Henrike, Carolien en Marieke zijn moeders met een bloedend hart

Niemand kan op het oog bevroeden dat de idyllische omgeving waar de familie Graveland woont ook de plek is waar vijf jaar geleden een hartverscheurend ongeval plaatsvond. Het landschap aan de rand van Kesteren oogt vredig. Struiken werpen hun schaduwen op het gazon. Een wesp vliegt plagerig rond, terwijl de kat van de Gravelands zich lui uitrekt op één van de tuinstoelen. En toch. Op deze plek verloren Henrike en haar man, Reinder, in 2021 hun zoon David. Hij werd maar tien jaar. In hun huis tussen de boomgaarden hebben ze het uitgeschreeuwd. Niet begrijpend, niet aanvaardend. Totdat de werkelijkheid hen langzaam inhaalde. Want David kwam niet meer terug. Nooit meer. Het is dit verdriet dat Henrike er in 2024 toe zette om een dag te organiseren voor andere rouwende ouders. Daar ontmoette ze Carolien en Marieke, eveneens moeders met een bloedend hart. Want Carolien verloor in 2022 haar zoon Jarco (7), Marieke in 2012 haar peuter Ruben (3). ### _Waarom ben jij, Henrike, met het organiseren van momenten voor rouwenden begonnen?_ Henrike: „Omdat ik me heel eenzaam voelde in mijn verdriet. Ik zocht verbinding met anderen. Wij hebben hier een kleinschalig vakantiepark en daardoor had ik de plek om iets te organiseren. Dat werd een rouwlunch voor ouders met een gemis. In totaal kwamen er 25 mensen, onder wie Carolien en Marieke.” ### _Wat maakt rouwen zo eenzaam?_ Henrike: „Mensen kunnen niet met je meelopen. Secundair verlies, noem je dat, als je ook de connectie met je omgeving kwijtraakt.” Carolien: „Bijna niemand in mijn omgeving begreep echt hoe het is om een kind te verliezen. Bij jou, Henrieke, vond ik zo veel herkenning. En dat doet enorm goed, omdat je dus niet de enige bent die zich zo voelt. Dat kan helend zijn.” Marieke: „Mensen praten graag over koetjes en kalfjes. Maar in ons eigen leven is iets gebeurd waardoor je niet meer aan de oppervlakte kunt blijven. Met jullie kan ik mijn gemis delen.” :::inline_image 1::: ### _Zijn er dan geen mensen in jullie directe omgeving die ook rouwen en bij wie jullie die herkenning vinden?_ Marieke: „Bij ons in de kerk zijn echtparen die kinderen hebben verloren. Maar ik stap toch niet zo snel op hen af, want ik ken hen niet.” Henrike: „Je weet niet of de ander op je toenadering zit te wachten en of ze samen met jou de diepte in willen.” Carolien: „Bij een bijeenkomst rondom rouw is er echt ruimte voor gesprek, omdat je allemaal om die reden komt.” Marieke: „Soms kan ik overigens wel praten met mensen in mijn omgeving. Mijn zusje en een paar vriendinnen hebben een stilgeboorte meegemaakt. Met hen ervaar ik daardoor een diepere verbinding rondom verlies. Tegelijkertijd merk ik dat onze behoeften in het omgaan met rouw behoorlijk van elkaar kunnen verschillen.” Henrike: „Als mensen zelf iets hebben meegemaakt in hun leven, worden de gesprekken vaak anders. Toch blijft zo’n rouwbijeenkomst bijzonder. Nadien zijn we vaak heel moe en zit ons hoofd vol, maar het is een goede moeheid, want je laadt er ook van op. Gek hè, want we zijn met zo veel zwarigheid bezig.” Marieke: „Die eerste keer gingen de emoties sky high, maar er ontstond ook al snel een band tussen de deelnemers. We wisten gelijk: we hebben hier allemaal mee te maken. Ik heb het daardoor ook als enorm fijn ervaren.” :::author_streamer 1::: ### _Wat hebben jullie inmiddels geleerd wat je ook aan anderen mee wilt geven?_ Carolien: „Ik leer nog steeds veel, maar weet inmiddels wel meer dan toen. Eén ding dat ik anderen graag meegeef, is hoe belangrijk zelfzorg is in rouw. Dat deed ik zelf in het begin niet goed genoeg. Kort na het overlijden van Jarco werd mijn man ook heel ziek. Rouwen is hard werken, lichamelijk en mentaal. Juist toen ontdekte ik hoe belangrijk het is om de stilte op te zoeken. Om tijd te maken voor wat je nodig hebt om het vol te houden, met Gods hulp." ### _Jullie delen het rouwproces met jullie mannen. Wat maakt het delen van rouw in zo’n rouwbijeenkomst anders?_ Henrike: „Misschien is het delen van verdriet met moeders anders dan met vaders. Vrouwen rouwen vaak intuïtief, op gevoel; mannen meer instrumentaal, door te doen.” Marieke: „Je voelt allemaal dezelfde angel.” Henrike, kloppend op haar borst: „Hier hè, op je hart.” Marieke: „Je weet het van elkaar. Het verdriet mag er zijn.” Henrike: „En je voelt dat er altijd ruimte is om de naam van je overleden kind te noemen. Terwijl ik in veel andere settingen moet overwegen: mag ik hem noemen? Wanneer wel en wanneer niet? Praat ik niet te veel over hem?” Caroline: „Je hoeft bovendien niet bang te zijn dat de ander schrikt van de heftigheid van je verhaal.” :::inline_image 2::: ### _Willen jullie iets meer vertellen over hoe jullie je kinderen hebben verloren?_ Marieke: „Het was bijna etenstijd. Ik moest nog even naar de winkel en wilde Ruben meenemen. Toen ik hem niet kon vinden, raakte ik in paniek. We hebben hem gezocht en uiteindelijk gevonden in de sloot voor ons huis. Er is aan de slootkant en later in het ziekenhuis gevochten voor zijn leven. We doorleefden écht hoe het is om te leven tussen hoop en vrees. Diezelfde nacht is hij in mijn armen overleden. Van mijn armen naar die van Jezus. Ik heb lang in de overlevingsstand gestaan, waardoor het rouwproces stilstond. Pas een aantal jaar geleden voelde ik dat het tijd was om mijn verdriet meer ruimte te geven.” Carolien: „Jarco was eind mei 2022 aan het spelen bij een vriendje toen het misging. Hij was misselijk, had hoofdpijn en had flink overgegeven. Er heerste buikgriep, dus ik ging ervan uit dat dat het was. Maar toen ik hem ophaalde, was hij een beetje sloom en helemaal bezweet. Eenmaal thuis op de bank wilde hij alleen maar slapen. Opeens schreeuwde hij het uit van de hoofdpijn. De huisarts stuurde ons door naar het ziekenhuis. Onderweg raakte hij bewusteloos. Kort erna is hij per ambulance van het ene naar het andere ziekenhuis vervoerd, waar hij geopereerd werd en weer bij mocht komen. Hij bleek een hersenbloeding te hebben gehad door een zeldzame vaatafwijking in zijn hoofd. De afwijking kon niet verholpen worden, want die zat in een te kwetsbaar gebied. De artsen verwachtten niet dat het nog eens zou gebeuren. Een paar weken later, in de zomervakantie, was hij aan het spelen in de achtertuin toen hij ineens riep: „Au, au, mijn hoofd!” Binnen een paar minuten was hij niet meer goed aanspreekbaar. In het ziekenhuis bleek de schade deze keer zo groot dat hij niet meer kon blijven leven. Een paar dagen later is hij overleden.” :::author_streamer 2::: Henrike: „Wij woonden net op deze plek in Kesteren. We hadden in februari 2021 dit bedrijf overgenomen. Bij het bedrijf hoorden golfkarretjes, waar onze drie jongens op mochten rijden. Het was voorjaarsvakantie en prachtig weer. We wilden gaan eten en riepen onze kinderen, maar David was nergens te bekennen. Uiteindelijk hebben we hem op ons erf gevonden, bewusteloos naast een golfkarretje. Wat er precies gebeurd is, weten we eigenlijk niet. David is nog met gillende sirenes naar het Radboud Medisch Centrum vervoerd. Daar zeiden de artsen al gelijk: „Dit is heel ernstig.” Ze hebben geprobeerd de zwelling in zijn hoofd te laten afnemen, maar na drie dagen bleek dat hij geen hersenactiviteit meer had. Dan moet je afscheid nemen.” Ze zwijgt even. „Als ik erover praat, denk ik nog steeds: is dit míj́n leven? Het lijkt soms wel alsof ik het over een ander heb. Ik vind het nog altijd heel onwerkelijk.” ### _Wat voor gevolgen had het sterven van jullie kinderen voor jullie?_ Carolien: „Met het verlies van je kind raak je ook een deel van jezelf kwijt.” Marieke: „De glans is van het leven af.” Carolien: „Op hoogtijdagen is er wel blijdschap, maar we missen ook altijd Jarco.” Henrike: „Wij gaan na het overlijden van David bijvoorbeeld naar bijna geen enkele verjaardag meer. Maar rouw is zo veel meer dan dat. Vrijwel alles is veranderd. Wie we zijn, onze energie, onze relaties, onze doelen in het leven. Echt alles.” Carolien: „Toen we 12,5 jaar getrouwd waren, droegen we als gezin alle vier een zwart bandje. Het liefst wilden we soms onder een kleed kruipen, maar in de tijd dat Jan ernstig ziek was, dacht ik: misschien is dit de laatste Kerst met hem. Daarom zijn we bijzondere momenten blijven vieren.” Marieke: „Ik had nog een tweeling van toen anderhalf. Ik moest wel door. In juli is Ruben overleden, in augustus zat ik met de tweeling op het strand. Dat doe je dan gewoon allemaal, maar wel in een soort roes.” :::inline_image 3::: ### _Jullie hebben je geloof niet verloren in het diepste verdriet. Hoe kan dat?_ Marieke: „Toen Ruben net overleden was, wist ik me gedragen en was God heel nabij. Een jaar later ben ik gescheiden en toen is ook mijn worsteling met God begonnen. Ik dacht: Wat gebeurt er allemaal in mijn leven? Waar is God dan? Pas jaren later is Hij daar weer op teruggekomen in mijn leven. Ik ontdekte dat Hij, ondanks alles wat ik meemaakte, Degene is die nooit verandert en altijd trouw is. Hij is mijn houvast. Ik was boos en teleurgesteld en had heel veel vragen, maar ik kon Hem niet de schuld geven van wat er was gebeurd.” Carolien: „Ik heb altijd de Bodem onder mijn bestaan mogen voelen. Dat komt misschien ook doordat we in de weken en maanden voor Jarco’s eerste hersenbloeding merkten dat hij de Heere echt liefhad. En toen hij die bloeding kreeg, gebeurden er zo veel wonderen dat ik soms stilletjes aan zijn bed zat. Zo wilde hij na de eerste bloeding zingen: ”Ik lag gekneld in banden van de dood”. En: ”Ik zal met vreugd’ in ’t huis des Heeren gaan”. Ik wilde hem niet kwijt, zelfs niet aan God, maar ik voelde heel diep vanbinnen dat het wel kón. Die weken waren achteraf een soort gouden weken, omdat er zo veel parels waren. Drie dagen na de begrafenis belandde mijn man, Jan, op de eerste harthulp en verloor ik hem ook bijna. Toch voelde ik me niet alleen. Ik heb weleens waaromvragen, maar boos ben ik nooit geweest. Ik denk dat dat genade is. Ik mag zien dat Jarco het nu heel goed heeft, ook al wil ik hem natuurlijk het liefst nog steeds hier hebben. Dat is het dubbele van het verlies.” :::author_streamer 3::: Henrike: „Dat herken ik. Ook rondom het sterven van David zijn er zo veel bijzondere dingen gebeurd. Bijbelteksten die terugkwamen bijvoorbeeld, waardoor ik wist: als ik dit toeval noem, verloochen ik God en het werk dat Hij doet in ons leven. Hij heeft steeds laten zien dat Hij erbij is. Dat wil niet zeggen dat ik geen vragen had. Want waarom mocht David maar tien jaar op aarde hebben? Het worstelen en het getroost worden stonden bij mij naast elkaar. Heel lang heb ik gezegd: Ik weet gewoon dat God erbij is, ik geloof dat Hij alles in Zijn hand heeft. Maar ik voelde daar niets van. Ik voelde alleen verdriet en pijn. En toch was Zijn Woord heel rijk en vast. Pas nu komt dat langzaam wat meer, dat ik ook gevoel bij het geloof mag ervaren.” Carolien: „Dat is die golfbeweging die rouw maakt. Je kunt niet altijd voelen wat je gelooft.” Henrike: „In de rouwactiviteiten die we organiseren, willen we deze dingen ook naast elkaar laten staan: de pijn van het verlies, het klagen, maar ook de wetenschap dat Hij er is.” ### _Is het geloof belangrijk in jullie rouwactiviteiten?_ Carolien: „Ik denk dat het de leidraad is.” Henrike: „De bijeenkomsten zijn open voor iedereen, ook voor niet-christenen. Maar we kunnen God niet uit de basis halen, dan gaat alles onderuit. Want Hij leidt alles en heeft uiteindelijk het leven in Zijn handen.” Marieke: „Niet alleen dat van onze kinderen, maar ook ons eigen leven. Hij heeft de leiding. Zonder Hem hebben we geen houvast.” Carolien: „Dat fundament is de diepste laag onder onze rouw.” :::author_streamer 4::: ### _Voelen jullie je schuldig dat het leven weer doorgaat?_ Marieke: „Soms wel. Dan had ik op een verjaardag ergens om gelachten en dacht ik thuis: kan ik nog wel plezier hebben, of is dat oneerlijk naar Ruben toe? Je weet ergens dat je nog mag genieten van het leven, tegelijkertijd kan het schuldgevoel je bekruipen.” Carolien: „De eerste keer na Jarco’s overlijden dat ik ergens hard om moest lachen, schrok ik van mezelf.” Henrike: „Bij mij is het zo dat ik nog maar sinds heel kort weer wat kleine momentjes voel dat ik ergens blij om kan zijn. Genieten vind ik nog een te groot woord. ”Microjoy” noemen we dit als gezin.” :::inline_image 4::: ### _Zijn jullie angstiger geworden na zo’n groot verlies?_ Marieke: „Na het overlijden van Ruben was angst lange tijd een dagelijkse realiteit in mijn leven. Ik was voortdurend bang dat ik ook een van mijn andere kinderen zou verliezen en controleerde hen obsessief en dwangmatig. Inmiddels is dat gelukkig anders. Ik heb hiervoor hulp gezocht bij een psycholoog en door de jaren heen is ook mijn vertrouwen in de Heere gegroeid. Daardoor ervaar ik geen dagelijkse angst meer. Daar ben ik echt uit bevrijd. Wel ben ik alerter dan een gemiddelde ouder en vind ik het soms nog moeilijk om mijn kinderen los te laten. Af en toe kan er nog een paniekgolf door me heen gaan, maar ik heb geleerd daarmee om te gaan en ermee te leven.” Carolien: „Als ik de kinderen een tijdje niet meer heb gezien, ga ik toch even checken waar ze zijn.” Henrike: „Sirenes maken me meteen alert. Dan denk ik bijvoorbeeld: deze kan niet voor onze zoon Joas zijn, want die zit nog op school. Reinder en ik hebben geleerd dat we onze kinderen niet kunnen beschermen en dat ze nooit veilig zijn. Dat zijn ze alleen in Gods handen. De rest is schijnveiligheid.” Carolien: „Die kwetsbaarheid maakt dat ik nu veel bewuster leef dan voorheen.” :::author_streamer 5::: Henrike: „Een quote die ik heel mooi vind, is: ”Micro joys is how you survive macro grief”: Kleine vreugdes maken dat je groot verdriet beter kan verdragen. Een mooie bos bloemen, bijvoorbeeld, een katje dat even met je komt kroelen, een bijzondere lucht, de lavendel die bloeit.” Marieke: „Mijn pubers die uit school even bij me komen zitten voor een kopje thee.” Carolien: „En mijn slapende kinderen. Ik sta graag een poosje naar hen te kijken.” Marieke: „Maar het gewone aardse heeft zijn waarde verloren. Alles wat ik voorheen volop deed, zoals shoppen, doet er voor mij niet meer zo toe. We zijn op doorreis, dat zet ons leven in een ander perspectief.” Carolien: „Onze pinnen staan niet meer zo vast in deze wereld.” ### _Jullie hebben in juni een rouwbijeenkomst gehad; deze maand volgt er weer een. Wie vormen deze keer jullie doelgroep?_ Henrike: „Vrouwen met gemis. Het maakt niet uit wie ze verloren hebben: een kind, een ouder, een partner. Wie ingrijpende rouw heeft ervaren, kon zich aanmelden. Ook vrouwen die treuren om levend verlies.” Marieke: „Mensen vroegen namelijk of ze ook mochten komen bij andere vormen van rouw dan het verlies van een kind.” Carolien: „Daarom hebben we de doelgroep breder gemaakt.” :::inline_image 5::: ### _Zien jullie het als jullie taak om andere vrouwen te helpen in hun rouw?_ Marieke: „Ik voel dat wel zo, al is het echt Henrikes concept.” Henrike, tegen de andere twee: „Ik vind het fijn om deze taak met jullie te delen. We versterken elkaar. Bovendien zijn we alle drie ondernemer; dat zorgt ervoor dat we op dezelfde golflengte zitten. Heel bijzonder om te merken.” Marieke: „Op sociale media hebben we het zo verwoord: „We weten ons verbonden door verlies, gedragen door Hem en in liefde verbonden”.” Carolien: „We helpen anderen hopelijk met deze bijeenkomsten, maar we organiseren ze ook voor onszelf. Want wij hebben ook veel aan het contact en de inhoud van de rouwmomenten.” Henrieke: „Op de dag zelf geeft Marieke bijvoorbeeld workshops.” Marieke: „En ik kan tijdens Caroliens verhaal weer even gaan zitten.” Henrieke: „Carolien leidt de vrouwen naar binnen, Marieke zorgt voor de koffie. Het gaat heel natuurlijk zo.” met een knipoog: „De meiden weten het nog niet, maar voor volgend jaar heb ik al allerlei dingen voor ons gepland staan.” De drie grinniken. Henrike, serieuzer: „We leren ook bij. Zo liet ik de eerste keer de vrouwen meteen bij de kennismaking vertellen wie ze verloren hadden, waardoor bijna iedereen aan het huilen was. Dat doen we nu niet meer.” Carolien: „We laten de deelnemers van tevoren online een enquête invullen, zodat we weten welke achtergrond de vrouwen hebben en we hen in groepjes aan elkaar kunnen koppelen. De moeders die een kind verloren bij elkaar, de vrouwen die hun man verloren …” Henrike: „De vorige keer, in juni, verliep de dag op een heel natuurlijke manier.” :::author_streamer 6::: ### _Jullie zijn actief op sociale media onder de naam ”Hoopvol in rouw” en ”Hoopvast”. Wat is dat, hoopvol zijn in rouw?_ Marieke: „Ik geloof dat rouw er mag zijn en dat hoop niet betekent dat je verdriet voorbij is. Hoop kan juist midden in het verdriet bestaan. De hoop die ik bedoel is niet de hoop dat het leven weer wordt zoals het was. Het is de levende Hoop, Jezus Christus. Juist als alles wankelt, is Hij mijn houvast.” Henrike: „We mogen door het offer en het bloed van de Heere Jezus weten dat de dood overwonnen is. En dat Hij de weg heeft vrijgemaakt tot de Vader en naar een hoopvolle toekomst. Dát is echte hoop.” Carolien: „Ook de psalmen in de Bijbel zijn me heel dierbaar geworden, door hun diepte en eerbied.” Marieke: „Daar staat zo veel troostrijks in. Soms kwamen er verzen in mijn hart op, juist als ik het even niet meer wist. Ze verwoorden vaak precies wat ik ervaarde.” Henrike: „Wij hebben als gezin de eerste drie, vier jaar alleen maar uit dit Bijbelboek gelezen. De psalmen zijn zo rauw en eerlijk. Soms lazen we wel tien keer per week dezelfde. We klampten ons vast aan Zijn Woord.” Marieke: „In de psalmen mogen alle gevoelens er zijn.” :::kader 1:::

Henrike, Carolien en Marieke zijn moeders met een bloedend hart

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Jonge weduwen rouwen samen in een appgroep

„Een kind verliezen voelt als een deel van jezelf begraven”

„Na de stilgeboorte van Joost is ons leven 180 graden veranderd”

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Henrike, Carolien en Marieke zijn moeders met een bloedend hart

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Jonge weduwen rouwen samen in een appgroep

„Een kind verliezen voelt als een deel van jezelf begraven”

„Na de stilgeboorte van Joost is ons leven 180 graden veranderd”

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram