Van zalm tot zeewier: deze Urkers verkopen het

Het ruikt buiten lichtjes naar vis en in de lucht zwermen de meeuwen. Binnen is daar niets van te merken. In hun kantoor zitten de broers Hendrik (35) en Gerrit (20) van Veen, zoons van medeoprichter Jelle. Ze groeiden op met het bedrijf. Gerrit: ,,Op Urk heb je de traditie van het „om de kost gaan”: tussen een en twee uur ’s middags thuis eten voor de lunch. Als vader om de kost kwam, hoorden wij als kinderen weleens wat.” Lachend: ,,Eigenlijk ging het alleen maar over vis.” Hendrik: ,,We werkten ook al jong mee. Na school heb ik op allerlei afdelingen binnen het bedrijf gewerkt: de productie, de fileerhal, de sorteer- en diepvriesafdeling en de technische dienst. Dan leer je hoe het bedrijf in elkaar zit.” ### _Komen jullie uit een groot gezin?_ Hendrik: ,,Ik ben de oudste, Gerrit is de jongste. We hebben ook nog drie zussen en een pleegbroer.” ### _Werken die allemaal hier?_ Gerrit: „Mijn pleegbroer Jozua en mijn zus Antje wel.” Hendrik: ,,Verder werken hier ook vier van de kinderen van mijn oom: Klaas, Hessel, Hendrik en Lubbert.” ### _Hoe bepaalden jullie wie van de tweede generatie Van Veens aan het roer zou komen te staan?_ Hendrik: ,,Dat was niet lastig. Van het begin was het heel duidelijk wie de kapiteins op het schip waren: mijn vader Jelle en mijn oom Henk. De oudste zoon van Jelle en de oudste zoon van Henk zouden de nieuwe kapiteins worden. Daarom zijn Klaas en ik samen met onze vader en oom CEO. Maar mijn broer Gerrit heeft ook aandelen, die heeft dus ook inspraak. In de praktijk overleggen we als familie heel veel met elkaar. Alleen als er een knoop doorgehakt moet worden, geven de CEO’s de doorslag.” :::author_streamer 1::: ### _Wilden jullie dat wel, in het familiebedrijf komen werken?_ Hendrik: ,,Tot mijn achttiende heb ik op een kruispunt gestaan. Wat ga ik doen? Ik was erg met muziek bezig en twijfelde of ik daar mijn werk van wilde maken. Ik heb iets minder dan een halfjaar het conservatorium gedaan. Daarna besloot ik dat ik muziek spelen als hobby wilde blijven doen. Dat had onder andere te maken met financiële zekerheid: ik had verkering en wilde gaan trouwen. :::photo_gallery 1::: Ik heb nooit spijt gehad van mijn keuze om voor het familiebedrijf te gaan werken. Ik vind het erg leuk en het is afwisselend werk. Pas was ik bezig met twee nieuwe bouwprojecten en zat ik heel de dag om de tafel met aannemers en nutsbedrijf Liander. De dag erop werkte ik aan personeelszaken en salarissen.” ### _Hoe is het bedrijf begonnen?_ Hendrik: ,,Mijn vader en oom begonnen in 1986 in een schuurtje met het fileren en verwerken van vis.” Gerrit: ,,Niet eens voor henzelf, maar als dienstverlening voor derden.” Hendrik: ,,Later verhandelden ze zelf vis.” Gerrit: ,,Dat was een gevaarlijk moment in het bestaan van het bedrijf. Je betaalt veel geld om vis in te kopen, en binnen twee dagen moet die vis dan weg zijn.” Hendrik: ,,Die periode was niet gemakkelijk. Ze hadden eens een grote klant in België die in een paar weken tijd voor tonnen aan vis had gekocht en dat bedrag nog open had staan. Het had toen heel goed mis kunnen gaan. Maar het is het kantelpunt geweest waarna de onderneming juist is gegroeid.” ### _Wanneer kwam die groei?_ Hendrik: ,,Dat is iets van de laatste jaren. Toen ik hier in 2008 begon te werken, was het best simpel: er was een versafdeling en een diepvriesafdeling. Bij de diepvries werkten drie personen en we verhandelden een paar containers met bevroren vis per maand. Inmiddels zitten we op ruim 30 man personeel voor alleen de diepvriesafdeling en in totaal werken er 180 mensen in het bedrijf. We hebben een zalmafdeling, een afdeling diervoeding en een dochteronderneming in Boekarest.” ### _Hoe ontstond die groei?_ Gerrit: ,,Door een combinatie van dingen. Neem onze dochteronderneming in Boekarest: daar zit een heel verhaal aan vast. Die was eerst een klant van ons, maar kon de schulden niet meer betalen, waarna wij het bedrijf hebben overgenomen.” Hendrik: ,,Zulke overnames plan je niet, maar die komen op je pad. Verder speelt er ook een stukje marktwerking.” Gerrit: ,,De vraag naar zalm steeg bijvoorbeeld gigantisch. Dan moet je beslissen: blijf je dat product bij anderen inkopen of ga je zelf iets opzetten. We hebben voor het laatste gekozen.” :::author_streamer 2::: ### _Zonder zalm geen Dayseaday?_ Hendrik: ,,Zalm is op dit moment de populairste vissoort. Het is een kweekproduct en daardoor het hele jaar beschikbaar. Zalm is de redding geweest van onze afdeling verse vis. Want de vismarkt in Nederland wordt door inkrimping en inperking van de visserij minder en minder.” Gerrit: ,,Als je kijkt naar het percentage Noordzeevis dat wij verkopen ten opzichte van onze totaalomzet, is dat heel weinig.” Hendrik: ,,Het gaat om nog geen 30 procent.” Gerrit: ,,Aziatische producten en zalm voeren de boventoon.” ### _Dat is waarschijnlijk zuur om te zien, voor echte Urkers._ Hendrik: ,,Heel zuur. De visserijsector verwijt ons weleens dat we vis importeren. Maar we hebben te maken met wereldwijde vraag naar vis en moeten daarin voorzien als groothandel. Al is het natuurlijk te zot voor woorden dat vanuit milieuoogpunt de visquota in de Noordzee naar beneden bijgesteld is en je vervolgens vis uit Azië met een containerschip hierheen moet halen.” :::author_streamer 3::: ### _Wat is jullie grootste uitdaging?_ Hendrik: ,,De wet- en regelgeving. Die is continu in beweging.” Gerrit: ,,Het is vaak erg zoeken naar hoe je daarmee moet omgaan.” Hendrik: ,,Daarom hebben we elkaar hard nodig in deze sector. Onze concurrenten zijn ook onze concullega’s, met wie we samenwerken. Om welke regels het gaat? Tracebilityregels, bijvoorbeeld. Die gaan over het volgen van de vis.” Gerrit: ,,Alles moet gedocumenteerd worden: hoe de vis gevangen is, of die gekweekt is, hoe die geconsumeerd wordt en alle schakels daartussen.” :::photo_gallery 2::: Hendrik: ,,Tracebility is van alle tijden, maar de regels zijn erg verscherpt. Vroeger ging het alleen om het noteren van het bootnummer, de dag waarop de vis was ingevroren en de houdbaarheidsdatum. Nu is het zo veel meer. Je gelooft het niet, maar zelfs de naam van de kapitein van het schip dat de vis ving, moet genoteerd worden.” Gerrit: ,,Het wordt alleen maar erger.” Hendrik: ,,De Europese Unie maakt de regels. Maar elke lidstaat interpreteert hoe die die uitvoert. Nederland wil het beste jongetje van de klas zijn in de EU.” Gerrit: ,,Daardoor hebben onze concurrenten in Duitsland te maken met minder strenge regels dan wij.” Hendrik: ,,Wat weer zorgt voor een ongelijk speelveld.” ### _Hoe is de toekomst voor de handel in vis?_ Hendrik: ,,De vraag is groot, maar de bron verlegt zich. Voorheen ging het dus vooral om vis uit de Noordzee en nu om importproducten. Een paar weken geleden zei vader: ,,Vroeger was er vis genoeg en moest je eerst zien dat je er vanaf kwam.” Nu is het andersom. Je moet eerst zien dat je de vis hebt.” Gerrit: ,,Verder proberen we met de markt mee te bewegen. We hebben ons bijvoorbeeld verdiept in vegan vis, maar daar was niet genoeg markt voor. Zo kijken we telkens om ons heen naar nieuwe kansen en nieuwe markten. De laatste twee jaar zijn we ons met de diepvriesproducten meer gaan focussen op de Aziatische keuken, met gepaneerde garnalen, zeewiersalades en sojabonen. Daar is een grote markt voor.” :::author_streamer 4::: ### _Het bedrijf is heel anders dan toen jullie vader en oom ermee begonnen. Hebben zij daar moeite mee?_ Hendrik: ,,Mijn vader heeft veel kennis en inzicht in bepaalde zaken. Maar we merken wel dat hij de laatste jaren iets meer afstand neemt van de nieuwe ontwikkelingen.” :::photo_gallery 3::: Gerrit: „Hij houdt van een stukje inkoop van verse vis. Dat vindt hij het leukst om te doen. De manier waarop dat gaat, is ook redelijk hetzelfde gebleven als vroeger, al vindt het nu vooral online plaats, met meerdere beeldschermen.” Hendrik: ,,Vroeger reed hij gerust naar de afslag in Zeebrugge om zelf naar de vis te kijken. Dat is veranderd. Nu werken we met mensen die ter plekke de vis voor ons uitzoeken. Overigens blijft mijn vader tot eind dit jaar betrokken, daarna doet hij ook officieel een stap terug.” ### _Jullie werken veel samen als familie. Gaat dat altijd goed?_ Hendrik: ,,We gaan inmiddels maar niet meer samen op vakantie.” Vlug: ,,Grapje, hoor.” Gerrit: ,,We hebben nog nooit onderling problemen gehad.” Hendrik: ,,Natuurlijk is er weleens een meningsverschil. Maar we komen er altijd weer uit. Nu is er bijvoorbeeld het vraagstuk of we gaan moderniseren. Ik kan daar weleens van wakkerschieten ’s nachts. Gaan we op de ouderwetse manier verder, met heftrucks en verrijdbare stellingen? Of gaan we volledig automatiseren? Dat laatste is heel interessant, want dan kun je meer pallets kwijt en hoger bouwen, maar het vraagt om een heel andere manier van werken. Wij zien dat wel zitten, maar mijn vader heeft er aarzelingen bij. Toch ziet ook hij dat dit de toekomst is.” ### _Voelt het anders om voor een familiebedrijf te werken dan voor een willekeurige onderneming?_ Hendrik: ,,Je bent bereid om een stapje harder te lopen. Een mooi voorbeeld: als het heel druk is, gaan we met z’n allen naar beneden toe om te helpen met stickeren en stapelen.” Gerrit: ,,We zijn nergens te beroerd voor. Omdat je het niet voor jezelf doet, maar voor de hele familie.” :::photo_gallery 4::: Hendrik: ,,Dat brengt verantwoording met zich mee. Niet dat het een last is. Als er moeilijke dingen zijn, kun je die ook weer delen met elkaar. Dat is weer de kracht van een familiebedrijf.” :::author_streamer 5::: ### _Blijft Dayseaday ook in de toekomst een familiebedrijf?_ Hendrik: ,,Dat hoop ik wel. We hebben die wens naar elkaar toe uitgesproken en vastgelegd in een formeel familieconvenant dat Dayseaday in elk geval tot de derde generatie een familiebedrijf blijft. Op Urk zijn er veel overnames door buitenlandse partijen. Wij zijn ook benaderd, dat mag je best weten. Maar we hebben gezegd: daar staan we niet voor open.” ### _En als de volgende generatie niet geïnteresseerd is?_ Hendrik: ,,Onze zoon van 13 lijkt vooral interesse te hebben voor IT en zegt dat hij programmeur wil worden. Dat is ook prima. Hij moet vooral doen wat hij leuk vindt.” Gerrit: ,,We moeten nog zien wie van de volgende generatie het meest capabel is om een bedrijf te leiden. Want je kunt het wel leuk vinden, maar je moet het ook kunnen.”

Van zalm tot zeewier: deze Urkers verkopen het

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Dit viertal verkoopt 3000 bolussen per week

Coen en Hannah Speksnijder: niet voor één gat te vangen

Meer over

Impressie van Terdege
op Instagram

Thema's

Volg ons

Van zalm tot zeewier: deze Urkers verkopen het

Wat vond je van dit artikel?

Lees meer

Rietdekkersfamilie Van Dijk: „Elk hoekje moet chic de friemel zijn”

Dit viertal verkoopt 3000 bolussen per week

Coen en Hannah Speksnijder: niet voor één gat te vangen

Ontvang onze nieuwsbrief

Meer over

Impressie van Terdege op Instagram

Thema's

Volg ons

Impressie van Terdege
op Instagram