Een rode draad uit het venster van de eeuwen

,,Wilt u misschien ook koffie, meneer?” Mijn ogen, vermoeid van het ontcijferen van oude handschriften, staren naar een vrouw. Ze draagt gympen en zet een emmer sop naast zich neer. ,,Het schoonmaakteam houdt hier om elf uur altijd pauze”, hoor ik haar zeggen. Laat me toch alleen, denk ik. Gewone mensen uit het hier en nu, ik kan ze even niet verdragen. Juist als de vrouw zich omdraait, ongetwijfeld om te gaan zeggen dat er een zombie in de consistorie zit, kom ik tot bezinning. ,,Ja, alstublieft. Lekker! Alleen melk graag.” Een andere vrouw komt erbij. En een net heertje. Hij is pas jarig geweest en trakteert op stroopwafels. ,,Stofzuigen tussen de kerkbanken is mijn specialiteit”, zegt hij. ,,Da’s niks voor vrouwen en zeker niet voor deze”, voegt hij er lachend aan toe. Ik vertel dat ik vanmorgen vroeg ben binnengelaten door de kerkrentmeester en dat ik informatie zoek over mijn voorouders. De man laat weten dat hij vroeger ook weleens in oude kerkboeken gelezen heeft en toen de doop vond van z'n opa. Na een poosje gaan ze weer aan het werk en kan ik ook verder. Ik heb vanmorgen al heel wat gevonden. In de diaconierekeningen kwam ik Leuntjes naam tegen. Jarenlang ontving ze steun. Een stukje van een varken, rogge, turf, muilen, een beetje handgeld. Afhankelijk zijn van de diaconie ... Dat zal best weleens aan haar eigenwaarde geknaagd hebben, denk ik. Ik zie dat Leuntje en haar man Gerrit soms ook hulp nodig hadden van chirurgijn Erisman. De kosten hiervoor werden eveneens door de diakenen betaald. :::shopify_product 1::: Ik blader in boeken met oude kerkenraadsnotulen. Voorafgaand aan de maaltijd des Heeren hielden de broeders censura morum. Ja, ik lees het goed: Leuntje van der Sluijs onder censuur. Jaren achtereen, zo blijkt. Het zit me dwars. Wat was er aan de hand met deze voorouder? Ik kan dat niet vinden. Beduimelde ledenlijsten kom ik tegen, oude doopboeken en overzichten van trouwen en begraven. Het is te veel om allemaal door te nemen. Met mijn digitale camera maak ik honderden foto’s. Daarna leg ik alle stukken voorzichtig terug in de kluis. De schoonmakers zijn nergens meer te bekennen. Ik besluit nog een rondje door Goedereede te lopen. Kan ik gelijk de sleutels afgeven. Als ik onder de toren sta, bedenk ik dat veel van mijn voorouders hier ook hun voetstappen hebben gezet. Wat voel ik me met hen verbonden! Vooral voor Leuntje ben ik hiernaartoe gekomen. Waarom zo veel moeite voor juist deze voorouder? Een reden kan ik niet bedenken. Ik slenter verder. Bij een nostalgisch bakkerswinkeltje in de Pieterstraat koop ik een bolus. Het carillon strooit vrolijke klanken uit, die samen met het zonlicht over de daken van het oude stadje buitelen. Een week later bestudeer ik op een avond de foto’s. Eerst nog eens goed in de kerkenraadverslagen lezen. De broeders besluiten dat er drie stuivers betaald moeten worden door hen die te laat in de vergadering verschijnen. Wie helemaal niet komt opdagen: zes stuivers. In een andere kerkenraadsvergadering wordt gesproken over het opschorten van de huisbezoeken. Door inkwartiering van de Franse militairen kan in de huizen niet vrijuit gesproken worden, staat erbij. Er is ook een brief binnengekomen van de synode. Die gaat over het verplichte zingen uit de Evangelische Gezangenbundel. Daar heeft de kerkenraad van Goedereede geen problemen mee. Het is al diep in de nacht, maar ik blijf geboeid lezen. De kerk betaalt inenting met koepokstof voor de arme kinderen. Sommige lidmaten geven trammelant en worden in de consistorie ontboden. Jacob Baan bijvoorbeeld. Hij verklaart geen zwartrokken van node te hebben en vaart daarbij op zulk een ongehoorde en verschrikkelijke wijze uit, dat de ouderlingen in hun gemoed ontroerd worden. Sjonge, ik zie het allemaal voor me. ,,Rustig broeders, rustig”, hoor ik mezelf zeggen. Dan zijn de foto’s van de doopboeken aan de beurt. Leuntje en Gerrit houden twee keer een jongetje ten doop: Aart en Abram. Ik ontdek nog meer kinderen. Een Jan, een Cornelis ... Bij deze twee is iets vreemds aan de hand. Alleen de naam van moeder Leuntje wordt vermeld. En iets in kleine lettertjes in de kantlijn. Ik moet flink uitzoomen om het te kunnen lezen. Dit kind in onecht verwekt, staat er. Oei, daarom dus ... Maar kennelijk was het geen belemmering om ook die kinderen te dopen. Het onderzoek beheerst me. Zelfs ’s zondags in de kerk kan ik er niet van loskomen. Een van die onwettige kinderen, Cornelis, is mijn voorvader, weet ik inmiddels. Een ongemakkelijke gedachte overvalt me. Niet alleen hij, maar uiteindelijk ook ík behoor dus eigenlijk niet te bestaan. Dat krijg ik even niet klein. :::author_streamer 1::: Ik kijk op mijn horloge en concludeer dat de preek bijna voorbij moet zijn. Zo te horen ging het over de inname van Jericho. ,,Opmerkelijk, gemeente”, zegt de dominee, ,,dat Rachab gespaard werd. Het verbergen van de verspieders was zeker een geloofsdaad. Net als het uit het raam hangen van het rode koord. En denk nog eens aan het gebod dat de stad voor altijd in puin moest blijven liggen. Jericho mocht niet meer bestaan. Maar tegen dit gebod werd gezondigd, want Jericho werd toch weer herbouwd. En wie ging daar later naartoe? Jezus Zelf! Hij bracht er zegen. God weeft Zijn plannen door onze gebroken realiteit heen”, zo besluit de predikant. Als ik een paar weken later in het streekarchief van Goeree-Overflakkee aankom, liggen de aangevraagde stukken al klaar. Ondergedompeld wil ik worden in de historie van Goedereede rond 1800. Boeken, notulen van het stadsbestuur, oude kranten, ze vertellen me een boeiend verhaal. Het is de Franse tijd. Napoleon stelt zijn broer aan als koning over Holland. Er zijn kustkanonniers gestationeerd, want de Engelsen dreigen met een inval. Een levende walvis spoelt aan. En mochten er schipbreukelingen van buitenlandse schepen op het strand gesignaleerd worden, dan geldt: afstand houden en van boven de wind aanroepen! Die lui moeten een poos in quarantaine, in een speciale strandhut. Het stadsbestuur besluit dat deze maatregelen aankomende zondag tijdens de godsdienstoefening afgekondigd moeten worden. ,,Gele koorts in Spanje”, licht een vriendelijke archivaris toe, ,,daar waren ze doodsbenauwd voor.” Dan krijg ik een register van naamsaanneming onder ogen. Tot mijn verrassing kom ik ook hierin de naam van Leuntje tegen. In 1813 verklaart ze tegen de Maire Officier der Gemeente van Goedereede dat twee van haar kinderen, ,,Jan en Cornelis, den eersten tien en den anderen zeven jaar oud, den naam Meurs moeten dragen”. Niet Van den Bogert, de naam van haar wettige man. Niet Van der Sluijs, haar eigen naam. Nee, Meurs. Het stuk is ondertekend in een mooi handschrift. Ooit zat Leuntje over dit papier gebogen, realiseer ik me. Wat zou er toen in haar zijn omgegaan? Voorzichtig neem ik het document in handen. Mijn vingertoppen strelen zachtjes over de letters van haar naam. Met behulp van aktes van de burgerlijke stand heb ik een mooie stamlijn opgesteld van Leuntje naar mijzelf. Ik ontdekte daarbij dat uit haar een groot nageslacht is voortgekomen. Veel nakomelingen bleven op het Goeree-Overflakkee, maar ook rond Valkenswaard heeft zich een grote tak gevestigd. Zelfs in Amerika zijn er terechtgekomen. Via internet kom ik informatie over deze verre verwanten op het spoor. Er verschijnt een grafmonument van Herman Meurs op mijn scherm. Geboren in 1878 te Ouddorp, overleden in 1973 in Hudsonville Michigan. ,,For me to live is Christ, but to die is gain”, staat in graniet gebeiteld. :::author_streamer 2::: De dag loopt ten einde. Het is stil in huis, iedereen is van de vloer. Met gesloten ogen zit ik in een luie stoel nog wat te mijmeren. Al die mensen van toen, al die voorouders ... Ik zou ze zo graag eens ontmoeten en met hen willen spreken. Maar dat kan niet, ze zijn er niet meer. Verdwenen achter de horizon van de geschiedenis. Alleen in vergeelde papieren vinden we nog sporen van hun bestaan. In de doopboeken van Goedereede bijvoorbeeld, waarin ondanks alles hun namen staan opgetekend. Een rode draad valt uit het venster van de eeuwen.

Een rode draad uit het venster van de eeuwen

Wat vond je van dit artikel?

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Een rode draad uit het venster van de eeuwen

Wat vond je van dit artikel?

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram