoeëerd of met een hanenkam binnenkomt. Het is goed om te beseffen dat je van iemand die vijftig jaar in een seculiere omgeving heeft verkeerd, geen standaardrefo maakt. Dat hoeft wat mij betreft ook niet per se. Het betekent evenmin dat wij ons gedrag en onze kledingstijl wel mogen aanpassen. In de traditie van de gereformeerde gezindte zit veel goeds, laten we dat waarderen. Het vraagt wijsheid om op een goede manier met de verschillen om te gaan. Daarom besteed ik veel tijd aan voorlichting in classisgemeenten.” :::author_streamer 4::: ### _Haken ook hier Godzoekers soms na verloop van tijd af?_ „Ja, vooral de mensen die door moeilijke omstandigheden op zoek gingen. Je ziet nogal eens dat die terugvallen zodra ze het zélf weer kunnen. Dat is verdrietig, maar de vreugde in het werk overheerst. Wie ben ik, dat ik dit mag doen? Mensen met levensvragen op het Evangelie wijzen; samen met hen het Woord van God lezen. Als het iets uitwerkt, is dat niet mijn verdienste. Het is de Heere Die het doet. Zijn hand zie ik bijna dagelijks. Zelfs dat is niet het belangrijkste. Het gaat erom wat Híj ziet. We mogen grote dingen van God verwachten. Voor Hem is niets te wonderlijk.”

Jan Walhout was evangelist onder moslims in Guinee, nu is hij gids voor Godzoekers in Breda

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Isa Kriens wil een gids zijn voor Godzoekers uit de wereld

Asaf Pelled en zijn helpers maken de naam van Jesjoea bekend in Joods Antwerpen

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Jan Walhout was evangelist onder moslims in Guinee, nu is hij gids voor Godzoekers in Breda

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Isa Kriens wil een gids zijn voor Godzoekers uit de wereld

Asaf Pelled en zijn helpers maken de naam van Jesjoea bekend in Joods Antwerpen

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram