Dit bedrijf groeide uit van boerderijtje tot bekende leverancier van kaas

In de grote stal achter Kaasboerderij Verweij laten de 450 koeien van zich horen. Ze zijn te zien vanuit de kantine. Op tropische zomerdagen maken de dieren een stuk minder geluid. „Door de ventilatoren is het in de stal dan aangenamer dan in de wei”, zegt Janna Verweij-de Pater (79). Samen met haar drie jaar geleden overleden man, Cor, stond ze aan de wieg van het bedrijf. „De jongens hebben tijdens de hitte geprobeerd de koeien ’s nachts naar buiten te laten gaan. Maar ze wilden niet.” :::author_streamer 1::: De eerste jaren van hun huwelijk (ze trouwen in 1969) bezitten Cor en Janna een boerderijtje in Ruigeweide, een buurtschap onder de rook van Oudewater. Ze glimlacht als ze aan die tijd terugdenkt. „We begonnen met een paar koeien, een bromfiets en twee varkens. Zelf bracht ik een koe mee. De ochtend na onze trouwdag zat ik heel vroeg weer onder de koeien.” Het boerderijtje staat op een ongunstige plek. „De spoorlijn van Woerden naar Gouda liep dwars door ons weiland. Als de koeien van de ene plek naar de andere moesten, sliep ik ’s nachts heel slecht. Het was een kwestie van heel goed luisteren bij de spoorlijn of er niets aankwam en daarna snel de dieren naar de andere kant drijven. Bij mist was het nog spannender.” In 1979 krijgt het echtpaar de kans een boerderij van een oom over te nemen. „Zo kwamen we hier, in Polsbroek. De geschiedenis van deze boerderij gaat op papier terug tot 1908, maar volgens overlevering is de hoeve veel ouder. We kregen hulp van stagiaires van de landbouwscholen in Goes en Doetinchem. Ze hielpen met melken en gras inkuilen. In die beginjaren hebben we er wel een stuk of tien gehad. Een deel van hen is later nog eens op bezoek geweest. Op de landbouwschool zaten natuurlijk ook rooms-katholieke leerlingen en scholieren die nergens aan deden. Ze bleven meestal intern en gingen op zondag met ons mee naar de hervormde kerk van Polsbroek.” :::inline_image 1::: ## Tobbe De productie van kaas is Janna met de paplepel ingegoten. „Vroeger maakten vrijwel alle boeren zelf kaas. Wij deden dat in Ruigeweide ook. In een tobbe. We begonnen met 750 liter en later groeide die hoeveelheid uit tot 1000 liter en zelfs 1750 liter. Het kaas maken was, in combinatie met het melken, best zwaar. Na de komst van onze derde ben ik met melken gestopt.” Hun gezin telt zeven kinderen: vier meisjes en drie jongens. De jongens vinden aanvankelijk alle drie hun bestaan op de boerderij. Nu zijn Cock (50) en Pieter (41) nog aan de commanditaire vennootschap (cv) verbonden. Twee zoons van Cock, Corjan (24) en Martjan (22), behoren tot de volgende generatie in het bedrijf. Alle andere gezinsleden zijn ook actief betrokken bij het melken, kaas maken en andere werkzaamheden. Janna bezit een woning naast de boerderij. Twee echtparen van de tweede generatie wonen in de boerderij; verschillende anderen hebben in de loop der tijd woningen in de directe omgeving gekocht. Samen met een groep vaste werknemers, parttimers en scholieren zijn er inmiddels enkele tientallen mensen op het bedrijf actief. Pieter: „We proberen regelmatig jongens of meisjes die op school of daarbuiten dreigen vast te lopen een plekje te geven. Ze werken mee op de boerderij of in de kaasmakerij. Wie zien hen hier opfleuren. Belangrijk is dat ze zichzelf meer leren waarderen, meer eigenwaarde krijgen. Een enkeling vindt vast werk bij ons.” :::inline_image 2::: ## Echte natuur In Polsbroek laten Cor en Janna, na het kleinschalige boerenleven, een ligboxenstal bouwen. Die is onder leiding van de tweede generatie in de loop der jaren verder