De driemaandelijkse avondmaalsvieringen beleeft ds. A. Voorwinden (35), christelijke gereformeerd predikant in Noordeloos, heel verschillend. Vaak wordt hij vooral beziggehouden door alle handelingen die hij moet verrichten, de Bijbelpassages die hij moet uitspreken en de vraag of hij niets vergeet. Het gebeurt ook dat hij zich naast bedienaar van het sacrament voluit deelnemer voelt en in verwondering overdenkt wat de Heere Jezus voor hem heeft willen doen. „Andere keren heb ik dat sterker vooraf of na de dienst.” ## Hoe geeft u invulling aan de prediking in de diensten rond het avondmaal? „Ik houd van prekenseries. Daarmee doe je recht aan de doorgaande lijn van de Schriften en de specifieke kleur van verschillende Bijbelboeken. Heel wonderlijk; vaak is het gedeelte waar ik aan toe ben gekomen gepast voor een voorbereidings-, een avondmaals- en een nabetrachtingspreek. Dat zie ik als leiding van de Heere. Ik kies sowieso voor een drieluik vanuit hetzelfde Schriftgedeelte, om de eenheid van voorbereiding, viering en nabetrachting tot uiting te brengen. Het eerste deel van het avondmaalsformulier lees ik in de voorbereidingsdienst, het middelste gedeelte in de avondmaalsdienst, het slot in de nabetrachtingsdienst. We hebben hier ‘s morgens maximaal drie tafels; ‘s avonds wordt de avondmaalsbediening voortgezet. Na het sluiten van de laatste tafel lees ik de lofprijzing waarmee het formulier eindigt. Een bezwaar van het opsplitsen van het formulier is, dat de samenhang uit het oog kan worden verloren. Daar staat tegenover dat je in elke dienst duidelijker het accent kun leggen op één aspect van het avondmaal. Een praktisch voordeel is dat de avondmaalsdienst minder vol is. Zeker voor kinderen is die al lang en gevuld.” ## Welke betekenis kent u toe aan een speciale dienst van nabetrachting? „Veel kerken in het buitenland kennen die niet, maar het is een gebruik dat we moeten koesteren. Wanneer we iets van Gods genade in Christus mochten proeven, willen we Hem daarvoor danken.” ## Wat verstaat u onder de nabetrachting op het avondmaal? „Het terugblikken op de wijze waarop we als gemeente het avondmaal hebben gevierd. Vandaaruit is er de persoonlijke toespitsing. Hoe en waarom ging je aan of bleef je af? Wanneer je aanging, zat je terecht aan de avondmaalstafel, of zonder bruiloftskleed? Wanneer je als gelovige aanzat, mocht je gevoed worden met Christus en heb je vandaaruit gemeenschap met medegelovigen, in broederlijke liefde verbonden? Als je daar uit genade ja op kunt zeggen, maakt dat klein en verwonderd. Zo ontstaat er ware dankbaarheid in het hart over wat in het avondmaal is ontvangen. Wanneer je als gelovige afbleef, heb je daarmee je Liefste verloochend. Als je terecht bent afgebleven, komt de klem van het Evangelie tot je, met bevel van geloof en bekering. Zonder Christus dreig je immers verloren te gaan onder de toorn van God over je zonde.” ## Er wordt ook wel gesproken over dankzegging op het avondmaal. „Wat mij betreft wordt gekozen voor de combinatie: nabetrachting en dankzegging. Het woord nabetrachting heeft een bredere inhoud en is algemener dan dankzegging. De ware nabetrachting, ofwel het overdenken wat God schonk in Zijn Zoon, wil ons in geloof brengen tot dankzegging. Dat zien we ook in het formulier terug. Het eerste deel , over het zelfonderzoek, is onderscheidend, scherp en pastoraal. Het tweede deel, over het doel van het heilig avondmaal, is belijdend en mondt uit in een gebed van verootmoediging. Het derde deel , dat wordt gelezen na de bediening van het avondmaal, is een lofprijzing en dankzegging.” ## Wat is de inhoud van uw prediking in de dienst van nabetrachting en dankzegging? „Afhankelijk van het Bijbelgedeelte krijgt een bepaald aspect de nadruk. Het gebed in het formulier vóór het heilig avondmaal spreekt over getroost je kruis opnemen, jezelf verloochenen, je Heiland belijden en in alle droefheid met opgeheven hoofd de Heere Jezus Christus uit de hemel verwachten. In het gebed ná het heilig avondmaal wordt gedankt voor de versterking van het geloof en gebeden dat de verkondiging van Jezus’ dood vruchtbaar zal zijn, opdat wij dagelijks groeien in het ware geloof en in de zalige gemeenschap met Christus. Als je door je avondmaalsgang hebt beleden dat je in de genade van Christus mag delen, doet dat een appel op je leven. Al met al genoeg onderwerpen die passen bij een nabetrachtingsdienst. Als het goed is, leidt die dienst tot voortgaande persoonlijke nabetrachting en dankzegging. In de eerste plaats door het overdenken van Gods grote daden, een zaak die we steeds in de Schrift tegenkomen. Zijn grote daden in de heilsfeiten, in de Bijbelse geschiedenis, in de kerkgeschiedenis, in het persoonlijk leven. „Hoor wat mij God deed ondervinden.” Juist in de persoonlijke nabetrachting mag ik er heel bewust bij stilstaan dat Christus door Zijn dood en opstanding mijn nieuwe identiteit is geworden. Als verloste zondaar mag ik in Zijn kracht leren leven met en voor de HEERE, vanuit het verlangen om Zijn beeld, dat we door de zondeval zijn verloren, weer te gaan vertonen.” ## Waarom is er wel een week van voorbereiding, maar niet van nabetrachting? „Ik weet niet of daar specifieke redenen voor zijn. In de Schotse traditie wordt op maandag nog wel een dankdienst gehouden. Als het goed is, heeft de hele periode tot de volgende avondmaalsbediening het karakter van nabetrachting en dankzegging. En tegelijk van voorbereiding. Die twee versterken en verdiepen elkaar. De roeping die de Heere op ons allen heeft gelegd, is leven in dankbaarheid. Ook na het ontvangen van genade kan het leven ons zo opslokken, dat we Hem uit het oog verliezen. Daarom hebben we de wekelijkse Woordverkondiging nodig en de gestaag terugkerende sacramentsbediening.” ## Zegt de beperkte aandacht voor de nabetrachting iets over de visie op de heiligmaking? „Ik vind het lastig om daar een algemene uitspraak over te doen. Zeker is dat de heiligmaking geen ondergeschoven kindje mag worden. In bepaalde delen van onze gereformeerde gezindte bestaat het risico dat mensen blijven hangen in de vraag of ze al gerechtvaardigd zijn voor God, en daardoor niet toekomen aan die andere essentiële vraag: Hoe komt God in mijn leven aan Zijn eer? Te snel zijn we tevreden met een leven binnen de kaders van onze normen en waarden. Dat is geen heiligmaking. De HEERE wil met Zijn Geest in Zijn kinderen werken, zodat ze groeien in de genade en kennis van hun Heere en Zaligmaker Jezus Christus. Dan komt er vergevingsgezindheid, nederigheid en groeit de vrucht van de Geest aan je levensboom.” ## Hoe geeft u persoonlijk invulling aan de nabetrachting? „Soms lees ik voor mezelf een meditatief boek. Heel mooi vind ik ”Aan Zijn Tafel” van Matthew Henry. Een fors deel daarvan is gewijd aan allerlei aspecten van de nabetrachting. Een andere keer gebruiken we voor de dagsluiting een dagboek dat aan de hand van het avondmaalsformulier onderwijs geeft over zowel de voorbereiding als de nabetrachting. Er zijn ook prachtige meditatiebundels voor de periode rondom het heilig avondmaal uitgebracht, met passages uit geschriften van de puriteinen.” ## Hoe staat u tegenover het doen van geloften na het avondmaal? „Wij kennen dat niet zo in onze traditie, maar onder de puriteinen was het heel gebruikelijk. Zij spraken over het vernieuwen van het verbond. Dat is zeer gepast na het gevoed worden aan de verbondsdis. Dat geeft als het goed is een hernieuwde verbondstoewijding aan de Heere, vanuit de verwondering over Zijn nederbuigende goedheid.”