uitgebreid. In een aanpalende schuur zijn de jonge kalfjes ondergebracht. Het melken en voeren zijn in hoge mate geautomatiseerd. Een zelfrijdende voerwagen zorgt ervoor dat de dieren op tijd van eten worden voorzien. Ingekuild gras is in sleufsilo’s achter het complex opgeslagen. Helemaal achteraan het complex bevindt zich een mestvergister, een moderne oplossing voor het omzetten van methaan naar duurzame energie. Het in de vergister opgewekte gas is goed voor jaarlijks 550.000 kWh (180 huishoudens) aan stroom, opgewekt via twee motoren. Vervolgens gaat de mest door een meststripper en wordt er 40 procent van de stikstof uitgehaald en opgewaardeerd tot een kunstmestvervanger. Het resterende deel verdwijnt in een put en wordt op gezette tijden over de weilanden verspreid. Corjan: „Door onze mestverwerking hoeven we minder mest af te voeren.” Los daarvan weet hij niet wat precies de gevolgen zijn van het landelijke stikstofbeleid. „Het heeft wel grote impact op de agrarische sector, zeker rond de Natura 2000-gebieden. Elke nieuwe regel vanuit de overheid jaagt schaalgrootte op. Als bedrijf zijn we met duurzaamheid bezig, zoals energie uit zon en mest. We doen ook aan weidevogelbeheer en het inrichten van natuurlijke oevers. Dat vinden wij pas echte natuur.” ## Kruidenkazen Dagelijks wordt er op het familiebedrijf zo’n 14.000 liter melk verwerkt. Die wordt omgezet in kaas van de boerderij. Die is anders dan fabriekskaas (zie kader ”Boerenkaas”). :::author_streamer 2::: De kaas van Verweij is er in diverse groottes: van 5 tot 30 kilo. Op het bedrijf worden ook allerlei soorten kruidenkaas vervaardigd. „De productie daarvan is vanzelf gegroeid”, zegt Pieter. „Wij leveren de kaas aan een coöperatie: De Producent in Moordrecht. Die heeft de wereldwijde vraag naar kruidenkazen zien toenemen. Vanuit de coöperatie gaan de kazen nu, in tientallen soorten, de hele wereld over.” Nadat ze gemaakt zijn, gaan de kazen in Polsbroek eerst twee weken in de opslag. Om de dag worden ze gedraaid, gekeerd en gesmeerd. Daarna zijn ze klaar voor vervoer naar Moordrecht. ## Enorme hal De basis van het bedrijf is de boerderij, met de koeien. Het hart van de productie ligt echter enkele tientallen meters verderop: de kaasmakerij. Het productieproces verloopt daar tegenwoordig geautomatiseerd. Lisette Verweij-van den Dool (36), de echtgenote van Pieter, geeft een rondleiding. In een tobbe worden kruiden aan de kazen toegevoegd. Na het scheiden van de wrongel (de vaste delen) en de wei gaan de kazen in een vat. Daarna volgt een pekelbad en krijgen ze tijd om te rijpen. In een aparte ruimte wordt in één oogopslag duidelijk dat kruiden een belangrijke plek innemen in het productieproces. Tal van soorten, van basilicum tot bieslook en van peterselie tot tijm, liggen er opgeslagen. Ze zorgen ervoor dat de kazen allerlei kleuren krijgen. Tussen de medewerkers en de verschillende doorgangen naar de ruimtes is het een beetje kruip-door-sluip-door. De kaasmakerij is duidelijk te klein aan het worden. Ernaast is dan ook een enorme hal gebouwd, die bijna in gebruik genomen kan worden. De ruimte doet denken aan een fabriek, maar Lisette doet die vergelijking direct teniet. „Het proces is nog steeds hetzelfde. Ook hier wordt straks kaas van de boerderij gemaakt; geen fabriekskaas.” :::inline_image 3::: ## Koningspaar Een klein deel van de productie vindt zijn weg in de omgeving van de kaasboerderij. „We hebben twee verkoopkarren. Die rijden op vaste tijden naar tal van losse standplaatsen in de omgeving, onder meer bij supermarkten. We doen dit in de eerste plaats om een positief verhaal over de boerderij uit te dragen en om streekgebonden producten te promoten. Over boeren doen al genoeg negatieve verhalen de ronde; daar willen wij iets tegenover zetten. De jongens en meiden achter de kraam zijn allemaal betrokken bij het kaasmaken. Klanten vinden het prachtig om van hen te horen hoe dat in zijn werk gaat.” :::author_streamer 3::: De familie Verweij is gericht op de toekomst. Pieter: „Dat is vooral de verdienste van onze broer Cock. Hij is, net als onze vader was, heel vooruitstrevend. Daardoor maken we gebruik van de nieuwe technieken, hebben we een groot netwerk van mensen met kennis van zaken en doen we ons best om de overheid, als het gaat om nieuwe maatregelen, een stap voor te zijn.” Wellicht heeft dit bijgedragen aan de komst van koning Willem-Alexander en koningin Máxima op 13 mei vorig jaar, als onderdeel van een streekbezoek. Het koningspaar kreeg die dag een rondleiding over het bedrijf en sprak met lokale boeren en producenten. :::inline_image 4::: ## Aan de dood ontsnapt Jaarlijks maken alle werknemers van het bedrijf zich op voor een gezamenlijk uitje. Lisette: „Vorig jaar hebben we zuivelboerderij Den Eelder in de Bommelerwaard bezocht. Zo’n dag is heel goed voor de saamhorigheid.” :::author_streamer 4::: Ook in de familie is eensgezindheid belangrijk. Pieter: „We zijn allemaal anders en weten dat het belangrijk is om elkaar de ruimte te geven. Natuurlijk is er weleens wat, maar dat heeft geen invloed op het geheel. We maken deel uit van een wereld die gebroken is door de zonden. Toch voelen we ons gezegend dat we hier ons brood kunnen verdienen.” Ondanks de komst van nieuwe technieken is er volgens Pieter in de kern niet zo veel veranderd in de achterliggende decennia. „Onze ouders hielden koeien en maakten kaas. Dat doen we nog steeds.” Vaak was er voorspoed, maar er hebben ook ingrijpende gebeurtenissen plaatsgevonden. In februari 2014 ontsnapt oprichter Cor Verweij wonderwel aan de dood. Lisette: „Hij veegde wat gras dat was blijven hangen weg van de rand van de kuip. Die zoog het gras op, daarbij aangedreven door een tractor met draaiende motor. Onze vader en schoonvader tuimelde over de rand en kwam in de kuip terecht. Hij dreigde te worden meegezogen en zag echt de dood voor ogen. Een van onze broers hoorde zijn noodkreten en heeft zo snel mogelijk de motor van de tractor uitgezet.” Ze valt even stil. „Hij heeft nog tien jaar genadetijd gekregen. Drie jaar geleden overleed hij, op 81-jarige leeftijd. Hij had de ziekte van Kahler en zag zijn einde naderen. Tot drie weken voor zijn dood was hij nog actief op de boerderij. Zijn sterven heeft op iedereen hier bijzonder veel indruk gemaakt. Vader gaf aan eeuwig God te zullen verheerlijken en we mochten ook van harte ”Dan ga ik op tot Gods altaren” zingen. Voor ons is dat het belangrijkste: te weten dat de Heere Jezus voor onze zonden is gestorven. Dat willen we uitstralen in onze omgeving. Daarom gaat hier tijdens maaltijden ook altijd de Bijbel open.” :::kader 1:::

Dit bedrijf groeide uit van boerderijtje tot bekende leverancier van kaas

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Dit viertal verkoopt 3000 bolussen per week

Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Coen en Hannah Speksnijder: niet voor één gat te vangen

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Dit bedrijf groeide uit van boerderijtje tot bekende leverancier van kaas

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Dit viertal verkoopt 3000 bolussen per week

Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Coen en Hannah Speksnijder: niet voor één gat te vangen

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram